Prezydent skierował nowelizację ustawy o prawach pacjenta do Trybunału Konstytucyjnego i zapowiedział własny projekt

Prezydent Karol Nawrocki skierował 20 sierpnia 2026 roku rządową nowelizację ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. Decyzja ta wstrzymuje wejście w życie przepisów wprowadzających administracyjne kary za stosowanie pseudomedycyny. Jednocześnie prezydent zapowiedział wniesienie do Sejmu własnego projektu nowelizacji Kodeksu karnego, opierającego się na sankcjach karnych.

Zablokowany projekt rządowy zakładał zakaz stosowania praktyk pseudomedycznych wobec szczególnie narażonych grup chorych. Ograniczenia miały dotyczyć:

• małoletnich,
• pacjentów onkologicznych,
• osób z zaburzeniami psychicznymi,
• chorych na ciężkie, nieuleczalne schorzenia.

Przepisy definiowały te praktyki jako udzielanie przez osoby bez uprawnień medycznych świadczeń stwarzających ryzyko uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci. Rząd chciał upoważnić Rzecznika Praw Pacjenta do nakładania administracyjnych kar finansowych do 1 miliona złotych za stosowanie takich metod oraz do 100 tysięcy złotych za brak współpracy z urzędem. Prezydent ocenił jednak, że pozbawienie przedsiębiorców prawa do drogi sądowej przed nałożeniem kar grozi bankructwem firm zielarskich i gabinetów medycyny komplementarnej.

Prezydencka propozycja zmian w Kodeksie karnym

W zamian Karol Nawrocki proponuje wprowadzenie do Kodeksu karnego nowego czynu zabronionego – nakłaniania do podejmowania niebezpiecznych decyzji zdrowotnych. Projekt prezydencki przewiduje karę do 3 lat więzienia za nakłanianie chorych do rezygnacji z leczenia medycznego. Dolna granica kary rośnie do przedziału od 3 miesięcy do 5 lat więzienia, jeśli sprawca manipuluje kobietami w ciąży, małoletnimi lub pacjentami onkologicznymi. Spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu ma skutkować karą do 10 lat więzienia, a doprowadzenie do śmierci pacjenta będzie zagrożone karą od 2 do 15 lat pozbawienia wolności.

Przyszłość przepisów o pseudomedycynie

Dotychczasowe przepisy w Polsce opierają się na prawie karnym, w tym na ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty, która przewiduje kary za udzielanie świadczeń bez uprawnień. Rząd uznał te rozwiązania za niewystarczające i dążył do wprowadzenia szybkich kar administracyjnych. Odesłanie nowelizacji do Trybunału Konstytucyjnego przed podpisaniem oznacza, że przepisy nie wejdą w życie do czasu wydania orzeczenia. Procedura ta zazwyczaj trwa od kilku miesięcy do ponad roku.

Rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego oraz decyzja Sejmu w sprawie prezydenckiego projektu karnego określą dalszy kształt regulacji wymierzonych w medycynę alternatywną. Brak porozumienia między rządem a prezydentem może doprowadzić do długotrwałego pata legislacyjnego w obszarze ochrony pacjentów przed pseudomedycyną.