Najważniejsze
- •RPP wszczął postępowania wobec części podmiotów leczniczych, sprawdzając umowy z lekarzami ograniczające kierowanie pacjentów poza placówkę.
- •Urząd podkreśla, że decyzja o skierowaniu do innego specjalisty powinna wynikać wyłącznie z przesłanek medycznych, a nie z wymogów organizacyjnych.
- •Sprawa jest szczególnie ważna w psychiatrii i ochronie zdrowia psychicznego, gdzie szybki dostęp do odpowiedniej terapii ma kluczowe znaczenie.
- •Polskie Towarzystwo Psychiatryczne poparło stanowisko RPP, wskazując na prawo pacjenta do najlepszej dostępnej opieki.
- •Jeśli RPP potwierdzi naruszenia, część placówek może być zmuszona do zmiany praktyk, a lekarze zyskają większą swobodę w kierowaniu pacjentów.
Rzecznik Praw Pacjenta wszczął 28 lipca 2026 r. postępowania wobec części podmiotów leczniczych w sprawie umów ograniczających lekarzom kierowanie pacjentów do specjalistów spoza placówki.
Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec wszczął 28 lipca 2026 roku postępowania wobec części podmiotów leczniczych w Polsce. Sprawdza zapisy umów z lekarzami, które mogą ograniczać kierowanie pacjentów do specjalistów lub placówek spoza danej organizacji.
Według analizowanych dokumentów lekarz może skierować pacjenta poza placówkę tylko w określonych sytuacjach, na przykład gdy w organizacji nie ma odpowiedniego specjalisty albo nie ma świadczenia odpowiadającego potrzebom zdrowotnym chorego. Jednocześnie umowy mają wymagać, by lekarz przed wystawieniem skierowania uzyskał potwierdzenie od kierownictwa placówki. RPP ocenia, że takie rozwiązanie przenosi część decyzji z poziomu medycznego na organizacyjny.
Chmielowiec podkreślił, że ocena potrzeb zdrowotnych pacjenta, wybór ścieżki leczenia oraz decyzja o konsultacji z określonym specjalistą należą do podstawowych kompetencji lekarza. Jak zaznaczył, powinny one wynikać wyłącznie z przesłanek medycznych, a przepisy prawa nie przewidują możliwości ograniczania lekarzowi prawa do podejmowania takich decyzji. RPP przypomina też, że specjalista ma prawo skierować pacjenta do innego lekarza lub placówki, jeśli uzna to za korzystne dla procesu leczenia.
Znaczenie sprawy dla psychiatrii
Sprawa ma szczególne znaczenie w psychiatrii i szerzej w ochronie zdrowia psychicznego. RPP wskazuje, że leczenie takich pacjentów często wymaga współpracy wielu specjalistów oraz szybkiego dostępu do odpowiedniej terapii. W ocenie urzędu obowiązek każdorazowego uzyskiwania zgody kierownictwa przed skierowaniem pacjenta poza placówkę może wydłużać dostęp do świadczeń i ograniczać swobodę lekarza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych.
Rzecznik uznaje, że jeśli przy kierowaniu pacjentów uwzględnia się także względy pozamedyczne wynikające z zasad współpracy w danej sieci, może to wpływać na wybór specjalisty najlepiej dopasowanego do potrzeb zdrowotnych chorego. W konsekwencji — zdaniem RPP — takie praktyki mogą naruszać zbiorowe prawa pacjentów.
Stanowisko rzecznika poparło Polskie Towarzystwo Psychiatryczne. Organizacja wskazała, że pacjent ma prawo do uzyskania najlepszej dostępnej opieki, a lekarz powinien móc skierować go do właściwego specjalisty lub placówki, jeśli wymaga tego leczenie.
RPP nie podał nazw podmiotów objętych postępowaniem ani liczby analizowanych lekarzy. Urząd ma teraz ocenić, czy kwestionowane zapisy rzeczywiście naruszają prawa pacjentów. Jeśli to potwierdzi, może to wymusić zmianę praktyk w części placówek i wzmocnić swobodę lekarzy w kierowaniu pacjentów poza własne sieci.
O Lex szarlatan: Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta
Słownik pojęć
- Rzecznik Praw Pacjenta (RPP)
- Organ stojący na straży praw pacjentów, uprawniony m.in. do wszczynania postępowań w sprawach naruszeń tych praw.
- Skierowanie
- Decyzja lekarza o przekazaniu pacjenta do innego specjalisty, placówki lub na dalsze leczenie.
- Niezależność zawodowa lekarza
- Zasada, zgodnie z którą lekarz podejmuje decyzje medyczne samodzielnie, kierując się wiedzą medyczną i dobrem pacjenta.
- Zbiorowe prawa pacjentów
- Prawa pacjentów rozpatrywane jako interes grupy osób, a nie pojedynczego pacjenta.
- Ochrona zdrowia psychicznego
- Obszar medycyny obejmujący profilaktykę, diagnozowanie i leczenie zaburzeń psychicznych oraz wsparcie terapeutyczne.
