Najważniejsze
- •RPO Marcin Wiącek zaapelował do Ministerstwa Zdrowia o systemowe wzmocnienie opieki nad seniorami z chorobami otępiennymi i ich opiekunami.
- •Rzecznik wskazał na nierówny dostęp do diagnozy, leczenia i wsparcia społecznego, zależny m.in. od miejsca zamieszkania i lokalnej aktywności instytucji.
- •Samo przyjęcie Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030 nie wystarczy — potrzebne są konkretne działania organizacyjne, legislacyjne i badawcze.
- •Wśród priorytetów RPO znalazły się profilaktyka, wczesna diagnostyka, lepsza dostępność opieki, wsparcie opiekunów, monitoring danych i edukacja społeczna.
- •Mimo wzrostu liczby lekarzy geriatrów o 16 proc. w latach 2019-2024, tempo rozwoju kadry nadal nie nadąża za rosnącymi potrzebami starzejącego się społeczeństwa.
Marcin Wiącek 8 czerwca 2026 roku zwrócił się do Ministerstwa Zdrowia o poprawę systemowego wsparcia dla seniorów z chorobami neurodegeneracyjnymi.
"Nie pozwól, by płomyczek zgasł". Jak dbać o zdrowie psychiczne seniorów
Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek zwrócił się 8 czerwca 2026 roku do minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy o poprawę systemowego wsparcia dla seniorów z chorobami neurodegeneracyjnymi. W piśmie wskazał, że osoby starsze z chorobami otępiennymi i ich opiekunowie nadal mają trudności z uzyskaniem skoordynowanej opieki zdrowotnej i społecznej.
Wiącek poprosił resort o stanowisko w sprawie obecnych działań i planów dotyczących tej grupy pacjentów. Zwrócił uwagę, że dostęp do opieki często zależy od miejsca zamieszkania, aktywności lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, samorządów oraz organizacji pozarządowych. W efekcie pomoc dla rodzin bywa nierówna w różnych częściach kraju, a pacjenci nie korzystają z jednolitego modelu wsparcia.
Rzecznik przypomniał, że 11 grudnia 2025 roku Rada Ministrów przyjęła Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025–2030. Ocenił jednak, że samo przyjęcie dokumentu nie rozwiązuje problemów chorych i ich bliskich. Jego zdaniem wdrożenie programu wymaga działań analitycznych, legislacyjnych, organizacyjnych, informacyjnych i badawczych, a kluczową rolę powinna odegrać administracja publiczna.
W piśmie RPO wymienił też obszary wymagające pilnych zmian. Chodzi o profilaktykę chorób otępiennych, lepszy dostęp do diagnostyki we wczesnych etapach choroby, zwiększenie dostępności leczenia i opieki na wszystkich etapach schorzenia, wsparcie opiekunów, monitorowanie danych oraz działania edukacyjne. Rzecznik wskazał również na potrzebę większej świadomości społecznej i konsekwentnej realizacji zapisów strategicznych dokumentów państwowych.
W Polsce rośnie liczba osób starszych, a wraz z tym także potrzeby związane z opieką nad pacjentami z chorobami neurodegeneracyjnymi. Jak wynika z danych przywołanych w artykule, w latach 2019–2024 przybyło 79 pracujących lekarzy specjalistów w geriatrii, co oznacza wzrost o 16 proc. Mimo tego tempo rozwoju kadry nie nadąża za rosnącą liczbą pacjentów wymagających takiej opieki.
W praktyce oznacza to, że presja na system ochrony zdrowia będzie rosła, zwłaszcza w obszarach, które wymagają współpracy medycyny, opieki społecznej i wsparcia dla rodzin. Ministerstwo Zdrowia ma przedstawić swoje stanowisko wobec pytań RPO i wskazać, jakie działania zamierza podjąć w ramach programu do 2030 roku.
Zmiany w liczbie lekarzy geriatrów w Polsce
| Wskaźnik | Wartość |
|---|---|
| Przyrost liczby pracujących lekarzy specjalistów w geriatrii (2019–2024) | 79 |
| Wzrost procentowy | 16% |
| Liczba lekarzy geriatrów pracujących w Polsce | 559 |
| Liczba lekarzy geriatrów na 100 tys. mieszkańców | ok. 1,5 |
Na podstawie danych przytoczonych w artykule oraz źródeł wtórnych cytowanych w materiale (MZ, Rzeczpospolita).
Variation in stroke survivors' long-term home care use: a South London population-based study.
European stroke journal
Najważniejsze obszary działań wskazane przez RPO
Na podstawie wystąpienia RPO i informacji zawartych w artykule.
Słownik pojęć
- choroby otępienne
- Grupa schorzeń prowadzących do stopniowego pogorszenia pamięci, myślenia, zachowania i samodzielności pacjenta.
- choroby neurodegeneracyjne
- Schyłkowe choroby układu nerwowego, w których dochodzi do postępującego uszkodzenia komórek nerwowych.
- opieka koordynowana
- Model opieki, w którym różne elementy leczenia i wsparcia są lepiej zorganizowane i powiązane między sobą.
- geriatria
- Dziedzina medycyny zajmująca się zdrowiem osób starszych, wielochorobowością i kompleksową oceną stanu pacjenta.
- profilaktyka
- Działania mające na celu zapobieganie chorobom lub ograniczanie ich rozwoju.
- diagnostyka wczesna
- Wykrywanie choroby na możliwie wczesnym etapie, zanim dojdzie do znacznego pogorszenia funkcjonowania.
- opiekun nieformalny
- Najczęściej członek rodziny lub bliska osoba, która bez wynagrodzenia sprawuje codzienną opiekę nad chorym.
