Najważniejsze
- •W USA odnotowano pierwszy od ponad dekady spadek lub stabilizację wskaźnika otyłości wśród dorosłych (lata 2021–2023).
- •Spadek ten zbiega się w czasie z ponad czterokrotnym wzrostem liczby recept na leki z grupy GLP-1 (m.in. Ozempic, Wegovy, Mounjaro, Zepbound).
- •Mimo ogromnej popularności, leki GLP-1 przyjmuje regularnie jedynie 3–5% dorosłych Amerykanów ze względu na wysokie koszty (1000–1350 USD miesięcznie) oraz brak refundacji w programie Medicare.
- •Aż do 70% pacjentów przerywa terapię przed upływem roku, a po jej odstawieniu średnio dwie trzecie utraconej wagi wraca, co zagraża trwałości obecnego trendu spadkowego.
- •Eksperci podkreślają, że farmakoterapia nie eliminuje systemowych przyczyn otyłości, takich jak łatwy dostęp do taniej, wysoko przetworzonej żywności.
Analizy amerykańskich danych epidemiologicznych z lat 2021–2023 wskazują na pierwszy od dekady spadek wskaźnika otyłości wśród dorosłych. Zjawisko to zbiega się w czasie ze wzrostem popularności leków GLP-1.
Odwrócenie wieloletniego trendu
Analiza amerykańskich danych epidemiologicznych z lat 2021–2023 wskazuje na pierwszy od ponad dekady spadek lub stabilizację wskaźnika otyłości wśród dorosłych w USA. Zjawisko to zbiega się w czasie z ponad czterokrotnym wzrostem liczby recept na leki z grupy GLP-1 przepisywanych do początku 2026 roku. Epidemiolog Benjamin Rader z Boston Children's Hospital i Harvard Medical School przeanalizował dane medyczne ponad 16 milionów dorosłych Amerykanów. Jego badanie, opublikowane w 2024 roku na łamach czasopisma JAMA Network Open, wykazało spadek częstości występowania otyłości w 2023 roku. Podobną tendencję odnotowano w oficjalnych statystykach rządowych pochodzących z badania National Health and Nutrition Examination Survey, które również wykazały lekki spadek tego wskaźnika w latach 2021–2023.
W tym samym okresie – od 2021 do początku 2026 roku – liczba recept na analogi GLP-1, takie jak Ozempic, Wegovy, Zepbound i Mounjaro, wzrosła ponad czterokrotnie. Dane firmy IQVIA obejmują zarówno preparaty zarejestrowane w leczeniu otyłości, jak i leki przeciwcukrzycowe przepisywane poza wskazaniami rejestracyjnymi (off-label). Obecne trendy różnią się od wcześniejszych prognoz Institute for Health Metrics and Evaluation. Instytucja ta szacowała, że wskaźnik otyłości w USA wzrośnie z 42,5% w 2022 roku do 46,9% w 2035 roku. Autorzy analiz zastrzegają jednak, że brakuje bezpośredniego dowodu na związek przyczynowo-skutkowy między spadkiem wskaźnika otyłości a samą farmakoterapią. Na tę zmianę mogły wpłynąć również postpandemiczne nawyki zdrowotne społeczeństwa.
Bariery finansowe i wyzwania terapeutyczne
Epidemia otyłości w Stanach Zjednoczonych rozwijała się niemal nieprzerwanie od końca lat 70. XX wieku i obecnie dotyka około 42% dorosłych obywateli. Mimo ogromnej popularności nowych leków, regularnie przyjmuje je tylko od 3% do 5% dorosłych Amerykanów. Pacjenci zmagają się z ograniczoną dostępnością preparatów firm Novo Nordisk i Eli Lilly oraz z bardzo wysokimi kosztami terapii. Miesięczna kuracja bez ubezpieczenia to wydatek rzędu 1000–1350 dolarów.
Dodatkowo amerykański program Medicare ma ustawowy zakaz refundowania leków stosowanych w redukcji masy ciała. Badania pokazują również, że nawet 70% pacjentów przerywa terapię przed upływem roku z powodu wysokich kosztów lub działań niepożądanych. Tymczasem po odstawieniu leku pacjenci odzyskują średnio dwie trzecie utraconej masy ciała, co stawia pod znakiem zapytania trwałość obecnego trendu spadkowego.
Eksperci zajmujący się medycyną stylu życia ostrzegają, że koncentracja na farmakoterapii odciąga uwagę od systemowych przyczyn otyłości, takich jak powszechny dostęp do taniej, wysoko przetworzonej żywności. Warto również zauważyć, że wiele amerykańskich towarzystw naukowych – w tym komentujące omawiane dane The Obesity Society – otrzymuje fundusze oraz granty badawcze bezpośrednio od producentów leków z grupy GLP-1.
Porównanie głównych substancji czynnych leków GLP-1 stosowanych w leczeniu otyłości
Semaglutyd (Ozempic / Wegovy)
Tirzepatyd (Mounjaro / Zepbound)
Cykl terapii GLP-1 i ryzyko po jej przerwaniu
Dane na podstawie analiz długofalowego stosowania agonistów receptora GLP-1
Kluczowe statystyki dotyczące epidemii otyłości i leczenia GLP-1 w USA
| Wskaźnik / Cecha | Wartość / Dane |
|---|---|
| Prewalencja otyłości w USA (obecnie) | ok. 42% dorosłych |
| Prognozowany wcześniej wskaźnik otyłości na 2035 r. (IHME) | 46,9% (wobec 42,5% w 2022 r.) |
| Odsetek dorosłych Amerykanów regularnie stosujących leki GLP-1 | 3% do 5% |
| Miesięczny koszt terapii bez ubezpieczenia | 1000 - 1350 USD |
| Odsetek pacjentów przerywających terapię przed upływem roku | do 70% |
| Średni odsetek odzyskiwanej masy ciała po odstawieniu leku | ok. 66% (dwie trzecie utraconej wagi) |
Dane z badań JAMA Network Open, analizy IQVIA oraz NHANES (2021-2023)
Słownik pojęć
- GLP-1
- Glucagon-like peptide-1 (glukagonopodobny peptyd 1) – hormon inkretynowy wydzielany przez komórki jelitowe po posiłku. Leki z tej grupy (mimetyki GLP-1) naśladują jego działanie, zwiększając uczucie sytości i regulując wydzielanie insuliny.
- Prewalencja
- Współczynnik chorobowości; miara określająca odsetek osób chorych na daną chorobę w określonym czasie w populacji.
- Medicare
- Federalny program ubezpieczeń społecznych w USA, przeznaczony głównie dla osób powyżej 65. roku życia oraz niektórych osób z niepełnosprawnościami. Ustawowo nie finansuje leków stricte na odchudzanie.
- NHANES (National Health and Nutrition Examination Survey)
- Amerykańskie badanie przekrojowe prowadzone przez CDC, łączące wywiady kwestionariuszowe z badaniami fizykalnymi i laboratoryjnymi w celu oceny stanu zdrowia i odżywienia mieszkańców USA.
- IHME (Institute for Health Metrics and Evaluation)
- Niezależny globalny instytut badawczy zajmujący się statystykami medycznymi i zdrowiem publicznym przy University of Washington.
