Najważniejsze
- •Rzecznik Praw Pacjenta bada umowy B2B placówek medycznych z lekarzami, które ograniczają swobodę kierowania pacjentów poza własną sieć.
- •Zapisy te zmuszają lekarzy do uzyskiwania zgody kierownictwa na skierowanie do zewnętrznego specjalisty, co przedkłada interes biznesowy nad dobro pacjenta.
- •Polskie Towarzystwo Psychiatryczne jednoznacznie potępiło te praktyki, określając je jako nieetyczne i ograniczające niezależność zawodową medyków.
- •Praktyki te mogą naruszać m.in. Ustawę o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz Kodeks Etyki Lekarskiej.
- •Za naruszenie zbiorowych praw pacjentów placówkom medycznym grożą kary finansowe do 500 tysięcy złotych.
Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec wszczął postępowania wyjaśniające wobec podmiotów leczniczych, które w umowach z lekarzami ograniczają możliwość kierowania pacjentów poza własną sieć placówek.
O Lex szarlatan: Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta
Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec wszczął 29 lipca 2026 roku postępowania wyjaśniające wobec podmiotów leczniczych, które w umowach z lekarzami ograniczają swobodę kierowania pacjentów do specjalistów spoza własnej sieci placówek. Postępowanie ma wykazać, czy praktyki te naruszają zbiorowe prawa pacjentów.
Urząd podjął działania z własnej inicjatywy po publikacjach prasowych z lutego 2026 roku. Dziennik „Rzeczpospolita” opisał wówczas dyskusje lekarzy na zamkniętych grupach w mediach społecznościowych. Medycy wskazywali w nich na kontrowersyjne zapisy w umowach o współpracy. Rzecznik Praw Pacjenta nie ujawnił dotychczas nazw kontrolowanych sieci medycznych ani liczby skarg wniesionych przez pacjentów i lekarzy.
Zapisy w kontraktach a niezależność lekarza
Analizowane przez urzędników zapisy w kontraktach B2B nakazują lekarzowi uzyskanie zgody dyrekcji placówki przed skierowaniem pacjenta do zewnętrznego specjalisty. Inne klauzule dopuszczają wydanie takiego skierowania wyłącznie wtedy, gdy w danej sieci brakuje odpowiedniego świadczenia. Działania te oficjalnie poparło Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, określając opisywane praktyki jako nieetyczne. Towarzystwo podkreśliło, że w każdej sytuacji klinicznej lekarz ma prawo zdecydować o skierowaniu pacjenta do innego specjalisty lub placówki, jeśli uzna to za korzystne dla procesu leczenia.
Prywatna opieka psychiatryczna w Polsce rozwija się bardzo dynamicznie, co wynika m.in. z niewydolności publicznego systemu finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Zapisy w kontraktach handlowych, które ograniczają decyzje medyków, stoją w sprzeczności z art. 4 Ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz art. 6 Kodeksu Etyki Lekarskiej. Przepisy te gwarantują lekarzom pełną suwerenność w podejmowaniu decyzji terapeutycznych. Badane klauzule różnią się od standardowych ograniczeń w pakietach abonamentowych – zakazują one bowiem wystawiania skierowań zewnętrznych nawet wtedy, gdy pacjent sam finansuje swoje leczenie.
Kary finansowe dla placówek medycznych
Jeśli Rzecznik Praw Pacjenta wykaże naruszenie zbiorowych praw pacjentów, a placówki nie dostosują się do decyzji nakazującej zaniechanie niedozwolonych praktyk, organ ten może nałożyć na podmioty lecznicze kary finansowe. Zgodnie z Ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta maksymalna kara wynosi 500 tysięcy złotych.
@NaczelnaL
@BiuroRPO @RzeczPacjenta
Porównanie: Standardowe limity pakietów a badane klauzule umowne dla lekarzy
Klauzule ograniczające w kontraktach lekarzy (badane przez RPP)
Standardowe limity w pakietach abonamentowych pacjentów
Mechanizm blokowania skierowań zewnętrznych w sieciach medycznych
Opracowanie własne na podstawie danych RPP
Słownik pojęć
- Autonomia zawodowa lekarza
- Niezależność lekarza w wyborze metod diagnostycznych i terapeutycznych, ograniczona jedynie wskazaniami wiedzy medycznej i etyki zawodowej.
- Kontrakt B2B (Business-to-Business)
- Umowa handlowa między dwoma podmiotami gospodarczymi (w tym przypadku lekarzem prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą a siecią medyczną).
- Zbiorowe prawa pacjentów
- Praktyki podmiotów leczniczych, które w sposób bezprawny pozbawiają pacjentów przysługujących im praw lub ograniczą do nich dostęp w sposób systemowy, dotykając nieokreśloną z góry grupę osób.
- Kodeks Etyki Lekarskiej (KEL)
- Zbiór zasad etycznych i moralnych obowiązujących każdego lekarza w Polsce; określa m.in. obowiązek kierowania się dobrem pacjenta.
- Psychiatryczne Biedronki
- Potoczne określenie komercyjnych placówek oferujących masowe, szybkie usługi z zakresu zdrowia psychicznego, często nastawionych na maksymalizację zysku kosztem standardów pracy lekarzy.
