Najważniejsze
- •Do odbioru e-recepty przez osobę trzecią wystarczy numer PESEL pacjenta oraz 4-cyfrowy kod dostępu – pisemne upoważnienie nie jest wymagane.
- •Farmaceuta ma prawo żądać dokumentu tożsamości potwierdzającego wiek odbiorcy w przypadku leków z ograniczeniami wiekowymi.
- •W przypadku uzasadnionych wątpliwości co do bezpieczeństwa lub przy lekach odurzających/psychotropowych (grupa Rpw) farmaceuta ma prawo odmówić wydania leku.
- •Farmaceuta jest związany tajemnicą zawodową i RODO – nie może przekazywać osobie odbierającej informacji o diagnozie czy historii leczenia pacjenta.
Osoby trzecie mogą odebrać w aptece leki na e-receptę bez pisemnego upoważnienia – wystarczy, że podadzą numer PESEL pacjenta oraz czterocyfrowy kod dostępu.
Osoby trzecie mogą odebrać w aptece ogólnodostępnej leki na e-receptę bez pisemnego upoważnienia pacjenta – wystarczy podać jego numer PESEL oraz czterocyfrowy kod dostępu. Przepisy nakładają jednak na personel apteki obowiązek rygorystycznej weryfikacji wieku odbiorcy przy niektórych produktach leczniczych, a także dają prawo do odmowy wydania preparatu w przypadku wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa pacjenta.
Zasady realizacji e-recepty i uprawnienia farmaceuty
Zgodnie z art. 96b ustawy Prawo farmaceutyczne do realizacji e-recepty w aptece wystarczą dane dostępowe przekazane przez pacjenta. Ministerstwo Zdrowia w komunikacie z 16 października 2020 r. potwierdziło brak przeciwwskazań prawnych do wydawania produktów leczniczych osobom innym niż wskazane na recepcie. Osoba wydająca lek ma prawo żądać dokumentu tożsamości potwierdzającego wiek odbiorcy, jeśli wydanie danego preparatu podlega ograniczeniom wiekowym.
Zasady wydawania preparatów reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z 12 października 2018 r. w sprawie wydawania z apteki produktów leczniczych. Pracownik apteki ma obowiązek przekazać odbiorcy instrukcję dotyczącą dawkowania i przechowywania preparatu. W przypadku leków z grupy Rpw (zawierających środki odurzające lub substancje psychotropowe) art. 96 ust. 5 Prawa farmaceutycznego zezwala farmaceucie na odmowę realizacji recepty, jeśli istnieje podejrzenie wykorzystania leku w celu pozamedycznym lub braku bezpieczeństwa transakcji.
Ochrona danych osobowych i praktyka apteczna
Ograniczenia dotyczą również ochrony danych osobowych pacjenta. Art. 35 ustawy o zawodzie farmaceuty oraz art. 9 ust. 1 RODO nakładają na personel apteki obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej. Farmaceuta nie może przekazywać odbiorcy leku informacji o diagnozie, historii leczenia ani o innych zażywanych przez pacjenta preparatach bez jego wyraźnej zgody.
Praktyka odbioru leków na podstawie samego numeru PESEL oraz kodu dostępu ugruntowała się w okresie pandemii COVID-19 i obejmuje obecnie dziesiątki milionów e-recept realizowanych co miesiąc w Polsce. Powszechne przekonanie o konieczności posiadania pisemnego upoważnienia wynika z błędnego utożsamiania procedury wydania leku z uzyskaniem dostępu do dokumentacji medycznej, który podlega odrębnym przepisom ustawy o prawach pacjenta.
Dalszy rozwój cyfryzacji sektora ochrony zdrowia stawia przed branżą wyzwania związane z ochroną prywatności pacjentów przy jednoczesnym zachowaniu łatwego dostępu do terapii. Kluczowe dla sektora będą nadchodzące zmiany w obszarze autoryzacji i zarządzania uprawnieniami w ramach Internetowego Konta Pacjenta.
Procedura odbioru e-recepty przez osobę trzecią
Opracowanie własne na podstawie Prawa Farmaceutycznego i komunikatu MZ
Apteki na pierwszej linii kryzysu. System nadal niegotowy na potrzeby pacjentów przewlekłych
Zasady realizacji e-recepty w zależności od grupy leków
Standardowa e-recepta (Rp / OTC)
E-recepta na leki odurzające / psychotropowe (Rpw)
Słownik pojęć
- E-recepta
- Cyfrowy dokument uprawniający do zakupu produktów leczniczych, realizowany na podstawie numeru PESEL oraz 4-cyfrowego kodu dostępu.
- Leki z grupy Rpw
- Kategoria recept na leki zawierające środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlegające szczególnemu nadzorowi i rygorystycznym zasadom wydawania.
- Tajemnica zawodowa farmaceuty
- Obowiązek zachowania w tajemnicy wszelkich informacji o pacjencie uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu, nałożony m.in. na farmaceutów.
- RODO
- Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych – unijne rozporządzenie regulujące zasady przetwarzania danych osobowych, w tym danych dotyczących zdrowia.
- Internetowe Konto Pacjenta (IKP)
- Bezpłatna aplikacja rządowa i portal dający pacjentowi dostęp do informacji o jego stanie zdrowia, receptach, skierowaniach i dawkowaniu leków.
