Najważniejsze
- •Senat przyjął z poprawkami nowelizację ustawy o prawach pacjenta (tzw. Lex szarlatan), która ma na celu wyeliminowanie z rynku niebezpiecznych praktyk pseudomedycznych.
- •Nowe przepisy wprowadzają kary finansowe do 1 mln zł za stwarzające ryzyko dla zdrowia metody znachorskie oraz do 100 tys. zł za brak współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta.
- •Rzecznik Praw Pacjenta zyska uprawnienia do wydawania natychmiastowych decyzji o wstrzymaniu działalności oraz publikacji publicznych ostrzeżeń przed zakończeniem postępowania.
- •Przeciwko ustawie protestuje Polska Organizacja Zdrowia, która złożyła do prezydenta Karola Nawrockiego petycję o weto z ponad 17 tysiącami podpisów.
- •Poprawki Senatu zostaną rozpatrzone przez Sejm pod koniec lipca 2026 roku, po czym ustawa trafi do podpisu prezydenta.
23 lipca 2026 roku Senat przyjął z poprawkami nowelizację ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, która zaostrza przepisy dotyczące działalności pseudomedycznej. Ustawa została skierowana ponownie do Sejmu.
Wyniki głosowania w parlamencie nad nowelizacją ustawy o prawach pacjenta (2026 r.)
| Izba parlamentu | Za | Przeciw | Wstrzymało się |
|---|---|---|---|
| Senat (23 lipca 2026 r.) | 62 | 6 | 17 |
| Sejm (3 lipca 2026 r.) | 232 | 34 | 162 |
Opracowanie własne na podstawie danych sejmowych i senackich.
Senat Rzeczypospolitej Polskiej przyjął 23 lipca 2026 roku nowelizację ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Dokument, który zaostrza przepisy regulujące działalność pseudomedyczną w kraju, trafi teraz z powrotem pod obrady Sejmu. W izbie wyższej za przyjęciem noweli opowiedziało się 62 senatorów, 6 było przeciw, a 17 wstrzymało się od głosu.
Senat wprowadził do tekstu ustawy cztery poprawki. Trzy z nich mają charakter legislacyjno-redakcyjny i służą zapewnieniu spójności przepisów. Czwarta zmiana, zgłoszona podczas prac w senackiej Komisji Zdrowia, nakłada na Rzecznika Praw Pacjenta obowiązek uwzględniania możliwości finansowych ukaranego podmiotu przy wymierzaniu administracyjnych kar pieniężnych.
Kary do miliona złotych i ochrona pacjentów
Nowe przepisy przewidują kary finansowe do 1 miliona złotych za stosowanie praktyk pseudomedycznych, które zagrażają zdrowiu lub życiu ludzi. Regulacja ma chronić przede wszystkim dzieci oraz pacjentów onkologicznych i psychiatrycznych. Nowelizacja uprawnia Rzecznika Praw Pacjenta do wydawania natychmiastowych, tymczasowych decyzji o nakazie zaprzestania działalności. Rzecznik będzie mógł także publikować ostrzeżenia publiczne jeszcze przed zakończeniem postępowania administracyjnego. Za brak współpracy z organem grozi dodatkowa kara do 100 tysięcy złotych.
Wcześniej, 3 lipca 2026 roku, Sejm poparł projekt głosami 232 posłów, głównie z koalicji rządowej. Przeciw opowiedziało się 34 posłów (w tym reprezentanci Konfederacji), a 162 wstrzymało się od głosu (w tym 160 członków Prawa i Sprawiedliwości). Ustawa ma wyeliminować z rynku szarą strefę usług pseudomedycznych, takich jak niekonwencjonalne leczenie nowotworów – na przykład za pomocą wlewów z witaminy C. Przepisy uzależniają możliwość prowadzenia terapii od wykazania ich skuteczności na podstawie medycyny opartej na dowodach. Dodatkowo ustawa nakłada na podmioty lecznicze obowiązek wpisu do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą.
Przeciwko nowelizacji protestowało stowarzyszenie Polska Organizacja Zdrowia, które 9 lipca złożyło do prezydenta petycję o weto, podpisaną przez ponad 17 tysięcy osób.
Dalsza ścieżka legislacyjna
Sejm rozpatrzy poprawki Senatu podczas posiedzenia zaplanowanego na 29–31 lipca 2026 roku. Następnie ustawa trafi do podpisu prezydenta Karola Nawrockiego. Kancelaria Prezydenta RP nie przedstawiła dotychczas oficjalnego stanowiska dotyczącego ewentualnego weta, podpisania ustawy lub skierowania jej do Trybunału Konstytucyjnego.
O Lex szarlatan: Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta
Kluczowe uprawnienia Rzecznika Praw Pacjenta i kary w nowelizacji
Dane na podstawie rządowego projektu ustawy Lex szarlatan.
Słownik pojęć
- Lex szarlatan
- Potoczne określenie nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nakierowanej na walkę z pseudomedycyną.
- Praktyka pseudomedyczna
- Udzielanie świadczeń zdrowotnych stwarzających ryzyko uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci przez osoby bez uprawnień medycznych, bądź oferowanie metod wprowadzających pacjenta w błąd, że są one świadczeniem zdrowotnym.
- Rejestr Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą (RPWDL)
- Oficjalny, państwowy rejestr prowadzony przez właściwe organy rejestrowe (np. wojewodów), w którym muszą być zarejestrowane wszystkie podmioty udzielające świadczeń medycznych w Polsce.
- Medycyna oparta na dowodach (EBM)
- Podejście w medycynie oparte na twardych dowodach naukowych, gdzie decyzje kliniczne opierają się na wynikach wiarygodnych badań klinicznych (ang. Evidence-Based Medicine – EBM).
- Fitoterapia
- Metoda terapeutyczna polegająca na stosowaniu leków pochodzenia roślinnego (ziołolecznictwo) w profilaktyce i terapii chorób, odróżniana w nowym prawie od niebezpiecznych praktyk znachorskich.
