Najważniejsze
- •RPP kontynuuje kontrole i nakładanie kar na receptomaty na podstawie dotychczasowych przepisów, mimo wstrzymania ustawy „Lex Szarlatan”.
- •W latach 2023–2026 RPP wydał 72 decyzje nakazujące zaprzestanie nielegalnych praktyk i nałożył kary finansowe na łączną kwotę niemal 1,3 mln zł.
- •Wojewódzki Sąd Administracyjny w 100% dotychczas rozpatrzonych spraw (7 z 14) podtrzymał w mocy decyzje Rzecznika Praw Pacjenta.
- •Do organów ścigania oraz okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej trafiło łącznie blisko 40 zawiadomień dotyczących lekarzy masowo przepisujących leki bez badania.
Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec zapowiedział 27 sierpnia 2026 r. dalsze kontrole i nakładanie kar na tzw. receptomaty na podstawie dotychczasowych przepisów.
27 sierpnia 2026 roku Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec zapowiedział dalsze kontrole i nakładanie kar na internetowe platformy wystawiające e-recepty. Działania te będą kontynuowane na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów. Oświadczenie organu stanowi reakcję na wstrzymanie przez Prezydenta RP nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, znanej potocznie jako Lex Szarlatan.
Bilans dotychczasowych kontroli i kar
Równolegle z deklaracją kontynuacji działań RPP opublikował szczegółowy bilans interwencji przeprowadzonych od 2023 roku do 25 sierpnia 2026 roku. W tym czasie organ wydał 72 decyzje administracyjne nakazujące operatorom tzw. receptomatów natychmiastowe zaprzestanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Na podmioty medyczne uchylające się od wykonania nakazów Rzecznik nałożył kary pieniężne o łącznej wysokości niemal 1,3 miliona złotych.
Z danych urzędu wynika, że podmioty medyczne zaskarżyły 14 decyzji RPP do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd wydał dotąd wyroki w siedmiu sprawach i we wszystkich podtrzymał decyzje organu. Pozostałe siedem postępowań jest w trakcie rozpatrywania. RPP podjął również kroki wobec lekarzy masowo wystawiających recepty bez uprzedniego badania pacjenta. Urząd skierował 6 zawiadomień do organów ścigania oraz około 30 do okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej przy izbach lekarskich.
Zagrożenie dla zdrowia pacjentów i skutki wstrzymania ustawy
Uzasadniając podejmowane kroki, Bartłomiej Chmielowiec oświadczył, że wiele firm traktuje internetowy kontakt z pacjentem wyłącznie jako źródło szybkiego zysku, ignorując bezpieczeństwo zdrowotne. Szef RPP podkreślił, że nie ma zgody na działania szkodzące pacjentom — w szczególności na przepisywanie leków opioidowych oraz psychotropowych bez należytej diagnozy. Zapewnił przy tym, że urząd zastosuje wszelkie dostępne środki prawne.
Interwencje RPP są skierowane głównie przeciwko komercyjnym platformom wystawiającym recepty na podstawie samego opłaconego formularza, bez badania pacjenta w czasie rzeczywistym. Wstrzymana nowelizacja ustawy miała wprowadzić szybką ścieżkę blokowania domen internetowych takich serwisów, ukrócić nielegalny wywóz leków za granicę oraz uszczelnić krajowy obrót produktami leczniczymi.
Brak wejścia w życie projektu Lex Szarlatan wymusza na Rzeczniku Praw Pacjenta prowadzenie dotychczasowych, wielomiesięcznych procedur administracyjnych wobec każdego podmiotu z osobna. Dalszy przebieg spraw zależy od oceny prawnej i stanowiska Kancelarii Prezydenta RP oraz wyników postępowań prowadzonych przez prokuraturę i okręgowe izby lekarskie.
Bilans interwencji RPP wobec receptomatów
Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta (dane od 2023 do 25 sierpnia 2026 r.)
O Lex szarlatan: Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta
Statystyki działań RPP oraz postępowań odwoławczych i dyscyplinarnych (2023–2026)
| Rodzaj działania / Wskaźnik | Liczba / Wartość | Status i skutki prawne |
|---|---|---|
| Decyzje administracyjne RPP nakazujące zaprzestanie praktyk | 72 | Rygor natychmiastowej wykonalności |
| Łączna kwota nałożonych kar pieniężnych | ok. 1,3 mln zł | Kary za brak realizacji nakazów organu |
| Zaskarżone decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego | 14 | 7 wyroków wydanych, 7 w trakcie rozpatrywania |
| Wyroki WSA podtrzymujące decyzje RPP w całości | 7 z 7 (100%) | Potwierdzenie legalności działań RPP |
| Zawiadomienia do organów ścigania (prokuratura/policja) | 6 | Postępowania karne w sprawie lekarzy |
| Zawiadomienia do Okręgowych Rzeczników Odpowiedzialności Zawodowej | ok. 30 | Postępowania dyscyplinarne w izbach lekarskich |
Dane Rzecznika Praw Pacjenta z 25 sierpnia 2026 r.
Słownik pojęć
- Receptomat
- Komercyjna platforma internetowa odpłatnie wystawiająca e-recepty, często bez przeprowadzenia badania lekarskiego w czasie rzeczywistym.
- Lex Szarlatan
- Potoczna nazwa projektowanej nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wprowadzającej szybką ścieżkę blokowania domen nielegalnych serwisów medycznych.
- Zbiorowe prawa pacjentów
- Prawa przysługujące ogółowi pacjentów do świadczeń zdrowotnych udzielanych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i należytą starannością.
- Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej
- Organ samorządu zawodowego lekarzy odpowiedzialny za prowadzenie postępowań wyjaśniających w sprawach o przewinienia zawodowe.
- Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)
- Sąd administracyjny pierwszej instancji, do którego przysługuje skarga na ostateczne decyzje administracyjne wydawane m.in. przez RPP.
