Najważniejsze
- •Liczba pielęgniarek pracujących z pacjentami w Polsce miała wzrosnąć w 2024 r. do 219,9 tys., ale niemal cały roczny przyrost miał pochodzić z grupy 60+.
- •Sam wzrost liczby pracujących nie oznacza poprawy sytuacji kadrowej, jeśli system coraz mocniej opiera się na osobach z uprawnieniami emerytalnymi.
- •Polska pozostaje poniżej międzynarodowych punktów odniesienia pod względem liczby pielęgniarek na 1000 mieszkańców, co przy starzeniu się społeczeństwa zwiększa presję na system.
- •Część kluczowych danych z prezentacji OZZPiP, w tym metodologia i definicja kategorii „pracujące z pacjentami”, nie została publicznie pokazana, więc wnioski wymagają niezależnej weryfikacji.
- •Dla placówek i pacjentów najważniejsze będzie to, czy wzrost liczby personelu przełoży się na realne wzmocnienie obsad, a nie tylko na wydłużanie aktywności zawodowej najstarszych pielęgniarek.
OZZPiP poinformował, że w 2024 r. liczba pielęgniarek pracujących z pacjentami wzrosła do 219,9 tys., ale niemal cały przyrost miały stanowić osoby po 60. roku życia.
Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych poinformował 25 maja w Warszawie, że w 2024 r. liczba pielęgniarek pracujących z pacjentami w Polsce wzrosła do 219,9 tys. Według danych prezentowanych przez związek oznacza to wzrost o 3,8 tys. rok do roku, przy czym 3,7 tys. tego przyrostu miały stanowić osoby po 60. roku życia.
OZZPiP przedstawił te dane podczas prezentacji aktualizacji raportu o sytuacji kadrowej pielęgniarek i położnych. Przewodnicząca związku, Krystyna Ptok, mówiła na konferencji, że wzrost liczby pracujących nie oznacza rozwiązania problemów kadrowych, ponieważ system w dużej mierze opiera się na dalszej pracy osób, które osiągnęły już wiek emerytalny. Związek podał też wskaźnik 5,8 pielęgniarki na 1000 mieszkańców w Polsce. W relacjach medialnych pojawiają się jednak różne międzynarodowe punkty odniesienia: część źródeł wskazuje średnią OECD na poziomie 10, a część mówi o poziomie przekraczającym 11 w porównywalnych systemach ochrony zdrowia.
Dodatkowe dane i zastrzeżenia
W części materiałów z konferencji pojawia się również informacja, że 22 proc. pielęgniarek pracujących bezpośrednio z pacjentami ma uprawnienia emerytalne. Co najmniej dwa źródła, powołując się na Barometr Zawodów, podały też, że w 2026 r. deficyt lub znaczny deficyt pielęgniarek występuje w niemal 300 powiatach, a w żadnym nie odnotowano nadwyżki. Dane te, podobnie jak informacje o skali pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego, nie zostały jednak niezależnie zweryfikowane w udostępnionych materiałach źródłowych.
Pełnej metodologii raportu nie przedstawiono w materiałach, do których dotarły media. Nie wiadomo więc dokładnie, jak zdefiniowano kategorię „pracujące z pacjentami”, czy chodzi o liczbę osób, czy o etaty, ani z jakich baz danych korzystano przy wyliczeniach. Brakuje też stanowiska Ministerstwa Zdrowia, NFZ, samorządu pielęgniarek i położnych, pracodawców szpitali oraz niezależnych ekspertów, które mogłoby potwierdzić lub skorygować wnioski związku.
Znaczenie danych dla systemu
Znaczenie tych danych wynika przede wszystkim ze struktury wieku personelu, a nie z samego wzrostu liczby zatrudnionych. Polska od lat należy do krajów z niskim wskaźnikiem liczby pielęgniarek na mieszkańca, a starzenie się społeczeństwa zwiększa zapotrzebowanie na opiekę szybciej, niż rosną kadry. Sama liczba osób pracujących z pacjentami nie pokazuje jeszcze realnej dostępności opieki w przeliczeniu na etaty i godziny pracy.
Kolejnym testem dla systemu będą publiczne dane, które potwierdzą lub podważą wnioski z raportu OZZPiP, a także stanowiska instytucji odpowiedzialnych za politykę kadrową w ochronie zdrowia. Dla placówek medycznych kluczowe pozostaje to, czy wzrost liczby personelu przełoży się na trwałe wzmocnienie obsad, a nie tylko na dalsze wydłużanie aktywności zawodowej najstarszych pielęgniarek.
Najważniejsze liczby przywołane w materiale o sytuacji kadrowej pielęgniarek
| Wskaźnik / dane | Wartość | Komentarz |
|---|---|---|
| Liczba pielęgniarek pracujących z pacjentami (2024) | 219,9 tys. | Dane prezentowane przez OZZPiP |
| Zmiana rok do roku | +3,8 tys. | Wzrost względem 2023 r. |
| Przyrost przypisywany grupie 60+ | 3,7 tys. | Według prezentacji związku |
| Pielęgniarki na 1000 mieszkańców w Polsce | 5,8 | Wskaźnik podawany przez OZZPiP |
| Średnia OECD | 10 | Punkt odniesienia cytowany w części źródeł |
| Czechy – pielęgniarki na 1000 mieszkańców | 9,4 | Porównanie regionalne z materiałów pokonferencyjnych |
| Odsetek pielęgniarek z uprawnieniami emerytalnymi | 22% | Dotyczy pracujących bezpośrednio z pacjentami |
| Powiaty z deficytem lub znacznym deficytem pielęgniarek (2026) | niemal 300 | Według przywołań do Barometru Zawodów |
Na podstawie treści artykułu i przytoczonych materiałów pokonferencyjnych.
Farmaceuci w kryzysie: gotowi na presję, ale wciąż bez systemowego wsparcia szkoleniowego
Nurses' working environment in primary care: perceptions and repercussions on professional practice.
Revista gaucha de enfermagem
Dlaczego sam wzrost liczby pielęgniarek nie musi oznaczać poprawy?
Opracowanie na podstawie danych cytowanych w artykule.
Słownik pojęć
- OZZPiP
- Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych, organizacja reprezentująca interesy zawodowe pielęgniarek i położnych.
- Uprawnienia emerytalne
- Prawo do przejścia na emeryturę po spełnieniu ustawowych warunków wieku i stażu, nieoznaczające automatycznego zakończenia pracy.
- Wskaźnik pielęgniarek na 1000 mieszkańców
- Miara pokazująca liczbę pielęgniarek przypadających na populację; służy do porównań między krajami i systemami ochrony zdrowia.
- Barometr Zawodów
- Prognoza zapotrzebowania na pracowników w poszczególnych zawodach i powiatach, wykorzystywana do oceny deficytów kadrowych.
- Etaty
- Jednostka organizacyjna zatrudnienia pokazująca wymiar pracy; liczba osób zatrudnionych nie zawsze odpowiada liczbie pełnych etatów.
- Luka pokoleniowa
- Niedobór pracowników w młodszych rocznikach, który utrudnia zastępowanie osób odchodzących z zawodu lub na emeryturę.
