NASA i NOAA: antarktyczna dziura ozonowa maleje mimo wahań sezonowych

Najważniejsze

  • •Średnia powierzchnia dziury ozonowej nad Antarktydą w 2025 r. wyniosła 18,71 mln km², co było piątym najmniejszym wynikiem od 1992 r.
  • •Maksymalny jednodniowy zasięg dziury osiągnął 22,86 mln km² 9 września, a najniższą zawartość ozonu — 147 jednostek Dobsona — odnotowano 6 października.
  • •Dziura ozonowa zaczęła się rozpadać niemal trzy tygodnie wcześniej niż przeciętnie w poprzedniej dekadzie.
  • •Na wynik wpłynęły zarówno spadek stężenia substancji niszczących ozon, jak i cieplejsza stratosfera oraz słabszy wir polarny.
  • •Warstwa ozonowa pozostaje na ścieżce długoterminowej odbudowy, ale poszczególne sezony mogą różnić się wielkością dziury ze względu na pogodę w stratosferze.
·
5 min

Średnia powierzchnia dziury ozonowej nad Antarktydą wyniosła w sezonie 2025 18,71 mln km². NASA i NOAA oceniły, że był to piąty najmniejszy obszar od 1992 r. i czternasty najmniejszy w całym szeregu obserwacji od 1979 r.

Instytucje analizowały okres od 7 września do 13 października 2025 r. Maksymalna powierzchnia jednodniowa sięgnęła 22,86 mln km² 9 września. Najniższą zawartość ozonu nad biegunem południowym odnotowano 6 października. Wyniosła ona 147 jednostek Dobsona (DU). Jednostki te opisują ilość ozonu w całej kolumnie atmosfery nad konkretnym miejscem, a nie powierzchnię dziury.

NASA i NOAA podały, że dziura zaczęła się rozpadać niemal trzy tygodnie wcześniej niż zwykle w poprzedniej dekadzie. Według tych instytucji na wynik wpłynęły nie tylko długoterminowe zmiany w atmosferze, lecz także warunki pogodowe w stratosferze. W 2025 r. wystąpiły wyższe temperatury w stratosferze oraz słabszy niż zwykle wir polarny. Materiały NASA i NOAA nie podają dokładnej daty odniesienia ani szczegółowego kryterium, na podstawie którego określono początek rozpadu.

Powierzchnia dziury oznacza zasięg obszaru z silnym ubytkiem ozonu. Wartość wyrażona w jednostkach Dobsona wskazuje natomiast głębokość tego ubytku nad konkretnym punktem. Średnia z 2025 r. była mniejsza niż wartości podane dla 2022 r. (23,2 mln km²) i 2006 r. (26,60 mln km²). Porównanie średnich sezonowych oznacza różnicę wynoszącą około 30 proc. Maksimum jednodniowe z 2025 r. nie jest jednak tym samym rodzajem pomiaru co średnia z 2006 r.

NASA i NOAA wiążą długoterminową poprawę z ograniczeniem emisji substancji niszczących ozon. Protokół montrealski przyjęto w 1987 r., ale związki zawierające chlor i brom pozostają w atmosferze przez dziesięciolecia. Ich poziom w antarktycznej stratosferze spadł od szczytowego poziomu o około jedną trzecią. Nie oznacza to jednak, że sam Protokół wyjaśnia wynik jednego sezonu, ponieważ na rozmiar dziury wpływają także warunki atmosferyczne.

Prognozy dotyczące odbudowy warstwy ozonowej nie wskazują jednej pewnej daty. Źródła mówią o okresie około końca lat 60. XXI wieku albo o latach 70. Kolejne sezony mogą przynosić większą lub mniejszą dziurę w zależności od warunków w stratosferze.

