Najważniejsze
- •W 2025 roku liczba zgonów z powodu AIDS spadła do 570 tys., a nowych zakażeń HIV do 1,2 mln, ale postęp jest nadal zbyt wolny względem celu na 2030 rok.
- •Dostęp do terapii antyretrowirusowej ma już 78 proc. osób żyjących z HIV, wobec 24 proc. w 2010 roku, jednak wciąż miliony ludzi nie są leczone.
- •Globalne finansowanie programów HIV spadło o 23 proc., co uderza w testowanie, profilaktykę i dostęp do leków, zwłaszcza w krajach o niskich i średnich dochodach.
- •Najsilniej skutki cięć widać w Afryce subsaharyjskiej: spadła liczba testów, zmniejszyło się finansowanie prezerwatyw, a co tydzień 3 tys. nastolatek i młodych kobiet zakaża się HIV.
- •ONUSIDA ostrzega, że bez utrzymania finansowania i ochrony programów profilaktycznych świat może cofnąć się w walce z epidemią mimo osiągniętych postępów.
ONUSIDA podał, że w 2025 r. na świecie zmarło 570 tys. osób chorych na AIDS, a liczba nowych zakażeń HIV spadła do 1,2 mln.
ONUSIDA poinformował 12 czerwca 2026 roku, że w 2025 roku na świecie zmarło 570 tys. osób z powodu AIDS, a liczba nowych zakażeń HIV wyniosła 1,2 mln. Oznacza to spadek odpowiednio o 9,5 proc. i 7,6 proc. w porównaniu z 2024 rokiem — wynika z dorocznego raportu agencji ONZ.
W raporcie podano także, że z HIV żyje obecnie 40,9 mln osób na świecie. Dostęp do leczenia antyretrowirusowego ma 78 proc. zakażonych, podczas gdy w 2010 roku było to 24 proc. ONUSIDA ocenia, że mimo poprawy skala śmiertelności nadal pozostaje zbyt wysoka jak na chorobę, którą można leczyć.
Organizacja wskazała również, że w 2025 roku globalne finansowanie programów walki z HIV spadło o 23 proc. Uderzyło to w testowanie, profilaktykę i dostęp do terapii, szczególnie w krajach o niskich i średnich dochodach. ONUSIDA szacuje, że do 2030 roku potrzeba 21,9 mld dolarów rocznie na utrzymanie i rozwój działań przeciwko AIDS. W 2024 roku kraje rozwijające się przeznaczyły na ten cel 18,7 mld dolarów.
Wśród skutków ograniczania funduszy raport wymienia słabsze programy diagnostyczne i mniejszą dostępność prezerwatyw. W regionach o wysokiej zapadalności w Afryce Subsaharyjskiej liczba testów na HIV spadła w ubiegłym roku o 22 proc., a finansowanie prezerwatyw zmniejszyło się niemal o połowę. Byanyima ostrzegła, że połączenie cięć, ograniczania przestrzeni obywatelskiej i większej kryminalizacji grup marginalizowanych tworzy wyjątkowo trudne warunki dla odpowiedzi na HIV.
Dane ONUSIDA pokazują też nierówne tempo postępu między regionami. W Afryce Subsaharyjskiej mieszka połowa osób nowo zakażonych HIV na świecie, choć od 2010 roku liczba infekcji w regionie spadła o 59 proc. Jednocześnie co tydzień około 3 tys. nastolatek i młodych kobiet zakaża się tam wirusem. Raport odnotowuje też wzrost liczby zakażeń w Europie Wschodniej, obu Amerykach, na Bliskim Wschodzie i w Maghrebie.
ONUSIDA podkreśla, że cel zakończenia epidemii AIDS do 2030 roku pozostaje możliwy, ale obecne tempo zmian jest zbyt wolne. Najbliższe miesiące pokażą, czy państwa i darczyńcy utrzymają finansowanie programów, czy też postęp z ostatnich lat zacznie się cofać.
Najważniejsze dane z raportu ONUSIDA za 2025 rok
| Wskaźnik | 2024 | 2025 | Zmiana r/r |
|---|---|---|---|
| Zgony z powodu AIDS | ok. 631 tys. | 570 tys. | -9,5% |
| Nowe zakażenia HIV | ok. 1,30 mln | 1,2 mln | -7,6% |
| Osoby żyjące z HIV na świecie | - | 40,9 mln | +25% względem 2010 |
| Dostęp do leczenia antyretrowirusowego | 24% (2010) | 78% | +54 p.p. względem 2010 |
| Globalne finansowanie programów HIV | - | spadek o 23% | -23% |
| Finansowanie w krajach rozwijających się | 18,7 mld USD (2024) | 18,7 mld USD | poniżej 21,9 mld USD potrzebnych rocznie |
Opracowanie własne na podstawie raportu ONUSIDA i danych przytoczonych w artykule.
Jak cięcia finansowania wpływają na odpowiedź na HIV
Na podstawie raportu ONUSIDA z 2025 roku oraz danych przytoczonych w artykule.
Słownik pojęć
- HIV
- Wirus niedoboru odporności, który osłabia układ immunologiczny i może prowadzić do rozwoju AIDS.
- AIDS
- Zespół nabytego niedoboru odporności, czyli zaawansowany etap zakażenia HIV.
- Terapia antyretrowirusowa
- Leczenie hamujące namnażanie HIV, zmniejszające śmiertelność i ryzyko transmisji.
- Profilaktyka preekspozycyjna (PrEP)
- Leki przyjmowane przez osoby HIV-ujemne w celu zmniejszenia ryzyka zakażenia HIV.
- Ładunek wirusowy
- Ilość wirusa we krwi; niewykrywalny poziom oznacza bardzo skuteczne leczenie i mniejsze ryzyko transmisji.
- Kryminalizacja grup marginalizowanych
- Tworzenie lub stosowanie przepisów, które utrudniają dostęp do profilaktyki i leczenia określonym grupom społecznym.
