Najważniejsze
- •WSA w Warszawie potwierdził, że ankieta internetowa i czat nie są równoznaczne z badaniem pacjenta przy wystawianiu recept.
- •Telemedycyna nie znosi obowiązku zachowania należytej staranności ani zgodności z aktualną wiedzą medyczną.
- •Lekarz musi mieć możliwość aktywnego wywiadu i oceny stanu pacjenta, a nie tylko odczytania jego deklaracji.
- •Rzecznik Praw Pacjenta może uznawać takie praktyki za naruszenie zbiorowych praw pacjentów i nakładać kary finansowe.
- •Orzeczenie wzmacnia ograniczenia wobec receptomatów, zwłaszcza w przypadku leków wymagających szczególnej kontroli.
WSA w Warszawie oddalił skargę podmiotu leczniczego, który wystawiał recepty na podstawie ankiety i czatu, uznając to za naruszenie zbiorowych praw pacjentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 21 lipca 2026 roku oddalił skargę podmiotu leczniczego na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta dotyczącą wystawiania recept wyłącznie na podstawie ankiety internetowej i wiadomości tekstowych. Sąd uznał, że taka praktyka narusza zbiorowe prawa pacjentów do świadczeń udzielanych z należytą starannością i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną.
Sprawa dotyczyła podmiotu leczniczego, który organizował zdalne świadczenia w modelu określanym jako „receptomat”. Pacjent wypełniał ankietę, a następnie kontaktował się z lekarzem za pomocą wiadomości tekstowych. Rzecznik Praw Pacjenta zakwestionował ten sposób działania i nakazał zaprzestanie praktyki. Podmiot zaskarżył decyzję, lecz sąd podtrzymał stanowisko RPP.
W ocenie sądu badanie pacjenta, także prowadzone z użyciem systemów teleinformatycznych, nie może ograniczać się do biernego zapoznania się z informacjami przesłanymi przez chorego. Lekarz musi mieć możliwość zadawania pytań, analizowania odpowiedzi i oceny stanu pacjenta w zakresie, jaki dopuszcza telemedycyna. Sąd zaakceptował też stanowisko, że sama analiza dokumentacji medycznej nie jest badaniem.
Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec wskazał, że badanie pacjenta jest kluczowe dla rzetelnej oceny jego stanu zdrowia i podjęcia bezpiecznej decyzji terapeutycznej. Zaznaczył, że ankieta internetowa i wymiana wiadomości tekstowych nie mogą zastąpić badania, od którego często zależy zdrowie, a nawet życie pacjenta.
W sprawie pojawiła się także kwestia wysokości sankcji. Jak podał Medkurier.pl, kara nałożona na podmiot leczniczy wyniosła 126 tys. zł. Rzecznik uznał ją za konsekwencję niewykonania wcześniejszego obowiązku zaprzestania praktyki uznanej za niezgodną z prawem. Sąd oddalił skargę także w tym zakresie.
Orzeczenie wpisuje się w spór o granice telemedycyny w Polsce. Zdalne konsultacje zyskały na znaczeniu zwłaszcza w czasie pandemii COVID-19, ale przepisy nadal wymagają, by lekarz mógł przeprowadzić badanie, jeśli jest ono potrzebne do bezpiecznego ordynowania leczenia. Prawo dopuszcza odstępstwa tylko w określonych sytuacjach, na przykład przy kontynuacji leczenia.
Rozstrzygnięcie WSA wzmacnia stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta wobec receptomatów. Dla podmiotów oferujących świadczenia na odległość oznacza to konieczność takiego organizowania konsultacji, by lekarz miał realną podstawę do oceny pacjenta, a nie tylko do odczytania ankiety i odpowiedzi na czacie.
Kluczowe dane z orzeczenia WSA w sprawie receptomatu
| Element | Informacja |
|---|---|
| Data wyroku | 21 lipca 2026 r. |
| Sąd | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie |
| Przedmiot sprawy | Wystawianie recept wyłącznie na podstawie ankiety internetowej i wiadomości tekstowych |
| Decyzja RPP | Nakaz zaprzestania praktyki uznanej za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów |
| Wysokość kary | 126 tys. zł |
| Ocena sądu | Skarga podmiotu leczniczego została oddalona |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu oraz materiałów źródłowych wskazanych przez autora.
Słownik pojęć
- receptomat
- Model udzielania świadczeń na odległość, w którym recepta jest wystawiana po zdalnej kwalifikacji pacjenta, często bez tradycyjnego badania lekarskiego.
- badanie pacjenta
- Aktywna ocena stanu zdrowia chorego przez lekarza, obejmująca wywiad i – gdy to potrzebne – oględziny lub inne elementy badania.
- telemedycyna
- Udzielanie świadczeń zdrowotnych na odległość z użyciem systemów teleinformatycznych i środków łączności.
- zbiorowe prawa pacjentów
- Prawa przysługujące pacjentom jako grupie; ich naruszenie może być stwierdzone przez Rzecznika Praw Pacjenta.
- Rzecznik Praw Pacjenta
- Organ stojący na straży praw pacjentów, mogący prowadzić postępowania i nakładać kary za naruszenia.
- aktualna wiedza medyczna
- Stan wiedzy medycznej uwzględniający obowiązujące standardy, dowody naukowe i zasady bezpiecznego postępowania klinicznego.
