Najważniejsze
- •W 69% badanych państw dynamika zachorowalności na nowotwory u osób poniżej 50. roku życia była wyższa niż u osób starszych.
- •Najbardziej dynamiczny wzrost zachorowań u młodych dorosłych dotyczy raka tarczycy (mediana +3,57% rocznie) oraz raka nerek (+2,21%).
- •Rozwój diagnostyki obrazowej (USG, TK) pozwala na częstsze wykrywanie bezobjawowych zmian w tarczycy i nerkach.
- •Spadki zachorowań na nowotwory wątroby i żołądka to efekt m.in. szczepień przeciwko HBV oraz eradykacji bakterii Helicobacter pylori.
- •Rosnący trend zachorowań u młodszych pacjentów może wymusić obniżenie wieku kwalifikującego do bezpłatnych badań przesiewowych.
Badacze z USA i Francji ustalili, że w latach 2003–2017 w 42 krajach zachorowalność na wybrane nowotwory u dorosłych poniżej 50. roku życia rosła szybciej niż u osób starszych.
Naukowcy z amerykańskiego National Cancer Institute, American Cancer Society oraz Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC) we Francji przeanalizowali dane z bazy CI5 Plus dla 42 państw. W analizie uwzględniono 22 kraje z Europy, 11 z Azji, 6 z obu Ameryk, 2 z Australazji i jeden z Afryki. Badanie, które opublikowano w marcu 2024 roku w czasopiśmie „JAMA Network Open”, objęło trendy z lat 2003–2017. Autorzy wykazali, że w 69% analizowanych państw średnia roczna zmiana współczynnika zachorowalności na badane nowotwory u dorosłych przed 50. rokiem życia była wyższa niż u osób starszych.
W ponad 75% badanych krajów wzrost zachorowalności u dorosłych w wieku od 20 do 49 lat dotyczył przede wszystkim raka tarczycy oraz nerek. Mediana rocznego wzrostu dla raka tarczycy wyniosła 3,57%. Wzrosły również wskaźniki dla raka nerek (o 2,21%), macicy (o 1,66%), jelita grubego (o 1,45%), piersi (o 0,89%) oraz białaczki (o 0,78%). Jednocześnie w ponad połowie państw naukowcy odnotowali spadek zachorowalności u młodszych dorosłych na raka wątroby, przełyku, jamy ustnej i żołądka.
Przyczyny zmian w statystykach zachorowań
Eksperci wiążą rosnącą zachorowalność na raka tarczycy i nerek z upowszechnieniem czułych metod diagnostyki obrazowej, takich jak ultrasonografia i tomografia komputerowa. Pozwalają one na wykrywanie zmian bezobjawowych. W przypadku raka nerek znaczenie ma także epidemia otyłości. Z kolei spadki zachorowań na nowotwory wątroby i żołądka wynikają z powszechnego dostępu do lodówek (co zmieniło sposób przechowywania żywności), skutecznej eradykacji bakterii Helicobacter pylori oraz masowych szczepień przeciwko wirusowi HBV, które wprowadzono pod koniec XX wieku.
Omawiana publikacja wpisuje się w globalny trend wzrostu zachorowań na nowotwory o wczesnym początku. Badanie ma jednak pewne ograniczenia geograficzne – Afrykę reprezentuje w nim jedynie Uganda. Ponadto analiza opiera się wyłącznie na liczbie nowych przypadków i nie uwzględnia wskaźników śmiertelności. W badanym okresie różniła się także jakość rejestracji nowotworów w poszczególnych państwach, co mogło wpłynąć na ostateczne statystyki.
Przedstawione dane wskazują na potrzebę dostosowania strategii onkologicznych do zmieniającej się struktury wiekowej pacjentów. Wyniki te mogą w przyszłości przełożyć się na obniżenie wieku kwalifikującego do bezpłatnych badań przesiewowych.
Mediana rocznej zmiany współczynnika zachorowalności na wybrane nowotwory u dorosłych w wieku 20–49 lat (2003–2017)
| Typ nowotworu | Mediana rocznego wzrostu (%) | Potencjalna przyczyna zmian / Czynniki ryzyka |
|---|---|---|
| Rak tarczycy | +3,57% | Upowszechnienie czułej diagnostyki (USG, TK), wykrywanie zmian bezobjawowych |
| Rak nerek | +2,21% | Lepsza diagnostyka obrazowa, epidemia otyłości |
| Rak macicy (trzonu) | +1,66% | Otyłość, czynniki hormonalne i metaboliczne |
| Rak jelita grubego | +1,45% | Dieta, styl życia, czynniki środowiskowe |
| Rak piersi | +0,89% | Czynniki genetyczne, styl życia, przesunięcie wieku macierzyństwa |
| Białaczka | +0,78% | Czynniki środowiskowe, genetyczne |
Dane na podstawie badania opublikowanego w „JAMA Network Open” (marzec 2024)
Katarzyna Piekarska: Młodym ludziom wydaje się, że są nieśmiertelni
Dlaczego trendy nowotworowe u młodych się zmieniają?
Opracowanie na podstawie publikacji naukowej JAMA Network Open, 2024.
Słownik pojęć
- Eradykacja
- Zbiór metod leczniczych mających na celu całkowite usunięcie z organizmu określonego drobnoustroju (np. bakterii Helicobacter pylori z błony śluzowej żołądka).
- Helicobacter pylori
- Gram-ujemna, spiralna bakteria zasiedlająca powierzchnię komórek nabłonkowych żołądka, będąca głównym czynnikiem ryzyka choroby wrzodowej oraz raka żołądka.
- Wirus HBV
- Wirus zapalenia wątroby typu B (Hepatitis B Virus) – patogen wywołujący wirusowe zapalenie wątroby typu B, które może prowadzić do marskości oraz raka wątroby.
- Zachorowalność (zapadalność)
- Współczynnik określający liczbę nowo zarejestrowanych przypadków danej choroby w określonym czasie na określoną liczbę ludności (np. na 100 tys. mieszkańców).
- Mediana
- Wartość środkowa w uporządkowanym zbiorze danych; dzieli zbiór na dwie równe części (50% wyników leży poniżej mediany, a 50% powyżej).
