Najważniejsze
- •Otyłość jest chorobą przewlekłą, a nie wyłącznie skutkiem stylu życia, dlatego wymaga rozpoznania i leczenia.
- •Skala problemu jest bardzo duża: według WHO w 2022 r. nadwagę miało 43 proc. dorosłych na świecie, a 16 proc. żyło z otyłością; problem narasta także wśród dzieci i młodzieży.
- •Rozpoznanie otyłości u dorosłych opiera się m.in. na BMI i obwodzie talii, natomiast u dzieci i młodzieży trzeba uwzględniać wiek oraz płeć.
- •Leczenie otyłości może obejmować nie tylko dietę i aktywność fizyczną, ale też wsparcie psychologiczne, farmakoterapię oraz chirurgię bariatryczną.
- •Publikacje z okazji Europejskiego Dnia Walki z Otyłością pokazują skalę problemu, ale nie dają pełnego obrazu dostępności terapii w polskim systemie ochrony zdrowia.
22 maja, w Europejskim Dniu Walki z Otyłością, eksperci przypomnieli, że otyłość jest chorobą przewlekłą, a nadwaga i otyłość dotyczą dużej części dorosłych oraz coraz częściej dzieci.
22 maja, w Europejskim Dniu Walki z Otyłością, eksperci i instytucje zdrowia publicznego przypomnieli o skali nadwagi i otyłości w Polsce i na świecie. Zwrócili też uwagę, że otyłość nie jest wyłącznie problemem stylu życia, lecz chorobą przewlekłą, która wymaga rozpoznania i leczenia.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia za 2022 r. 43 proc. dorosłych na świecie miało nadwagę, a 16 proc. żyło z otyłością. Problem dotyczy także młodszych grup. WHO podaje, że w 2022 r. ponad 390 mln dzieci i młodzieży w wieku 5–19 lat miało nadwagę, w tym 160 mln żyło z otyłością. Właśnie wzrost liczby przypadków wśród najmłodszych najczęściej pojawiał się w tegorocznych materiałach przygotowanych z okazji 22 maja.
W medycznej klasyfikacji ICD-10 otyłość figuruje pod kodem E66. U dorosłych standardowe progi diagnostyczne to BMI wynoszące co najmniej 25 w przypadku nadwagi i co najmniej 30 w przypadku otyłości. Lekarze oceniają też ryzyko metaboliczne na podstawie obwodu talii. W populacji europejskiej za próg zwiększonego ryzyka przyjmuje się co do zasady co najmniej 80 cm u kobiet i 94 cm u mężczyzn. U dzieci i młodzieży rozpoznanie nie opiera się jednak na tych samych progach co u dorosłych, lecz na wskaźnikach uwzględniających wiek i płeć.
Rozproszone dane z Polski
Polskie dane dotyczące skali problemu są mniej spójne niż dane globalne. W obiegu publicznym pojawiają się różne szacunki, oparte na badaniach z różnych lat i odmiennych metodach pomiaru. Jednocześnie wszystkie przywoływane źródła wskazują, że nadmierna masa ciała dotyczy dużej części dorosłej populacji. Alert Medyczny przywołał dane NIZP PZH-PIB, według których 52,2 proc. osób w wieku 20 lat i więcej ma nadmierną masę ciała, a 13,6 proc. żyje z otyłością. Z kolei publikacja PAP MediaRoom podawała, że w Polsce około 9 mln dorosłych choruje na otyłość, ale ten szacunek wymaga odniesienia do pierwotnego raportu i jego metodologii.
Leczenie to więcej niż dieta i ruch
W materiałach eksperckich powracał także wątek leczenia. Autorzy podkreślali, że nie ogranicza się ono do zmiany diety i zwiększenia aktywności fizycznej. W zależności od stanu pacjenta może obejmować również wsparcie psychologiczne, farmakoterapię, a w części przypadków także chirurgię bariatryczną. Takie stanowisko przedstawiano m.in. w materiałach edukacyjnych publikowanych przez PAP MediaRoom, który ma charakter promocyjno-edukacyjny, a nie klasycznego, niezależnego materiału redakcyjnego.
Tegoroczne publikacje nie opierały się na nowym badaniu, lecz stanowiły element szerszej debaty o tym, by otyłość traktować jako chorobę, a nie wyłącznie problem wyglądu czy nawyków. Jednocześnie źródła mieszały dwa porządki: profilaktykę w całej populacji i leczenie osób już chorujących. To utrudnia porównywanie części tez i danych.
Eksperci wskazują, że kluczowe pozostaje wczesne rozpoznawanie choroby i kierowanie pacjentów na leczenie. Materiały publikowane z okazji 22 maja pokazują jednak tylko część obrazu i nie dają pełnej odpowiedzi na pytanie o dostępność terapii w polskim systemie ochrony zdrowia.
Jak rozpoznaje się i leczy otyłość?
Na podstawie informacji zawartych w artykule.
Najważniejsze dane liczbowe o nadwadze i otyłości przywołane w artykule
| Zakres | Wskaźnik / grupa | Wartość |
|---|---|---|
| Świat, dorośli (WHO, 2022) | Nadwaga | 43% |
| Świat, dorośli (WHO, 2022) | Otyłość | 16% |
| Świat, dzieci i młodzież 5–19 lat (WHO, 2022) | Nadwaga | ponad 390 mln |
| Świat, dzieci i młodzież 5–19 lat (WHO, 2022) | Otyłość | 160 mln |
| Dorośli | BMI – nadwaga | ≥25 |
| Dorośli | BMI – otyłość | ≥30 |
| Populacja europejska, kobiety | Obwód talii – zwiększone ryzyko metaboliczne | ≥80 cm |
| Populacja europejska, mężczyźni | Obwód talii – zwiększone ryzyko metaboliczne | ≥94 cm |
| Polska, osoby 20+ (NIZP PZH-PIB) | Nadmierna masa ciała | 52,2% |
| Polska, osoby 20+ (NIZP PZH-PIB) | Otyłość | 13,6% |
| Polska, dorośli (szacunek medialny) | Liczba osób chorujących na otyłość | ok. 9 mln |
Źródło: dane przywołane w artykule na podstawie WHO, NIZP PZH-PIB i materiałów medialnych.
Słownik pojęć
- Otyłość
- Przewlekła choroba związana z nadmierną ilością tkanki tłuszczowej, zwiększająca ryzyko wielu powikłań zdrowotnych.
- Nadwaga
- Stan, w którym masa ciała jest wyższa od uznawanej za prawidłową, ale nie spełnia jeszcze kryteriów otyłości.
- BMI
- Wskaźnik masy ciała obliczany na podstawie masy i wzrostu, używany m.in. do wstępnej oceny nadwagi i otyłości u dorosłych.
- Ryzyko metaboliczne
- Prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń takich jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie czy dyslipidemia, związanych m.in. z otyłością brzuszną.
- Farmakoterapia
- Leczenie z użyciem leków; w otyłości może stanowić element szerszego planu terapii.
- Chirurgia bariatryczna
- Leczenie operacyjne otyłości, stosowane u wybranych pacjentów zgodnie ze wskazaniami medycznymi.
- ICD-10
- Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, w której otyłość oznaczono kodem E66.