Najczęstsze pytania

Jak duża była dziura ozonowa nad Antarktydą w 2025 r.?▼
Jej średnia powierzchnia w okresie od 7 września do 13 października wyniosła 18,71 mln km².
Kiedy dziura ozonowa osiągnęła największy jednodniowy zasięg?▼
Największy jednodniowy zasięg, 22,86 mln km², odnotowano 9 września 2025 r.
Co oznacza wartość 147 jednostek Dobsona?▼
To miara ilości ozonu w całej kolumnie atmosfery nad konkretnym miejscem, a nie powierzchni dziury ozonowej.
Dlaczego dziura ozonowa była mniejsza w 2025 r.?▼
Znaczenie miały niższe poziomy związków niszczących ozon, wyższe temperatury w stratosferze oraz słabszy wir polarny.
Czy Protokół montrealski sam wyjaśnia wynik z 2025 r.?▼
Nie, ponieważ choć ograniczenie emisji chloru i bromu wspiera długoterminową odbudowę warstwy ozonowej, rozmiar dziury w konkretnym sezonie zależy także od warunków atmosferycznych.
Kiedy warstwa ozonowa może się odbudować?▼
Prognozy wskazują na okres około końca lat 60. XXI wieku albo na lata 70., ale nie podają jednej pewnej daty.

Słownik pojęć

Dziura ozonowa
Obszar nad Antarktydą, w którym doszło do silnego sezonowego ubytku ozonu w stratosferze.
Jednostka Dobsona (DU)
Jednostka opisująca całkowitą ilość ozonu w kolumnie atmosfery nad określonym punktem.
Stratosfera
Warstwa atmosfery zawierająca większość ozonu chroniącego Ziemię przed promieniowaniem ultrafioletowym.
Wir polarny
Rozległy układ wiatrów w stratosferze wokół bieguna, który wpływa na warunki sprzyjające niszczeniu ozonu.
Protokół montrealski
Międzynarodowe porozumienie przyjęte w 1987 r. w celu ograniczenia substancji niszczących warstwę ozonową.

Najważniejsze dane dotyczące dziury ozonowej nad Antarktydą

WskaźnikWartośćZnaczenie
Średnia powierzchnia w 2025 r.18,71 mln km²Średni zasięg w okresie od 7 września do 13 października
Największy zasięg jednodniowy w 2025 r.22,86 mln km²Wynik odnotowany 9 września
Najniższa zawartość ozonu147 DUPomiar nad biegunem południowym z 6 października
Pozycja w rankingu od 1992 r.5. najmniejszaPorównanie średnich sezonowych
Średnia powierzchnia w 2022 r.23,2 mln km²Dla porównania z sezonem 2025
Średnia powierzchnia w 2006 r.26,60 mln km²Jeden z większych wyników przywołanych w artykule

Jak interpretować pomiary dziury ozonowej

Średnia powierzchnia sezonowa
+Pozwala porównywać całe sezony
+Pokazuje ogólny zasięg obszaru silnego ubytku ozonu
−Nie wskazuje najniższej zawartości ozonu w konkretnym punkcie
−Zależy od przyjętego okresu obserwacji
202518,71 mln km²
okres7 września–13 października
Maksymalna powierzchnia jednodniowa
+Pokazuje największy zasięg osiągnięty w sezonie
+Ułatwia śledzenie krótkotrwałego maksimum
−Nie jest porównywalna bezpośrednio ze średnią sezonową
−Może silnie zależeć od bieżących warunków atmosferycznych
202522,86 mln km²
data9 września
Zawartość ozonu w DU
+Opisuje głębokość ubytku nad konkretnym miejscem
+Uzupełnia pomiary powierzchni dziury
−Nie określa rozmiaru całego obszaru dziury
−Dotyczy ilości ozonu w kolumnie atmosfery
data6 października
minimum_2025147 DU

Sezon dziury ozonowej nad Antarktydą w 2025 r.

