Najważniejsze
- •Brytyjski NHS i kardiolog dr Osman Najam proponują dwa bezpłatne, 1-minutowe testy domowe do wstępnej oceny stanu zdrowia.
- •Test wchodzenia po schodach (60–80 stopni) i spadek tętna po minucie (HRR) oceniają wydolność układu krążenia – spadek o mniej niż 12 uderzeń/min wskazuje na podwyższone ryzyko kardiologiczne.
- •Próba równowagi na jednej nodze („Flamingo Challenge”) pozwala na wykrycie deficytów neurologiczno-mięśniowych i oszacowanie ryzyka upadków.
- •Niemożność utrzymania równowagi na jednej nodze przez 10 sekund wiąże się ze wzrostem ryzyka zgonu ze wszystkich przyczyn o 84% w obserwacji siedmioletniej.
- •Testy pełnią funkcję wyłącznie przesiewową i popularyzacyjną – nie zastępują pełnej diagnostyki lekarskiej.
Przedstawiciele NHS East Suffolk and North Essex oraz kardiolog dr Osman Najam zaprezentowali zasady dwóch jednominutowych domowych testów sprawnościowych, które pozwalają ocenić wydolność układu krążenia oraz równowagę.
Przedstawiciele brytyjskiego NHS East Suffolk and North Essex Foundation Trust oraz kardiolog interwencyjny dr Osman Najam opublikowali wytyczne dotyczące dwóch jednominutowych testów domowych. Narzędzia te służą do wstępnej samokontroli sprawności układu krążenia oraz oceny ryzyka zdrowotnego powiązanego z procesami starzenia się organizmu. Badania opierają się na dynamicznym wchodzeniu po schodach oraz utrzymaniu pozycji na jednej nodze.
Szybki pomiar regeneracji tętna
Pierwszy sprawdzian polega na pokonaniu od 60 do 80 stopni w ciągu minuty, a następnie pomiarze spadku tętna po minucie odpoczynku. Dr Osman Najam wskazuje, że prawidłowo funkcjonujący układ krążenia powinien w tym czasie obniżyć akcję serca o co najmniej 20 uderzeń na minutę. Parametr ten, znany w medycynie jako wskaźnik regeneracji tętna (ang. heart rate recovery – HRR), odzwierciedla sprawność autonomicznego układu nerwowego. W diagnostyce kardiologicznej spadek poniżej 12 uderzeń na minutę w pierwszej minucie po wysiłku uznaje się za wskaźnik podwyższonego ryzyka sercowo-naczyniowego.
Próba równowagi na jednej nodze
Drugie narzędzie, określane jako próba „Flamingo Challenge”, ocenia zdolność do utrzymania równowagi na jednej nodze z rękami opartymi na biodrach. Zgodnie z wytycznymi przedstawionymi przez Selinę Lim z NHS East Suffolk and North Essex, normy czasowe wynoszą 43 sekundy dla osób w wieku 18–39 lat, 30 sekund dla grupy 60–69 lat oraz około 5 sekund dla seniorów powyżej 80. roku życia. Test ten pomaga wykryć ewentualne deficyty nerwowo-mięśniowe.
Wprowadzenie tych bezpłatnych narzędzi przesiewowych wiąże się ze statystykami dotyczącymi zdrowia publicznego w Wielkiej Brytanii. Upadki stanowią tam główną przyczynę zgonów urazowych u osób powyżej 65. roku życia i generują dla NHS wydatki rządu 2,3 miliarda funtów rocznie. Wyniki badań opublikowanych w „British Journal of Sports Medicine” wskazują ponadto, że niemożność ustania na jednej nodze przez 10 sekund wiąże się ze wzrostem ryzyka zgonu z jakiejkolwiek przyczyny o 84 procent w ciągu średnio siedmiu lat obserwacji.
Eksperci zaznaczają jednak, że opisywane próby mają charakter wyłącznie edukacyjny i stanowią wstępny screening, a nie ostateczną diagnozę lekarską. Na wynik testu tętna wpływają przyjmowane leki (np. beta-blokery) oraz niedokładność optycznych czujników w zegarkach sportowych. Z kolei samodzielne próby równowagi bez odpowiedniej asekuracji stwarzają ryzyko upadku u pacjentów z zaburzeniami błędnika.
Procedura wykonania testu regeneracji tętna (HRR)
Opracowanie na podstawie zaleceń dr. Osmana Najama
Normy czasowe utrzymania równowagi na jednej nodze („Flamingo Challenge”) wg wieku
| Grupa wiekowa | Docelowy czas utrzymania pozycji | Znaczenie diagnostyczne |
|---|---|---|
| 18–39 lat | 43 sekundy | Prawidłowa sprawność neurologiczno-mięśniowa u młodych dorosłych |
| 60–69 lat | 30 sekund | Zachowana dobra równowaga i siła mięśniowa w wieku podeszłym |
| Powyżej 80 lat | ok. 5 sekund | Podstawowa sprawność u uwarunkowanych wiekiem seniorów |
Dane: NHS East Suffolk and North Essex NHS Foundation Trust
Porównanie dwóch jednominutowych domowych testów sprawnościowych
Test regeneracji tętna (wchodzenie po schodach)
Próba równowagi na jednej nodze („Flamingo Challenge”)
Słownik pojęć
- HRR (Heart Rate Recovery)
- Szybkość, z jaką tętno powraca do wartości spoczynkowych po zaprzestaniu wysiłku fizycznego; wskaźnik sprawności autonomicznego układu nerwowego i zdrowia serca.
- Autonomiczny układ nerwowy
- Część układu nerwowego kierująca pracą narządów wewnętrznych niezależnie od woli człowieka (m.in. kontrola akcji serca, ciśnienia krwi i trawienia).
- Beta-blokery
- Grupa leków kardiologicznych obniżających ciśnienie tętnicze oraz zwalniających akcję serca, stosowanych m.in. w nadciśnieniu i chorobie niedokrwiennej serca.
- Skrining (badanie przesiewowe)
- Wstępne badania profilaktyczne wykonywane w celu wykrycia chorób lub deficytów zdrowotnych u osób niemających jeszcze objawów.
- Błędnik
- Element narządu słuchu i równowagi znajdujący się w uchu wewnętrznym, odpowiedzialny za odczuwanie położenia ciała w przestrzeni.
