Najważniejsze
- •Wszystkie 34 analizowane obszary kompetencji kadr psychiatrii wymagają wzmocnienia, a badanie objęło 1620 osób.
- •Najczęściej wskazywaną potrzebą było szkolenie z diagnozowania zaburzeń osobowości według ICD-11; wysoko oceniono także reagowanie na kryzys samobójczy i pracę z pacjentem pobudzonym lub agresywnym.
- •Największe potrzeby w zakresie pracy z pacjentem pobudzonym zgłaszali terapeuci zajęciowi (80 proc.), a reagowania na kryzys samobójczy – terapeuci zajęciowi (78 proc.) i pielęgniarki psychiatryczne (77 proc.).
- •Głównymi barierami rozwoju były brak czasu (61 proc.) i koszty szkoleń, szczególnie wśród osób samozatrudnionych (68 proc.).
- •Raport ma charakter deklaratywny, dlatego nie zastępuje audytu praktycznych umiejętności ani oceny jakości opieki przez pacjentów.
Raport Sektorowej Rady ds. Kompetencji wskazuje, że wszystkie 34 obszary kompetencji kadr psychiatrii w Polsce wymagają wzmocnienia. Wyniki badania posłużą do wyznaczenia kierunków finansowania szkoleń z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego.
Wszystkie 34 badane obszary kompetencji kadr psychiatrii w Polsce wymagają wzmocnienia – wynika z raportu Sektorowej Rady ds. Kompetencji, przedstawionego 8 września podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu. Wyniki badania, w którym wzięło udział 1620 osób, mają pomóc wyznaczyć kierunki finansowania szkoleń z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego w latach 2025–2029.
Największe potrzeby szkoleniowe
Badanie przeprowadzono w pierwszym kwartale 2026 roku. Wzięli w nim udział pracownicy, pracodawcy, osoby zarządzające placówkami, naukowcy, trenerzy i superwizorzy. Najczęściej wskazywaną potrzebą rozwojową było diagnozowanie zaburzeń osobowości według ICD-11. Wskazało ją 63 proc. badanych pracowników. Wysoko oceniono także potrzebę szkoleń dotyczących zaburzeń współwystępujących, reagowania na kryzys samobójczy oraz kontaktu z pacjentem pobudzonym lub agresywnym.
W grupie terapeutów zajęciowych 80 proc. respondentów wskazało potrzebę doskonalenia pracy z pacjentem pobudzonym, a 78 proc. – reagowania na kryzys samobójczy. Wśród pielęgniarek psychiatrycznych ten drugi obszar wskazało 77 proc. badanych. Wśród osób ze stażem krótszym niż dwa lata odsetki wyniosły 75,7 proc. w przypadku reagowania na kryzys samobójczy oraz 69,8 proc. w przypadku pracy z pacjentem pobudzonym lub agresywnym.
Respondenci wskazali także bariery w podnoszeniu kwalifikacji. Brak czasu wymieniło 61 proc. badanych, natomiast koszty szkoleń szczególnie często wskazywały osoby samozatrudnione – w tej grupie odsetek wyniósł 68 proc. Raport wykazał ponadto różnicę między samooceną pracowników a ocenami pracodawców. W poszczególnych obszarach wynosiła ona 22–25 punktów procentowych. Pracodawcy częściej dostrzegali deficyty w zakresie kompetencji miękkich i zarządczych.
Wyzwania dla systemu ochrony zdrowia psychicznego
Polska wdraża obecnie klasyfikację ICD-11, która zmienia podejście do diagnozowania zaburzeń osobowości. Równocześnie system ochrony zdrowia psychicznego rozwija model środowiskowy, oparty między innymi na Centrach Zdrowia Psychicznego. Zwiększa to znaczenie pracy z rodziną pacjenta oraz reagowania w sytuacjach kryzysowych poza szpitalem.
Badanie ma charakter deklaratywny i nie jest audytem rzeczywistych umiejętności klinicznych. Nie uwzględniono w nim także opinii pacjentów. Rekomendacje Rady trafią do dysponentów funduszy europejskich. Choć badanie wskazuje na wyraźną potrzebę szkoleń, eksperci zaznaczają, że deklarowane braki nie zawsze korelują z faktyczną jakością opieki. Sukces programu będzie zależał od tego, czy szkolenia realnie wesprą przeciążony personel, a nie staną się dla niego dodatkowym obciążeniem.
Attitudes of Emergency Department Nurses Toward Violent Patients With Mental Illness.
The primary care companion for CNS disorders
Najważniejsze sygnały z badania kadr psychiatrii
Raport Sektorowej Rady ds. Kompetencji
Zapotrzebowanie na szkolenia w wybranych grupach zawodowych (w %)
| Grupa zawodowa | Reagowanie na kryzys samobójczy | Praca z pacjentem pobudzonym |
|---|---|---|
| Terapeuci zajęciowi | 78 | 80 |
| Pielęgniarki psychiatryczne | 77 | brak danych |
| Osoby ze stażem < 2 lat | 75,7 | 69,8 |
Raport Sektorowej Rady ds. Kompetencji
Słownik pojęć
- ICD-11
- Jedenasta rewizja Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób Światowej Organizacji Zdrowia, zawierająca m.in. zmienione podejście do klasyfikowania zaburzeń osobowości.
- Kryzys samobójczy
- Stan podwyższonego ryzyka podjęcia próby samobójczej lub odebrania sobie życia, wymagający szybkiej oceny zagrożenia i odpowiedniej interwencji.
- Pacjent pobudzony lub agresywny
- Pacjent przejawiający nasilony niepokój ruchowy, impulsywność, zachowania zagrażające sobie lub innym albo trudności w kontrolowaniu emocji.
- Model środowiskowy
- Organizacja opieki psychiatrycznej, w której pomoc jest możliwie blisko miejsca życia pacjenta i obejmuje także wsparcie ambulatoryjne, środowiskowe oraz interwencje kryzysowe.
- Centrum Zdrowia Psychicznego
- Lokalny ośrodek zapewniający skoordynowaną pomoc psychiatryczną, psychologiczną i środowiskową mieszkańcom określonego obszaru.
- Superwizja
- Profesjonalne omawianie pracy klinicznej z bardziej doświadczonym specjalistą, służące poprawie jakości pomocy, bezpieczeństwa pacjentów i dobrostanu personelu.
- Kompetencje miękkie
- Umiejętności związane m.in. z komunikacją, współpracą, regulacją emocji, rozwiązywaniem konfliktów i budowaniem relacji z pacjentem.
