Najważniejsze
- •Prof. Grażyna Rydzewska wskazuje, że niektóre dodatki do żywności mogą wiązać się ze wzrostem zachorowań na nieswoiste choroby zapalne jelit, ale artykuł nie przedstawia jeszcze twardych danych porównujących siłę tych zależności.
- •Projekt INTERCEPT ma identyfikować osoby z podwyższonym ryzykiem choroby Leśniowskiego-Crohna oraz oceniać, czy biomarkery i interwencje dietetyczne mogą pomóc we wcześniejszym wykrywaniu i ograniczaniu ryzyka.
- •Do badania INTERCEPT mają być włączani zdrowi krewni pierwszego stopnia pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna w wieku 18–35 lat; od uczestników pobierane są próbki krwi i kału.
- •NChZJ mają złożoną etiologię — ich rozwój łączy się z czynnikami genetycznymi, mikrobiomem, środowiskiem i stylem życia, a nie z jednym wyizolowanym czynnikiem.
- •Na obecnym etapie nie ma prostego, potwierdzonego modelu zapobiegania NChZJ opartego wyłącznie na eliminacji pojedynczych dodatków do żywności.
Prof. Grażyna Rydzewska powiedziała PAP, że dodatki do żywności, m.in. karagen, polisorbaty i dwutlenek tytanu, mogą mieć związek ze wzrostem zachorowań na NChZJ.
Dodatki do żywności, takie jak karagen, polisorbaty, karboksymetyloceluloza i dwutlenek tytanu, mogą mieć związek ze wzrostem zachorowań na nieswoiste choroby zapalne jelit — powiedziała 29 maja PAP w Warszawie prof. Grażyna Rydzewska, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii i kierownik Kliniki Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA. W tej samej rozmowie poinformowała o trwających badaniach nad biomarkerami i dietą jako możliwymi narzędziami wcześniejszego wykrywania oraz ograniczania ryzyka choroby Leśniowskiego-Crohna.
Prof. Rydzewska podkreśliła, że wzrost zachorowań na NChZJ wcześniej obserwowano w Ameryce Północnej i Europie, a obecnie dotyczy on także krajów azjatyckich, w tym Chin. Wśród substancji, które — jak zaznaczyła — mogą odgrywać istotną rolę w rozwoju tych chorób, wymieniła karagen, polisorbaty, karboksymetylocelulozę i dwutlenek tytanu. W materiale źródłowym nie przywołano jednak konkretnych badań, metaanaliz ani danych pokazujących siłę dowodów dotyczących poszczególnych dodatków.
Projekt INTERCEPT i poszukiwanie biomarkerów
Ekspertka opisała też projekt INTERCEPT, finansowany z programu Horyzont Europa. Jego celem jest identyfikacja osób z podwyższonym ryzykiem choroby Leśniowskiego-Crohna, poszukiwanie biomarkerów oraz sprawdzenie, czy interwencje dietetyczne mogą zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby. Do badania mają być włączani zdrowi krewni pierwszego stopnia pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna w wieku 18–35 lat. Od uczestników pobiera się próbki krwi i kału.
Prof. Rydzewska odwołała się także do wcześniejszego badania swojego zespołu, opublikowanego w 2021 r. w czasopiśmie „Nutrients”, dotyczącego diety eliminacyjnej u dorosłych z chorobą Leśniowskiego-Crohna. Z przekazanego materiału wynika, że praca dotyczyła leczenia aktywnej choroby, a nie zapobiegania pierwszemu zachorowaniu. W źródle nie podano jednak szczegółów metodologii ani pełnych wyników tego badania.
Co wiadomo o przyczynach NChZJ
Nieswoiste choroby zapalne jelit, w tym choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego, to przewlekłe choroby immunozapalne o złożonej etiologii. Badacze od lat wiążą ich rozwój z kombinacją czynników genetycznych, mikrobiomu, środowiska i stylu życia. Coraz większe zainteresowanie budzą także żywność wysoko przetworzona i dodatki do żywności, ale obecny stan wiedzy nie pozwala uznać ich za jedyną, jednoznacznie potwierdzoną przyczynę wzrostu zachorowań.
Badania nad biomarkerami i dietą w prewencji choroby Leśniowskiego-Crohna trwają. Na dziś nie ma jednak prostego, potwierdzonego modelu zapobiegania NChZJ opartego na eliminacji pojedynczych dodatków do żywności.
Projekt INTERCEPT — kogo obejmuje i co bada
Słownik pojęć
- NChZJ
- Nieswoiste choroby zapalne jelit — grupa przewlekłych chorób zapalnych przewodu pokarmowego, do których należą m.in. choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
- Choroba Leśniowskiego-Crohna
- Przewlekła choroba zapalna, która może obejmować różne odcinki przewodu pokarmowego i przebiegać z okresami zaostrzeń oraz remisji.
- Biomarker
- Mierzalna cecha biologiczna, np. wynik badania krwi lub kału, która może pomagać ocenić ryzyko choroby, jej obecność albo przebieg.
- Mikrobiom
- Zespół drobnoustrojów zasiedlających organizm, zwłaszcza jelita, które mogą wpływać na odporność, metabolizm i stan zapalny.
- Karboksymetyloceluloza
- Dodatek do żywności stosowany m.in. jako substancja zagęszczająca i stabilizująca.
- Polisorbaty
- Grupa emulgatorów używanych w żywności do poprawy konsystencji i trwałości produktów.