7 września
Początek analizowanego okresu
Rozpoczęcie okresu, dla którego NASA i NOAA analizowały sezonowy zasięg dziury.
22,86 mln km²
Maksymalny zasięg jednodniowy
Największą powierzchnię odnotowano 9 września.
147 DU
Najniższa zawartość ozonu
Minimum nad biegunem południowym zarejestrowano 6 października.
13 października
Koniec analizowanego okresu
Do tego dnia wyznaczono okres oceny średniej powierzchni dziury.
18,71 mln km²
Wynik sezonu
Średnia powierzchnia była piątą najmniejszą od 1992 r.

Dane NASA i NOAA przytoczone w artykule; okres analizowany: 7 września–13 października 2025 r.

Pierwsi napisali na ten temat

Komentarze (0)

0/2000

Powiązane artykuły

Perseverance wykrył ultradrobny pył na Marsie, ważny dla bezpieczeństwa astronautów

NASA poinformowała pod koniec października, że łazik Perseverance wykrył w kraterze Jezero na Marsie cząstki pyłu mniejsze niż 2,5 mikrometra, w tym cząstki o średnicy około 100 nanometrów. Instrument PIXL analizował pył osadzony na powierzchniach materiałów przewożonych przez łazik, a nie unoszący się w powietrzu habitatów.

28 października 2026

USA: trzeci z rzędu spadek zgonów z przedawkowania, rosną obawy o cięcia w redukcji szkód

W 2025 r. w USA zmarło z przedawkowania około 70 tys. osób, o ok. 14 proc. mniej niż rok wcześniej – wynika z wstępnych danych CDC, które pokazują trzeci rok z rzędu spadku liczby takich zgonów. Równocześnie administracja federalna ogranicza finansowanie części usług redukcji szkód, a laboratoria i służby alarmują o pojawianiu się wyjątkowo silnych, nowych syntetycznych opioidów, takich jak cychlorphine. Eksperci podkreślają, że obecne wyniki pozostają kruche i zależą od utrzymania dostępu do leczenia uzależnień i narzędzi zapobiegania zgonom.

14 maja 2026

Dym z pożarów lasów wywołuje kryzys zdrowotny na półkuli północnej

Pożary lasów na półkuli północnej doprowadziły w lipcu 2026 roku do gwałtownego wzrostu liczby hospitalizacji i zgonów na świecie. W miastach Ameryki Północnej ekstremalne stężenia pyłów przekroczyły oficjalne skale pomiarowe. Eksperci ostrzegają, że mikroskopijne cząstki dymu bezpośrednio zagrażają układowi krążenia.

18 lipca 2026

Spadek zgonów z AIDS, ale co z finansowaniem? ONUSIDA alarmuje!

ONUSIDA opublikował 12 czerwca 2026 r. raport, z którego wynika, że liczba zgonów związanych z AIDS i nowych zakażeń HIV w 2025 r. była niższa niż rok wcześniej. Organizacja ostrzega jednak, że globalne cięcia finansowania mogą zahamować postęp w walce z epidemią.

13 czerwca 2026

Badania wskazują na tysiące ofiar europejskich upałów związanych ze zmianą klimatu

Badacze oszacowali, że od 1 czerwca do 31 sierpnia 2026 roku wysokie temperatury wiązały się z 50 391 nadmiarowymi zgonami w 854 europejskich miastach. Według modelu 32 619 z tych zgonów można przypisać dodatkowemu ociepleniu wynikającemu z działalności człowieka — podały AP i „The National”.

26 października 2026

Raport Copernicus: Jedna trzecia populacji Ziemi narażona na ekstremalne stężenia ozonu

Unijna służba Copernicus opublikowała raport dotyczący stężenia ozonu przyziemnego w pierwszych miesiącach 2026 roku. Problem dotknął ponad jedną trzecią ludności świata, a najtrudniejszą sytuację odnotowano w Azji. Eksperci wskazują na bezpośredni związek między falami upałów a drastycznym pogorszeniem jakości powietrza.

30 września 2026

StartSzukaj