Najważniejsze
- •Dostęp do profilaktyki HIV spadł w 2025 roku o 38 proc. w 62 krajach, a liczba osób otrzymujących PrEP zmniejszyła się z 3,3 mln do 2,1 mln.
- •UNAIDS wiąże pogorszenie głównie z cięciami w międzynarodowym finansowaniu, zwłaszcza w programach prewencji, testowania oraz wsparcia społeczności lokalnych.
- •Mimo spadku nowych zakażeń HIV do 1,2 mln i wzrostu liczby osób na terapii do 32,1 mln, organizacja ostrzega, że postępy są kruche i mogą się odwrócić.
- •Dodatkowym zagrożeniem jest rosnąca kryminalizacja grup marginalizowanych, w tym osób LGBTQ, która utrudnia dostęp do badań, prewencji i leczenia.
- •UNAIDS podkreśla, że bez odbudowy finansowania prewencji i wzmocnienia działań społecznych cel zakończenia epidemii AIDS do 2030 roku może się oddalić.
UNAIDS podało, że w 2025 roku dostęp do prewencji HIV spadł o 38 proc. w 62 krajach po cięciach w finansowaniu międzynarodowym.
Kluczowe dane UNAIDS o HIV i prewencji w 2025 roku
| Wskaźnik | 2024 | 2025 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Osoby otrzymujące PrEP | 3,3 mln | 2,1 mln | -1,2 mln (-38%) |
| Nowe zakażenia HIV | ~1,3 mln | 1,2 mln | -100 tys. |
| Osoby na terapii antyretrowirusowej | brak danych w tekście | 32,1 mln | +2,7% |
| Globalna pomoc rozwojowa | brak danych w tekście | spadek o 23% | -23% |
| Finansowanie kondomów w niektórych krajach | brak danych w tekście | obcięte o ponad 90% | -90%+ |
| Zgony związane z AIDS od 2010 r. | 1,3 mln | 570 tys. w 2025 r. | -56% od 2010 |
Opracowanie na podstawie danych przywołanych w artykule i w materiałach UNAIDS.
UNAIDS ogłosiło w piątek, że dostęp do prewencji HIV spadł w 2025 roku o 38 proc. w 62 krajach, w tym w Nigerii, Kamerunie i Ugandzie. Według wstępnych danych agencji liczba osób otrzymujących profilaktykę przedekspozycyjną, czyli PrEP, zmniejszyła się z 3,3 mln w 2024 roku do 2,1 mln w 2025 roku.
Agencja ONZ podała, że oznacza to spadek o około 1,2 mln osób w ciągu roku. W niektórych państwach finansowanie kondomów, które są jednym z podstawowych narzędzi prewencji HIV, obcięto o ponad 90 proc. UNAIDS wiąże ten regres z cięciami w międzynarodowym finansowaniu programów zdrowotnych.
Mimo pogorszenia sytuacji w prewencji liczba nowych zakażeń HIV w 2025 roku wyniosła 1,2 mln i była o około 100 tys. niższa niż rok wcześniej. Jednocześnie liczba osób otrzymujących terapię antyretrowirusową wzrosła o 2,7 proc., do 32,1 mln pod koniec 2025 roku. UNAIDS zaznacza jednak, że tempo poprawy było słabsze niż w poprzednich latach.
Szefowa UNAIDS Winnie Byanyima powiedziała, że świat doświadcza jednego z najpoważniejszych zakłóceń w odpowiedzi na HIV od początku epidemii. Agencja ostrzegła też, że spadki finansowania zbiegają się z rosnącą kryminalizacją części grup marginalizowanych, w tym osób LGBTQ, co dodatkowo utrudnia dostęp do usług zdrowotnych.
W szerszym ujęciu sytuacja dotyka fundamentów ostatnich 25 lat walki z HIV/AIDS. Z danych przywoływanych przez UNAIDS wynika, że od 2010 roku liczba zgonów związanych z AIDS spadła o 56 proc., ale te postępy pozostają kruche. Organizacja wskazuje, że prewencja była już wcześniej niedofinansowana, a teraz luka ma się jeszcze pogłębiać.
UNAIDS podaje, że globalna pomoc rozwojowa zmniejszyła się w 2025 roku o 23 proc. W części krajów spadły także programy testowania HIV, a organizacje społeczne działające wśród najbardziej narażonych grup ograniczają działalność albo znikają z rynku. To oznacza, że sam wzrost liczby osób leczonych nie wystarczy, jeśli system prewencji dalej będzie się kurczył.
Agencja opublikowała dane przed planowanym na koniec czerwca spotkaniem wysokiego szczebla ONZ poświęconym HIV/AIDS w Nowym Jorku. Od decyzji państw członkowskich zależy, czy uda się utrzymać cel zakończenia epidemii jako zagrożenia dla zdrowia publicznego do 2030 roku.
Jak cięcia finansowania wpływają na odpowiedź na HIV
Na podstawie danych UNAIDS przywołanych w artykule.
Słownik pojęć
- UNAIDS
- Program Narodów Zjednoczonych ds. HIV/AIDS, który monitoruje epidemię HIV i koordynuje globalną odpowiedź zdrowotną.
- HIV
- Wirus nabytego niedoboru odporności, który bez leczenia prowadzi do stopniowego wyniszczenia układu odpornościowego.
- AIDS
- Zespół nabytego niedoboru odporności, czyli późne stadium zakażenia HIV.
- PrEP
- Profilaktyka przedekspozycyjna: lek przyjmowany przez osoby niezakażone HIV, aby zmniejszyć ryzyko infekcji.
- Terapia antyretrowirusowa
- Leczenie stosowane u osób żyjących z HIV, które hamuje namnażanie wirusa i pozwala utrzymać dobrą kontrolę choroby.
- Kryminalizacja
- Tworzenie lub stosowanie przepisów karnych wobec określonych grup, co może ograniczać ich dostęp do usług zdrowotnych.
- Prewencja
- Działania zapobiegające zakażeniom HIV, np. PrEP, kondomy, testowanie i edukacja.
