Najważniejsze
- •ECCO opublikowała nowe europejskie standardy leczenia chorób zapalnych jelit, obejmujące chorobę Crohna i colitis ulcerosa.
- •Wytyczne promują od początku leczenie interdyscyplinarne, łączące gastroenterologię, chirurgię i wyspecjalizowaną opiekę pielęgniarską.
- •Zaleca się wcześniejsze rozważanie chirurgii, a nie traktowanie jej wyłącznie jako ostateczności po niepowodzeniu farmakoterapii.
- •W centrum nowego modelu opieki znajduje się aktywny udział pacjenta oraz uwzględnianie jakości życia, a nie tylko kontroli stanu zapalnego.
- •Najtrudniejsze przypadki mają być kierowane do centrów referencyjnych, przy jednoczesnym zapewnieniu długoterminowej opieki blisko miejsca zamieszkania pacjenta.
ECCO ogłosiła 11 sierpnia 2026 r. nowe europejskie standardy leczenia nieswoistych zapalnych chorób jelit, opierające się na bardziej interdyscyplinarnym i skoncentrowanym na pacjencie podejściu.
Prof. Grażyna Rydzewska
European Crohn’s and Colitis Organisation opublikowała 11 sierpnia 2026 roku nowe europejskie standardy leczenia przewlekłych zapalnych chorób jelit. Wytyczne dotyczą choroby Crohna i colitis ulcerosa, a ich celem jest wdrożenie bardziej skoordynowanej opieki, opartej na współpracy wielu specjalistów i aktywnym udziale pacjenta w terapii.
Według przytoczonych danych w Szwajcarii z tymi chorobami żyje około 50 tys. osób. ECCO wskazała, że leczenie powinno być planowane od początku w sposób interdyscyplinarny, z udziałem lekarzy, chirurgów i wyspecjalizowanej pielęgnacji. Nowe zalecenia przewidują wcześniejsze rozważanie zabiegów chirurgicznych, a nie dopiero po wyczerpaniu wszystkich możliwości farmakologicznych. W dokumentach pojawiają się też minimalnie inwazyjne procedury, rozwiązania oszczędzające narząd oraz kierowanie złożonych przypadków do wyspecjalizowanych ośrodków.
Autorzy wytycznych zwracają uwagę, że pacjent ma być włączany w decyzje terapeutyczne od początku. Leczenie ma uwzględniać nie tylko kontrolę stanu zapalnego, ale także objawy i problemy wpływające na codzienne funkcjonowanie, takie jak kontynencja, żywienie, zmęczenie, przewlekły ból, płodność, seksualność i zdrowie psychiczne. W tym modelu ważną rolę mają odgrywać specjalistyczne pielęgniarki i pielęgniarze, którzy mają wspierać chorych, koordynować opiekę i prowadzić ich przez kolejne etapy terapii.
Nowe standardy wynikają ze zmian, jakie zaszły w leczeniu nieswoistych zapalnych chorób jelit w ostatnich latach. Coraz szersze wykorzystanie leków celowanych, większa rola chirurgii i lepsza współpraca między oddziałami sprawiły, że dawny model opieki skoncentrowany głównie na farmakoterapii przestał odpowiadać potrzebom części chorych. ECCO ujęła te zmiany w postaci trzech publikacji referencyjnych, które mają stać się podstawą leczenia w Europie.
W praktyce oznacza to mocniejsze powiązanie ośrodków specjalistycznych z lekarzami rodzinnymi i gastroenterologami ambulatoryjnymi. Leczenie najtrudniejszych przypadków ma odbywać się w centrach referencyjnych, a długoterminowa opieka ma pozostać możliwie blisko miejsca zamieszkania pacjenta. Dla systemów ochrony zdrowia w Europie nowe wytyczne mogą oznaczać bardziej jednolite standardy postępowania i większy nacisk na jakość życia chorych, nie tylko na samą kontrolę stanu zapalnego.
Kluczowe dane i elementy nowych standardów ECCO
| Element | Dane / zalecenie | Znaczenie |
|---|---|---|
| Osoby żyjące z chorobami w Szwajcarii | około 50 tys. | Pokazuje skalę problemu zdrowotnego |
| Zakres wytycznych | choroba Crohna i colitis ulcerosa | Obejmuje najczęstsze nieswoiste zapalne choroby jelit |
| Model opieki | interdyscyplinarny od początku | Ma poprawić koordynację leczenia |
| Chirurgia | wcześniejsze rozważanie zabiegów | Zmienia podejście do kwalifikacji operacyjnej |
| Opieka specjalistyczna | centra referencyjne dla złożonych przypadków | Ma zwiększyć bezpieczeństwo i jakość terapii |
Opracowanie własne na podstawie tekstu artykułu i przytoczonych danych ECCO.
Jak ma wyglądać nowe podejście ECCO do leczenia IBD
Opracowanie własne na podstawie wytycznych ECCO opisanych w artykule.
Słownik pojęć
- Morbus Crohn
- Przewlekła, zapalna choroba jelit, która może obejmować każdy odcinek przewodu pokarmowego.
- Colitis ulcerosa
- Przewlekłe zapalenie jelita grubego z owrzodzeniami błony śluzowej.
- Nieswoiste zapalne choroby jelit (IBD)
- Grupa przewlekłych chorób zapalnych przewodu pokarmowego, do której należą m.in. choroba Crohna i colitis ulcerosa.
- Interdyscyplinarny model leczenia
- Podejście, w którym pacjentem zajmuje się zespół różnych specjalistów współpracujących ze sobą.
- Centrum referencyjne
- Wyspecjalizowany ośrodek, do którego kieruje się najbardziej złożone przypadki wymagające doświadczenia i zaplecza ekspertów.
- Leczenie minimalnie inwazyjne
- Procedury operacyjne wykonywane z mniejszym urazem dla tkanek niż klasyczna operacja otwarta.
- Pielęgniarka specjalistyczna
- Osoba pielęgniarska z dodatkowymi kompetencjami, która wspiera pacjenta, koordynuje opiekę i edukuje chorego.
- Fatigue
- Przewlekłe, nasilone zmęczenie, często towarzyszące chorobom przewlekłym i wpływające na codzienne funkcjonowanie.
