Najważniejsze
- •Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wprowadziła zakaz stosowania leków odchudzających, wyrobów medycznych i chirurgii bariatrycznej u dzieci poniżej 10. roku życia.
- •U młodzieży w wieku 10–19 lat farmakoterapia (np. agoniści GLP-1) i zabiegi chirurgiczne są dopuszczalne wyłącznie w ciężkich postaciach otyłości po niepowodzeniu zmian stylu życia.
- •Wytyczne WHO są bardziej rygorystyczne niż decyzje amerykańskiej FDA, która zezwala na stosowanie agonistów GLP-1 u młodszych pacjentów.
- •Według danych WHO z 2024 roku z otyłością żyje 170 mln dzieci i młodzieży na świecie, a częstość jej występowania wzrosła z 2% w 1990 roku do 8% w 2024 roku.
- •Badania MCRI wskazują, że sam wskaźnik BMI może zawyżać rzeczywistą skalę otyłości klinicznej z powikłaniami u dzieci.
Światowa Organizacja Zdrowia zakazała stosowania leków odchudzających i chirurgii bariatrycznej u dzieci poniżej 10. roku życia oraz wprowadziła rygorystyczne zasady leczenia nastolatków.
Zasady leczenia otyłości u dzieci i młodzieży według wytycznych WHO
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła w Genewie nowe wytyczne, które zabraniają stosowania leków odchudzających, wyrobów medycznych oraz chirurgii bariatrycznej u dzieci do ukończenia 9. roku życia. W grupie młodzieży od 10. do 19. roku życia organizacja dopuszcza procedury medyczne wyłącznie w ciężkich przypadkach otyłości – i tylko wtedy, gdy wcześniejsza, nadzorowana zmiana stylu życia nie przyniosła rezultatów.
Nowe granice wiekowe i zasady terapii
Nowy standard postępowania wprowadza ścisłą granicę wiekową w terapii otyłości dziecięcej. U pacjentów poniżej 10. roku życia eksperci zalecają wyłącznie nadzorowane programy dietetyczno-behawioralne oraz regularną aktywność fizyczną. U nastolatków opcje farmakologiczne i chirurgiczne pozostają ostatecznością. Podejście WHO różni się od decyzji lokalnych agencji, takich jak amerykańska FDA, która zaaprobowała stosowanie agonistów GLP-1 (m.in. semaglutydu i liraglutydu) również u młodszych pacjentów.
WHO definiuje otyłość u dzieci i młodzieży w wieku 5–19 lat jako wskaźnik BMI dla wieku przekraczający dwa odchylenia standardowe powyżej mediany. Z kolei u dzieci poniżej 5. roku życia kryterium stanowi stosunek masy ciała do wzrostu przekraczający trzy odchylenia standardowe.
Skala problemu i wyzwania dla opieki zdrowotnej
Decyzja organizacji odpowiada na rosnącą skalę problemu na świecie. Z danych WHO Global Health Observatory wynika, że w 2024 roku z otyłością żyło 170 mln dzieci i młodzieży – w tym 70 mln dzieci w wieku 5–9 lat oraz 100 mln nastolatków w wieku 10–19 lat. Częstość występowania otyłości w populacji między 5. a 19. rokiem życia wzrosła z 2% w 1990 roku do 8% w roku 2024.
Najnowsze zalecenia stanowią uzupełnienie stanowiska WHO z grudnia 2025 roku, w którym zezwolono na standardowe podawanie leków z grupy GLP-1 dorosłym. Badania przeprowadzone przez Murdoch Children’s Research Institute (MCRI) wskazują przy tym, że sam wskaźnik BMI może zawyżać skalę problemu. Otyłość kliniczna, wiążąca się z powikłaniami takimi jak nadciśnienie skurczowe, dotyczy od 2,1% do 4,9% populacji w wieku 4–17 lat, podczas gdy tradycyjne kryteria BMI kwalifikują jako otyłe od 7% do 10,8% dzieci.
Systemy opieki zdrowotnej staną teraz przed wyzwaniem stworzenia wielomodalnych poradni behawioralnych dostosowanych do wymogów WHO. Nowe rekomendacje mają na celu ograniczenie ryzyka nadmiernej medykalizacji najmłodszych pacjentów, u których nie stwierdzono jeszcze powikłań zdrowotnych.
Dopuszczalne formy terapii w zależności od wieku pacjenta
Dzieci poniżej 10. roku życia (<10 lat)
Młodzież w wieku 10–19 lat
Wzrost skali otyłości wśród dzieci i młodzieży (dane WHO Global Health Observatory)
| Wskaźnik / Grupa wiekowa | Rok 1990 | Rok 2024 |
|---|---|---|
| Częstość występowania otyłości (5–19 lat) | 2% | 8% |
| Liczba dzieci z otyłością (5–9 lat) | Brak danych | 70 mln |
| Liczba młodzieży z otyłością (10–19 lat) | Brak danych | 100 mln |
| Łączna liczba dzieci i młodzieży z otyłością | Brak danych | 170 mln |
Źródło: Dane WHO Global Health Observatory (2024)
Nadwaga i otyłość dzieci to problem zdrowia publicznego
Słownik pojęć
- Chirurgia bariatryczna
- Jeden z typów operacyjnego leczenia otyłości, polegający m.in. na zmniejszeniu pojemności żołądka lub modyfikacji przewodu pokarmowego.
- Agoniści GLP-1
- Nowoczesne leki przeciwcukrzycowe i odchudzające, które naśladują działanie naturalnego hormonu jelitowego GLP-1, regulując poziom glukozy oraz odczucie sytości.
- Wskaźnik BMI
- Wskaźnik masy ciała (Body Mass Index) obliczany poprzez podzielenie masy ciała w kilogramach przez kwadrat wzrostu podanego w metrach; służy do oceny prawidłowości masy ciała.
- Otyłość kliniczna
- Poziom otyłości, któremu towarzyszą już dodatkowe zaburzenia i powikłania metaboliczne lub sercowo-naczyniowe (np. nadciśnienie tętnicze, insulinooporność).
- Semaglutyd
- Syntetyczny analog GLP-1 stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz otyłości, wykazujący działanie zmniejszające apetyt.
