Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne zmienia zalecenia badań prostaty dla mężczyzn

American Cancer Society (ACS) ogłosiło 12 listopada 2026 r. aktualizację zaleceń dotyczących badań PSA w kierunku raka prostaty — wynika z relacji Associated Press i „The Boston Globe”. Według tych materiałów mężczyźni o przeciętnym ryzyku w wieku 50–69 lat powinni wykonywać badanie co dwa lata, a czarnoskórzy mężczyźni oraz osoby z silnym obciążeniem rodzinnym rakiem prostaty — corocznie od 45. roku życia.

Po 70. roku życia decyzja o kontynuowaniu badań ma zależeć od indywidualnej oceny. ACS zniechęca do rutynowych badań przesiewowych mężczyzn w wieku 80 lat i starszych oraz osób, których przewidywana długość życia jest krótsza niż 10 lat. W materiałach cytowanych przez AP pojawia się także informacja, że większość mężczyzn po 75. roku życia nie powinna być rutynowo badana. U części zdrowych osób w wieku 75–79 lat możliwe są jednak wyjątki.

Nowe podejście ma zakładać powtórzenie badania po uzyskaniu podwyższonego wyniku PSA. W wybranych przypadkach lekarze mogą wykorzystać rezonans magnetyczny prostaty oraz testy biomarkerowe przed podjęciem decyzji o biopsji. „The Boston Globe” podał, że przy stężeniu PSA wynoszącym 3 ng/ml u mężczyzn w wieku 45–69 lat oraz 6,5 ng/ml u osób w wieku 70–74 lat badanie miałoby zostać powtórzone po upływie od dwóch tygodni do trzech miesięcy. Wartości te pochodzą jednak wyłącznie z relacji gazety. Bez pierwotnego dokumentu ACS nie można potwierdzić, że stanowią oficjalne zapisy zaleceń.

PSA oznacza się we krwi, ale podwyższony wynik nie rozstrzyga o obecności raka. Może wiązać się także z łagodnym powiększeniem prostaty, stanem zapalnym albo przejściowym wzrostem stężenia markera. Pacjent nadal powinien omówić z lekarzem korzyści, ograniczenia i możliwe szkody związane z badaniem. Wcześniejsze zalecenia ACS, obowiązujące od 2010 r., opierały się przede wszystkim na takiej rozmowie.

W Stanach Zjednoczonych w 2026 r. prognozowano ponad 333 tys. nowych rozpoznań raka prostaty i około 36 tys. zgonów z jego powodu. Wskaźnik umieralności czarnoskórych mężczyzn jest około dwukrotnie wyższy niż białych mężczyzn. Nie ma jednak danych potwierdzających, że częstsze badania przesiewowe same zmniejszą tę różnicę.

Wdrożenie zaleceń może zwiększyć zapotrzebowanie na rezonans magnetyczny, testy biomarkerowe, biopsje, urologów i dalsze leczenie. Skutki zmiany będą zależeć od dostępności całej ścieżki diagnostycznej oraz od pełnego dokumentu ACS.