Najważniejsze
- •Prezydent Karol Nawrocki skierował nowelizację ustawy „Lex Szarlatan” do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej, co wstrzymuje jej wejście w życie.
- •Ustawa miała zakazać świadczenia groźnych dla zdrowia usług medycznych przez osoby bez uprawnień oraz dać Rzecznikowi Praw Pacjenta narzędzia do walki z pseudomedycyną.
- •Środowisko lekarskie skrytykowało decyzję prezydenta, podczas gdy Kancelaria Prezydenta zapowiedziała złożenie własnego, alternatywnego projektu ustawy.
- •Rynek medycyny alternatywnej w Polsce obejmuje kilkanaście tysięcy podmiotów, a sam sektor suplementów diety generuje rocznie ponad 7 miliardów złotych obrotu.
Prezydent Karol Nawrocki skierował 20 sierpnia 2026 roku do Trybunału Konstytucyjnego nowelizację ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Decyzja ta wstrzymuje wejście nowych przepisów w życie.
Prezydent Karol Nawrocki skierował 20 sierpnia 2026 roku do Trybunału Konstytucyjnego, w trybie kontroli prewencyjnej, nowelizację ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Decyzja ta wstrzymuje wejście w życie przepisów, które miały ograniczyć działalność osób bez uprawnień medycznych.
Sejm uchwalił nowelizację, nazywaną potocznie „Lex Szarlatan”, 3 lipca 2026 roku. Za przyjęciem regulacji głosowało 232 posłów, 34 było przeciw, a 162 wstrzymało się od głosu. Ustawa miała wprowadzić zakaz świadczenia przez osoby bez uprawnień medycznych usług stwarzających ryzyko uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci pacjenta. Pod koniec lipca delegacja z udziałem Jerzego Zięby, propagatora metod alternatywnych, złożyła w Kancelarii Prezydenta petycję przeciwko nowym przepisom. Pod dokumentem – według deklaracji Zięby – podpisało się 25,5 tysiąca osób. Spotkanie to potwierdził Wojciech Kolarski z Kancelarii Prezydenta.
Decyzję prezydenta krytycznie ocenili przedstawiciele środowiska medycznego. Wiceprezes Naczelnej Rady Lekarskiej, dr Klaudiusz Komor, oświadczył, że samorząd lekarski od początku uczestniczył w pracach nad projektem i liczył na jego podpisanie. Z kolei prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Warszawie, Artur Drobniak, zadeklarował gotowość do pracy nad nowymi rozwiązaniami prawnymi. Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz zapowiedział natomiast, że Kancelaria Prezydenta przedstawi alternatywny projekt ustawy. Nowe przepisy mają przewidywać karę do 15 lat pozbawienia wolności za nakłanianie do niebezpiecznych decyzji zdrowotnych skutkujących śmiercią pacjenta.
Skierowanie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego przed jej podpisaniem blokuje wejście przepisów w życie na czas postępowania. W ostatnich latach proces ten trwa w TK średnio od 9 do 18 miesięcy. Nowelizacja miała wyposażyć Rzecznika Praw Pacjenta w narzędzia umożliwiające szybkie blokowanie szkodliwych praktyk na rynku medycyny alternatywnej. Szacuje się, że w Polsce działa w tym sektorze kilkanaście tysięcy podmiotów, a sam rynek suplementów diety generuje rocznie obroty przekraczające 7 miliardów złotych.
O dalszym losie przepisów wymierzonych w pseudomedycynę zdecyduje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Jeśli sędziowie uznają regulacje za niezgodne z ustawą zasadniczą, ustawodawca będzie zmuszony opracować nowe ramy prawne dla rynku medycyny niekonwencjonalnej.
Wyniki głosowania w Sejmie nad ustawą „Lex Szarlatan” (3 lipca 2026 r.)
| Głosowanie | Liczba posłów |
|---|---|
| Za przyjęciem regulacji | 232 |
| Przeciw | 34 |
| Wstrzymali się od głosu | 162 |
Doniesienia medialne / Sejm RP
Droga legislacyjna nowelizacji „Lex Szarlatan”
Opracowanie własne na podstawie przebiegu procesu legislacyjnego
O Lex szarlatan: Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta
Słownik pojęć
- Lex Szarlatan
- Potoczne określenie nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, mającej na celu ograniczenie szkodliwej działalności osób bez uprawnień medycznych.
- Kontrola prewencyjna
- Badanie zgodności ustawy z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny przed jej podpisaniem przez Prezydenta. Wstrzymuje ono wejście przepisów w życie.
- Medycyna alternatywna (niekonwencjonalna)
- Wszelkie metody diagnostyczne i terapeutyczne, które nie są uznawane przez konwencjonalną medycynę opartą na faktach naukowych (EBM).
- Rzecznik Praw Pacjenta (RPP)
- Państwowy organ jednoosobowy powołany w celu ochrony praw pacjentów określonych w ustawach.
