Najważniejsze
- •Sejmowa Komisja Zdrowia powołała nadzwyczajną podkomisję do dalszych prac nad projektem „Lex szarlatan”.
- •Projekt ma dać Rzecznikowi Praw Pacjenta szerokie narzędzia do zwalczania praktyk pseudomedycznych i dezinformacji zdrowotnej.
- •Przewidziane są m.in. ostrzeżenia publiczne, decyzje tymczasowe i wysokie kary finansowe — do 1 mln zł oraz do 100 tys. zł.
- •Posłowie i część ekspertów obawiają się zbyt ogólnych przepisów, nadmiernej koncentracji władzy i ryzyka uderzenia w legalne podmioty lecznicze.
- •Podkomisja ma doprecyzować sporne zapisy i wypracować wersję projektu, która uzyska szersze poparcie.
Sejmowa Komisja Zdrowia powołała 9 czerwca podkomisję do prac nad projektem „Lex szarlatan”, który wzmacnia uprawnienia Rzecznika Praw Pacjenta.
O Lex szarlatan: Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta
Sejmowa Komisja Zdrowia powołała 9 czerwca 2026 roku specjalną podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia projektu ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, znanego jako „Lex szarlatan”. Projekt ma dać Rzecznikowi Praw Pacjenta nowe narzędzia do walki z praktykami pseudomedycznymi i dezinformacją zdrowotną. W skład podkomisji weszli: Bolesław Piecha, Janusz Cieszyński, Anna Dąbrowska-Banaszek, Joanna Wicha, Norbert Pietrykowski, Krzysztof Bojarski, Elżbieta Gellert, Marta Golbik i Jolanta Zięba-Gzik.
Zgodnie z projektem Rzecznik Praw Pacjenta ma zyskać uprawnienia zbliżone do kompetencji prezesa UOKiK. Będzie mógł wydawać ostrzeżenia publiczne, jeśli dana praktyka może zagrażać pacjentom, oraz decyzje tymczasowe nakazujące natychmiastowe zaprzestanie określonych działań jeszcze przed zakończeniem postępowania. Resort zdrowia przewidział także sankcje finansowe: do 1 mln zł za naruszanie zbiorowych praw pacjentów i do 100 tys. zł za brak współpracy z Rzecznikiem.
Projekt wywołał podczas posiedzenia komisji liczne wątpliwości. Krytycy zwracali uwagę, że przepisy są zbyt ogólne i mogą prowadzić do nadinterpretacji. Pojawiły się też pytania o to, kto będzie rozstrzygał, czy dana metoda jest zgodna z aktualną wiedzą medyczną, oraz czy nowe regulacje nie uderzą w legalnie działające podmioty lecznicze. Część posłów ostrzegała, że jeden organ nie powinien jednocześnie wszczynać postępowania, zbierać dowodów, wydawać decyzji i nakładać kar.
Zwolennicy zmian wskazują, że państwo potrzebuje skuteczniejszych narzędzi wobec osób oferujących niesprawdzone terapie, zniechęcających do leczenia lub wykorzystujących chorobę pacjentów do zarabiania pieniędzy. W uzasadnieniu projektu podkreślono, że chodzi o ochronę pacjentów przed praktykami, które mogą opóźniać leczenie i prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia. Do projektu wpłynęło niemal 5 tys. uwag od organizacji, instytucji i środowisk zawodowych, w tym od Naczelnej Rady Lekarskiej, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, Polskiej Izby Ubezpieczeń, związków zawodowych, fundacji pacjentów oraz stowarzyszeń producentów suplementów.
Debata pokazała podział między potrzebą ochrony pacjentów a obawami o zbyt szerokie kompetencje Rzecznika i możliwe skutki dla rynku usług zdrowotnych. Podkomisja ma teraz doprecyzować sporne zapisy i wypracować wersję projektu, która zyska szersze poparcie w Sejmie.
Jak ma działać „Lex szarlatan”
Na podstawie projektu ustawy i relacji z posiedzenia Komisji Zdrowia z 9 czerwca 2026 r.
Najważniejsze elementy projektu „Lex szarlatan”
| Element | Opis | Skala / limit |
|---|---|---|
| Nowe kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta | Ostrzeżenia publiczne i decyzje tymczasowe wobec praktyk mogących zagrażać pacjentom | Analogiczne do części uprawnień prezesa UOKiK |
| Kara za naruszanie zbiorowych praw pacjentów | Sankcja finansowa przewidziana w projekcie | Do 1 mln zł |
| Kara za brak współpracy z RPP | Sankcja za nieudzielanie współpracy organowi | Do 100 tys. zł |
| Powołany organ sejmowy | Nadzwyczajna podkomisja do rozpatrzenia projektu | 9 osób w składzie |
| Skala konsultacji | Uwagi zgłoszone do projektu przez organizacje i instytucje | Niemal 5 tys. uwag |
Na podstawie treści artykułu i przytoczonych źródeł z 9 czerwca 2026 r.
Słownik pojęć
- Rzecznik Praw Pacjenta (RPP)
- Organ stojący na straży praw pacjentów, który ma otrzymać dodatkowe narzędzia do przeciwdziałania praktykom pseudomedycznym.
- Praktyki pseudomedyczne
- Działania przedstawiane jako medyczne, mimo że nie mają potwierdzenia w aktualnej wiedzy medycznej i mogą szkodzić pacjentom.
- Ostrzeżenie publiczne
- Komunikat wydawany przez organ publiczny, informujący o praktyce mogącej zagrażać zdrowiu lub życiu.
- Decyzja tymczasowa
- Środek stosowany jeszcze przed zakończeniem postępowania, nakazujący natychmiastowe zaprzestanie określonych działań.
- Zbiorowe prawa pacjentów
- Prawa przysługujące pacjentom jako grupie, których naruszenie może skutkować karą administracyjną.
- Rejestr Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą
- Oficjalny rejestr podmiotów uprawnionych do udzielania świadczeń zdrowotnych.
- Aktualna wiedza medyczna
- Stan wiedzy oparty na dowodach naukowych, standardach klinicznych i uznanych rekomendacjach medycznych.
