Najważniejsze
- •Dieta oparta na możliwie mało przetworzonych produktach może poprawiać odpowiedź kliniczną u osób z aktywnym WZJG.
- •Nie potwierdzono, że takie żywienie zwiększa odsetek remisji klinicznej ani zmniejsza ryzyko nawrotu u pacjentów z nieaktywną chorobą.
- •W aktywnym WZJG odnotowano korzystne zmiany, w tym spadek stężenia kalprotektyny w kale, ale wyniki wymagają ostrożnej interpretacji.
- •Dieta powinna wspierać, a nie zastępować leczenie farmakologiczne; jej modyfikację należy omówić z gastroenterologiem.
- •Dowody ograniczają m.in. mała liczba uczestników, duża różnorodność protokołów dietetycznych i brak zaślepienia badań.
Metaanaliza sześciu badań wykazała, że dieta oparta na nieprzetworzonych produktach może łagodzić aktywne WZJG, ale nie potwierdziła jej wpływu na remisję ani częstość nawrotów.
Systematyczna metaanaliza sześciu randomizowanych badań kontrolowanych wykazała, że dieta oparta na możliwie mało przetworzonych produktach może poprawiać odpowiedź kliniczną u osób z aktywnym wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego (WZJG). Nie potwierdzono jednak, że taki sposób żywienia zwiększa odsetek remisji lub zmniejsza ryzyko nawrotu u pacjentów z nieaktywną chorobą. Wyniki opublikowano 14 września 2026 roku.
Analiza objęła 359 osób w wieku od 12 do 75 lat. Pacjenci mieli aktywne WZJG, chorobę w fazie wyciszenia albo znajdowali się w remisji klinicznej. Interwencje żywieniowe uwzględniały przede wszystkim owoce, warzywa, rośliny strączkowe, produkty pełnoziarniste, orzechy i inne nieprzetworzone produkty.
Wpływ diety na aktywne WZJG
U pacjentów z aktywną chorobą dieta wiązała się z lepszą odpowiedzią kliniczną. Wskaźnik ryzyka wyniósł 1,82, a wynik był istotny statystycznie (p = 0,004). Badacze odnotowali także istotne obniżenie stężenia kalprotektyny w kale. Średnia różnica wyniosła −210,01 (p = 0,006). Kalprotektyna jest markerem stanu zapalnego błony śluzowej jelit, dlatego jej obniżenie może wskazywać na wyciszanie procesu zapalnego.
Brak potwierdzonego wpływu na remisję i nawroty
Metaanaliza nie wykazała natomiast istotnego wpływu diety na remisję kliniczną (p = 0,21) ani na częstość nawrotów u osób z nieaktywnym WZJG. Wyniki dotyczące remisji były mocno zróżnicowane między badaniami. Wskaźnik heterogeniczności I² wyniósł 76 proc.
Badania dietetyczne nie były też zaślepione, co może wpływać na subiektywną ocenę objawów przez uczestników. Autorzy nie opisali ponadto jednolitych protokołów dietetycznych, dlatego wyników nie można łatwo odtworzyć w codziennej praktyce.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest przewlekłą chorobą immunologiczną. Dieta może wspierać standardowe leczenie, w tym terapię lekami biologicznymi lub preparatami 5-ASA, ale go nie zastępuje. Zwiększenie podaży błonnika podczas zaostrzenia może u części pacjentów nasilać ból brzucha i biegunkę.
Ważne: Dieta nie zastępuje leczenia farmakologicznego. Zmiany sposobu żywienia w przebiegu WZJG powinny być konsultowane z gastroenterologiem. Potrzebne są większe i bardziej rygorystyczne badania, które określą, jakie modele żywienia mogą bezpiecznie wspierać leczenie poszczególnych pacjentów.
Co pokazuje metaanaliza dotycząca diety w WZJG?
Na podstawie treści artykułu i opisanej metaanalizy sześciu randomizowanych badań kontrolowanych.
Statystyki wpływu diety na aktywne WZJG (wyniki metaanalizy)
| Wskaźnik/Marker | Wynik/Wartość | Wartość p (istotność) |
|---|---|---|
| Odpowiedź kliniczna (współczynnik ryzyka) | 1,82 | 0,004 |
| Stężenie kalprotektyny w kale (średnia różnica) | -210,01 | 0,006 |
Na podstawie: Metaanaliza sześciu randomizowanych badań kontrolowanych (wrzesień 2026).
Słownik pojęć
- Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG)
- Przewlekła choroba zapalna jelita grubego związana z nieprawidłową reakcją układu odpornościowego.
- Metaanaliza
- Metoda łącząca wyniki kilku badań, aby oszacować łączny efekt analizowanej interwencji.
- Odpowiedź kliniczna
- Poprawa objawów lub innych ocenianych parametrów choroby, która nie musi oznaczać pełnej remisji.
- Remisja kliniczna
- Okres wyciszenia choroby, w którym objawy są nieobecne lub znacznie ograniczone.
- Kalprotektyna w kale
- Marker stanu zapalnego jelit oznaczany w próbce kału; podwyższone stężenie może wskazywać na aktywność zapalenia.
- Wskaźnik heterogeniczności I²
- Parametr pokazujący, jak bardzo wyniki poszczególnych badań różnią się między sobą; wyższa wartość oznacza większą niejednorodność.
- Leki biologiczne
- Leki wytwarzane z wykorzystaniem organizmów żywych, stosowane m.in. do hamowania określonych mechanizmów zapalenia.
