Najważniejsze
- •Rzecznik Praw Pacjenta (RPP) bada umowy prywatnych placówek medycznych, które ograniczają lekarzom możliwość kierowania pacjentów poza sieć.
- •Kontrolowane klauzule uzależniają skierowanie pacjenta na zewnątrz od uprzedniej zgody kierownictwa placówki komercyjnej.
- •Sprawa wyszła na jaw w kontekście tzw. „psychiatrycznych Biedronek” – prywatnych sieci oferujących usługi z zakresu zdrowia psychicznego.
- •Polskie Towarzystwo Psychiatryczne sprzeciwia się tym praktykom, uznając je za naruszenie praw pacjentów do optymalnej opieki.
- •Ewentualna decyzja RPP o naruszeniu zbiorowych praw pacjentów może wiązać się z nakazem usunięcia klauzul pod rygorem kar finansowych.
Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec wszczął postępowania wyjaśniające dotyczące umów w prywatnych placówkach medycznych. Zapisy te ograniczają możliwość kierowania pacjentów do specjalistów spoza danej sieci.
@NaczelnaL
@BiuroRPO @RzeczPacjenta
Pod koniec lipca 2026 roku Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Chmielowiec, wszczął postępowania wyjaśniające wobec prywatnych placówek medycznych. Sprawa dotyczy zapisów w umowach z lekarzami, które ograniczają kierowanie pacjentów do specjalistów spoza danej sieci. Kwestionowane klauzule uzależniają wydanie zewnętrznego skierowania od uprzedniej zgody kierownictwa placówki.
Urząd bada praktyki, które mogą naruszać zbiorowe prawa pacjentów poprzez ograniczanie lekarzom swobody wyboru optymalnej ścieżki leczenia. Z analizowanych umów wynika, że lekarz może skierować pacjenta do zewnętrznej placówki lub specjalisty wyłącznie wtedy, gdy w macierzystej sieci brakuje odpowiednich świadczeń. Medyk nie może jednak samodzielnie zdecydować o zaistnieniu takiego braku – każda taka decyzja wymaga wcześniejszej weryfikacji ze strony kierownictwa. Bartłomiej Chmielowiec podkreśla, że ocena potrzeb zdrowotnych pacjenta oraz wybór metody leczenia należą do wyłącznych kompetencji lekarza i muszą opierać się wyłącznie na przesłankach medycznych.
Kontrowersje wokół tzw. psychiatrycznych Biedronek
Impulsem do podjęcia działań przez Rzecznika był artykuł prasowy z lutego 2026 roku. Opisano w nim funkcjonowanie tzw. psychiatrycznych Biedronek, czyli prywatnych sieci oferujących komercyjne usługi z zakresu zdrowia psychicznego. Polskie Towarzystwo Psychiatryczne w oficjalnym stanowisku sprzeciwiło się ograniczaniu pacjentom możliwości wyboru specjalistów spoza jednej sieci. Towarzystwo uznało takie praktyki za naruszenie prawa chorych do uzyskania najlepszej możliwej opieki.
Ze względu na wczesny etap postępowań Rzecznik nie ujawnił tożsamości kontrolowanych podmiotów ani liczby badanych umów. Urząd nie dysponuje obecnie szczegółowymi danymi ilościowymi dotyczącymi skali tego zjawiska ani dowodami na bezpośrednie pogorszenie stanu zdrowia pacjentów. Menedżerowie prywatnych sieci medycznych oraz reprezentujące ich organizacje branżowe nie przedstawili dotychczas swojego stanowiska.
Konsekwencje dla prywatnego sektora medycznego
Sprawa dotyczy dynamicznie rozwijającego się rynku prywatnej opieki psychiatrycznej w Polsce, którego wzrost napędza niewydolność publicznej ochrony zdrowia. Wprowadzanie ograniczeń w kierowaniu pacjentów do zewnętrznych placówek jest próbą zatrzymania pacjenta w strukturach danej sieci. W psychiatrii budzi to szczególne kontrowersje etyczne, ponieważ proces leczenia często wymaga konsultacji z wąskimi specjalistami spoza danej organizacji.
Ewentualna decyzja Rzecznika stwierdzająca naruszenie zbiorowych praw pacjentów może skutkować nakazem usunięcia spornych klauzul pod rygorem kar finansowych. Prywatnym sieciom medycznym będzie przysługiwało prawo do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Procedura kierowania pacjenta poza sieć w świetle badanych umów
Opracowanie na podstawie komunikatu Rzecznika Praw Pacjenta
Słownik pojęć
- Rzecznik Praw Pacjenta (RPP)
- Naczelny organ administracji rządowej właściwy w sprawach ochrony praw pacjentów określonych w ustawie.
- Zbiorowe prawa pacjentów
- Zasady postępowania oparte na wiedzy medycznej, chroniące prawa pacjentów przed systemowymi zaniedbaniami lub szkodliwymi praktykami placówek medycznych.
- Psychiatryczne Biedronki
- Kolokwialne określenie sieciowych, komercyjnych placówek oferujących masowe usługi z zakresu zdrowia psychicznego, często krytykowane za taśmowe podejście do pacjenta.
- Klauzula lojalnościowa (wyłącznościowa)
- Klauzula w umowie lekarza z placówką, która nakazuje zatrzymanie pacjenta wewnątrz jednej struktury i ogranicza kierowanie do innych podmiotów leczniczych.
