Najważniejsze
- •W Polsce pracuje obecnie 559 lekarzy geriatrów, a specjalizacja nadal ma bardzo mało chętnych — w 2024 r. obsadzono tylko 13 z 143 miejsc rezydenckich.
- •Poradnie geriatryczne działają jedynie w 71 powiatach, co pokazuje znaczące nierówności w dostępie seniorów do opieki.
- •Ministerstwo Zdrowia zapowiada reformy obejmujące kadry, profilaktykę, opiekę koordynowaną, cyfryzację i zmiany w kształceniu lekarzy.
- •Wśród wdrażanych rozwiązań są program „Moje Zdrowie”, rozwój opieki koordynowanej w POZ oraz działania w onkologii, neurologii, chorobach otępiennych i kardiologii.
- •Resort podkreśla, że poprawa opieki nad seniorami wymaga współpracy wielu specjalności, a nie opierania systemu wyłącznie na geriatriach.
Ministerstwo Zdrowia przedstawiło plan zmian w opiece geriatrycznej po kolejnych postulatach RPO, wskazując na niedobór kadr i potrzebę szerszego dostępu do świadczeń.
Opieka nad seniorem: między potencjałem systemu, a realnym brakiem koordynacji
Ministerstwo Zdrowia odpowiedziało na kolejne wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie opieki geriatrycznej, przedstawiając pakiet działań dotyczących kadr, profilaktyki, opieki koordynowanej i cyfryzacji. Resort przekazał, że w Polsce pracuje obecnie 559 lekarzy geriatrów, a w 2024 roku spośród 143 miejsc rezydenckich w tej specjalizacji obsadzono tylko 13.
Jak wynika z danych przywołanych przez resort i RPO, dostęp do porad geriatrycznych pozostaje ograniczony. Poradnie geriatryczne działają w 71 powiatach, co pokazuje, że w wielu częściach kraju seniorzy nie mają łatwego dostępu do tej formy leczenia. Ministerstwo zaznaczyło, że opieka nad osobami starszymi nie może opierać się wyłącznie na geriatrach, lecz wymaga współpracy lekarzy różnych specjalności oraz innych zawodów medycznych.
W odpowiedzi resort wskazał też na planowane zmiany w kształceniu lekarzy i nowelizację ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Ma ona objąć kwestie specjalizacji, kształcenia podyplomowego i uznawania kwalifikacji zawodowych. Ministerstwo przekonuje, że takie rozwiązania mogą poprawić dostępność personelu medycznego także w obszarze opieki nad seniorami.
Wśród działań już wdrażanych resort wymienił program „Moje Zdrowie”, który działa od 5 maja 2025 roku. Osoby po 50. roku życia mogą korzystać z bilansu zdrowia co trzy lata, a u pacjentów od 60. roku życia z ryzykiem zaburzeń poznawczych wykonywana jest ocena funkcji poznawczych z wykorzystaniem skali mini-COG. Ministerstwo przypomniało również o opiece koordynowanej w podstawowej opiece zdrowotnej, która obejmuje konsultacje specjalistyczne, szerszą diagnostykę, Indywidualny Plan Opieki Medycznej i współpracę lekarza POZ ze specjalistami.
Resort opisał także działania w obszarze onkologii, neurologii, chorób otępiennych i chorób układu krążenia. Wskazał na Narodowy Portal Onkologiczny, rozszerzone programy badań przesiewowych oraz rozwój ścieżek opieki nad pacjentami po udarze mózgu. Przywołał też Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych do 2030 roku i Krajową Sieć Kardiologiczną.
W części dotyczącej leków Ministerstwo podało, że od 2025 roku NFZ przeznaczył na refundację leków dla seniorów ponad 9 mld zł. W pierwszych czterech miesiącach 2026 roku wydatki wyniosły blisko 1,2 mld zł. Od 1 kwietnia 2026 roku wykaz bezpłatnych leków dla osób 65+ obejmuje 3689 pozycji.
Tłem dla odpowiedzi ministerstwa pozostaje starzenie się społeczeństwa i rosnące zapotrzebowanie na opiekę medyczną dla osób starszych. RPO od miesięcy wskazuje na niedobory kadrowe i ograniczony dostęp do świadczeń, a resort odpowiada, że poprawa sytuacji wymaga zmian w całym systemie ochrony zdrowia.
W praktyce oznacza to, że opieka nad seniorami ma być rozwijana równolegle w kilku obszarach: od kadr i finansowania, przez profilaktykę, po rozwiązania cyfrowe i długoterminowe. Kluczowe będzie teraz wdrożenie zapowiedzianych zmian i to, czy przełożą się one na realnie lepszy dostęp do lekarzy i świadczeń.
Najważniejsze dane dotyczące geriatrii i opieki nad seniorami
| Wskaźnik | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Liczba lekarzy geriatrów w Polsce | 559 | Pokazuje skalę niedoboru kadr w geriatrii |
| Miejsca rezydenckie w geriatrii w 2024 r. | 143 | Dostępna liczba miejsc szkoleniowych |
| Obsadzone miejsca rezydenckie w 2024 r. | 13 | Bardzo niskie zainteresowanie specjalizacją |
| Powiaty z poradnią geriatryczną | 71 | Ograniczony terytorialnie dostęp do świadczeń |
| Wydatki NFZ na refundację leków dla seniorów od 2025 r. | ponad 9 mld zł | Skala publicznego finansowania leków dla osób starszych |
| Wydatki w pierwszych 4 miesiącach 2026 r. | blisko 1,2 mld zł | Bieżący poziom nakładów na refundację |
| Liczba bezpłatnych leków dla osób 65+ od 1 kwietnia 2026 r. | 3689 | Zakres listy leków dla seniorów |
Źródło: Ministerstwo Zdrowia, Rzecznik Praw Obywatelskich, dane przywołane w artykule.
Nurses' perspectives on medication safety for Swedish community-dwelling older adults in primary care.
Scandinavian journal of primary health care
Jak resort chce poprawić opiekę nad seniorami
Źródło: odpowiedź Ministerstwa Zdrowia przywołana w artykule.
Słownik pojęć
- Geriatria
- dziedzina medycyny zajmująca się zdrowiem i leczeniem chorób osób starszych, z uwzględnieniem wielochorobowości i ograniczeń funkcjonalnych
- Opieka koordynowana
- model leczenia, w którym lekarz POZ współpracuje ze specjalistami, a pacjent ma lepiej uporządkowaną diagnostykę i plan terapii
- Indywidualny Plan Opieki Medycznej
- plan postępowania medycznego tworzony dla pacjenta w modelu opieki koordynowanej
- mini-COG
- krótka skala przesiewowa służąca do oceny funkcji poznawczych i wykrywania ryzyka zaburzeń otępiennych
- Choroby otępienne
- grupa schorzeń prowadzących do pogorszenia pamięci, myślenia i codziennego funkcjonowania, w tym choroba Alzheimera
- Opieka długoterminowa
- świadczenia medyczne i pielęgnacyjne dla osób wymagających stałego wsparcia przez dłuższy czas
