Najważniejsze
- •Projekt budżetu na 2027 rok zakłada 41,5 mld zł dotacji dla NFZ, jednak luka finansowa płatnika wyniesie około 12 mld zł.
- •Łączne nakłady na ochronę zdrowia zaplanowano na 274,1 mld zł, co nieznacznie przekracza próg 7% PKB z 2025 roku (o 200 mln zł).
- •Plan finansowy NFZ po raz pierwszy objęto Stabilizującą Regułą Wydatkową, co uniemożliwia dowolne przesuwanie środków w trakcie roku.
- •Brak uchwalenia planowanych ustaw podatkowych grozi spadkiem nakładów na zdrowie poniżej wymaganego poziomu 7% PKB.
Rząd zaplanował w projekcie budżetu na 2027 rok dotację dla NFZ w wysokości 41,5 mld zł. Wyliczenia wskazują jednak, że w budżecie płatnika powstanie luka finansowa sięgająca 12 mld zł.
Rząd zaplanował w projekcie ustawy budżetowej na 2027 rok dotację podmiotową dla Narodowego Funduszu Zdrowia w wysokości 41,5 mld zł. Z wyliczeń dołączonych do projektu oraz prognoz wydatków płatnika wynika jednak, że w budżecie NFZ powstanie luka finansowa sięgająca około 12 mld zł.
Rosnący niedobór i niepewne źródła finansowania
Łączne nakłady na ochronę zdrowia zaplanowano na poziomie 274,1 mld zł, co przekracza ustawowy wymóg 7 proc. PKB z 2025 roku o 200 mln zł. Wyliczenia Federacji Przedsiębiorców Polskich wskazują jednak, że całkowite zapotrzebowanie NFZ na środki zewnętrzne wynosi aż 56 mld zł. Po uwzględnieniu dotacji budżetowej oraz 3,3 mld zł z ograniczenia korzyści ryczałtu podatkowego realny niedobór Funduszu sięga 11,2 mld zł. Projekt budżetu zakłada ponadto uzyskanie 8,4 mld zł z sześciu projektów ustaw podatkowych, w tym z podwyżki podatku CIT z 19 do 22 proc. oraz nowych stawek akcyzy. Żaden z tych projektów nie trafił dotąd do Sejmu, a uzasadnienie projektu akcyzowego (UD418) przypomina o zawetowaniu poprzedniej, analogicznej ustawy przez prezydenta Karola Nawrockiego w listopadzie 2025 roku.
Stabilizująca Reguła Wydatkowa i skutki dla systemu
Plan finansowy Narodowego Funduszu Zdrowia na 2027 rok po raz pierwszy w historii objęto Stabilizującą Regułą Wydatkową. Mechanizm ten uniemożliwia uznaniowe przesuwanie dodatkowych środków do NFZ w trakcie roku budżetowego bez jednoczesnego formalnego cięcia wydatków w innych resortach lub wprowadzenia nowych podatków.
Dotacje z budżetu państwa dla NFZ rosły stopniowo: z 14,8 mld zł w 2024 roku, przez 33 mld zł w 2025 roku, po 33,6 mld zł w roku 2026. Rosnące zapotrzebowanie płatnika wynika z braku zbilansowania wydatków z wpływami ze składki zdrowotnej oraz corocznych, ustawowych podwyżek wynagrodzeń pracowników medycznych, wchodzących w życie 1 lipca. Wykazane w planach finansowych zobowiązania przenoszone na rok następny wzrosły z 2 mld zł w 2024 roku do 4,8 mld zł w roku 2025.
Nieuchwalenie projektów ustaw podatkowych stwarza ryzyko spadku łącznych nakładów na ochronę zdrowia poniżej wymaganego ustawowo progu 7 proc. PKB. Ze względu na rygory Stabilizującej Reguły Wydatkowej ewentualne uzupełnienie niedoborów NFZ w trakcie 2027 roku będzie wymagało cięć w innych działach budżetu państwa.
Kluczowe wskaźniki budżetu ochrony zdrowia na 2027 rok
Wzrost dotacji budżetowych oraz zobowiązań NFZ w latach 2024–2027
| Rok | Dotacja z budżetu państwa (mld zł) | Zobowiązania przenoszone (mld zł) |
|---|---|---|
| 2024 | 14,8 | 2,0 |
| 2025 | 33,0 | 4,8 |
| 2026 | 33,6 | brak danych |
| 2027 (projekt) | 41,5 | Luka ok. 12 mld zł |
Opracowanie własne na podstawie projektu ustawy budżetowej oraz wyliczeń FPP
Słownik pojęć
- Dotacja podmiotowa
- Środki przekazywane z budżetu państwa na dofinansowanie realizacji zadań ustawowych państwowych funduszy celowych (w tym NFZ).
- Stabilizująca Reguła Wydatkowa (SRW)
- Stosowany w finansach publicznych mechanizm ograniczający tempo wzrostu wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych, uniemożliwiający zwiększanie wydatków bez pokrycia w nowych dochodach lub cięciach budżetowych.
- Luka finansowa NFZ
- Różnica między sumą przewidywanych przychodów płatnika (ze składek i dotacji) a szacowanym kosztem sfinansowania należnych świadczeń opieki zdrowotnej.
- Zobowiązania przenoszone
- Niezapłacone i przechodzące na kolejny okres rozliczeniowy zobowiązania płatnika z tytułu zakontraktowanych świadczeń medycznych.
