Najważniejsze
- •W Polsce brakuje placówek do ambulatoryjnej terapii osób zobowiązanych przez sąd do leczenia, choć przepisy przewidują takie rozwiązanie jako pierwsze z wyboru.
- •Niedobór miejsc powoduje, że część pacjentów trafia do hospitalizacji psychiatrycznej lub do KOZZD w Gostyninie, mimo że mogliby być leczeni w warunkach wolnościowych.
- •Eksperci wskazują, że leczenie ambulatoryjne jest tańsze i mniej izolujące, ale system nie zapewnia realnej alternatywy dla pobytu stacjonarnego.
- •W KOZZD w Gostyninie liczba pacjentów przekracza możliwości placówki: przy maksymalnie 60 miejscach przebywa tam ponad 100 osób.
- •Problem wpisuje się w szerszy kryzys psychiatrii w Polsce, związany z niedofinansowaniem i słabą koordynacją rozwoju leczenia środowiskowego.
Dr Małgorzata Pyrcak-Górowska wskazuje, że w Polsce brakuje miejsc do ambulatoryjnej terapii sprawców z zaburzeniami, mimo rosnących potrzeb systemu.
W Polsce wciąż brakuje placówek, które mogłyby prowadzić ambulatoryjną terapię sprawców z zaburzeniami zobowiązanych przez sąd do leczenia. Dr Małgorzata Pyrcak-Górowska z Zakładu Bioetyki i Prawa Medycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego powiedziała, że problem dotyczy zwłaszcza osób z zaburzeniami preferencji seksualnych oraz pacjentów kierowanych na terapię po zakończeniu pobytu w szpitalu psychiatrycznym lub zakładzie karnym.
Pyrcak-Górowska wskazała, że system przewiduje środki wolnościowe jako pierwszy wybór, a izolację jako rozwiązanie ostateczne. W praktyce jednak brak odpowiedniej liczby placówek sprawia, że część osób, które mogłyby leczyć się ambulatoryjnie, trafia do szpitali psychiatrycznych albo do Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostyninie. Jak podkreśliła, placówki przeznaczone do terapii w warunkach wolnościowych nie zostały rozbudowane proporcjonalnie do potrzeb.
Zdaniem ekspertki leczenie ambulatoryjne jest także mniej kosztowne niż hospitalizacja. W jej ocenie system nie daje pacjentom realnej alternatywy, choć przepisy zakładają możliwość prowadzenia terapii poza izolacją. Pyrcak-Górowska zaznaczyła, że brak dostępnych miejsc może prowadzić do dłuższego niż konieczne przebywania w warunkach izolacji.
W przywoływanym przez portal stanie faktycznym w KOZZD w Gostyninie liczba pacjentów przekracza możliwości placówki. Na maksymalnie 60 miejsc przypada już ponad 100 osób. Jednocześnie Rada Przejrzystości w lutym 2026 roku uznała, że nie ma podstaw do zwiększenia finansowania miejsc do realizacji takiej terapii. To stanowisko pojawiło się w czasie, gdy Rzecznik Praw Obywatelskich ponownie apelował o stworzenie realnego systemu wsparcia środowiskowego dla osób kierowanych przez sądy na leczenie.
Szersze tło stanowi kryzys dostępności w psychiatrii w Polsce, gdzie brak koordynacji między resortami i ograniczone finansowanie utrudniają rozwój leczenia środowiskowego. W efekcie rośnie znaczenie placówek izolacyjnych, które mają służyć jako ostatni etap oddziaływań, a nie podstawowa forma opieki.
Jeśli nie powstaną nowe miejsca do terapii ambulatoryjnej, sądy i placówki psychiatryczne będą nadal opierać się głównie na rozwiązaniach izolacyjnych. W praktyce oznacza to utrzymanie obecnego modelu, w którym przepisy przewidują leczenie wolnościowe, ale system nie zawsze pozwala je wykonać.
@kosik_md
Brakuje miejsc w domowej respiratoroterapii
Dostępność miejsc i obciążenie systemu terapii sprawców z zaburzeniami
| Element | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| KOZZD w Gostyninie | maks. 60 miejsc | Pojemność placówki |
| KOZZD w Gostyninie | ponad 100 pacjentów | Aktualne obciążenie |
| Model ambulatoryjny | tańszy niż hospitalizacja | Argument za leczeniem środowiskowym |
| Kierunek systemowy | środki wolnościowe jako pierwszy wybór | Założenie przepisów |
| Kierunek systemowy | izolacja jako ostateczność | Cel stosowania leczenia stacjonarnego |
Opracowanie na podstawie treści artykułu.
Słownik pojęć
- ambulatoryjna terapia
- Leczenie prowadzone bez stałej hospitalizacji, w warunkach pozwalających pacjentowi funkcjonować poza placówką całodobową.
- środki wolnościowe
- Rozwiązania terapeutyczne i nadzorcze stosowane bez izolacji w placówce zamkniętej.
- izolacja
- Umieszczenie pacjenta w warunkach zamkniętych, zwykle w szpitalu psychiatrycznym lub innym ośrodku zabezpieczającym.
- KOZZD
- Krajowy Ośrodek Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostyninie, placówka przeznaczona dla osób wymagających szczególnego zabezpieczenia i terapii.
- zaburzenia preferencji seksualnych
- Grupa zaburzeń, w których występują nieprawidłowe lub patologiczne preferencje seksualne mogące wiązać się z ryzykiem dla innych.
- leczenie środowiskowe
- Opieka i terapia realizowana możliwie blisko miejsca życia pacjenta, poza całodobową izolacją.
