Badanie: Kryteria NHS pomijają młodsze kobiety z grupy ryzyka raka piersi

Badanie naukowców z Uniwersytetu w Cambridge oraz Instytutu Badań nad Rakiem (ICR), opublikowane 24 sierpnia 2026 roku, wykazało, że brytyjskie kryteria kwalifikacji do badań przesiewowych NHS pomijają nawet 95 procent kobiet poniżej 50. roku życia, które znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na raka piersi.

Nowoczesne metody oceny ryzyka zachorowania

Obecne wytyczne National Institute for Health and Care Excellence (NICE) kwalifikują do specjalistycznej oceny ryzyka zaledwie 1,4 procent kobiet przed 50. rokiem życia. Kwalifikacja ta opiera się głównie na historii chorób w linii żeńskiej oraz obecności mutacji genetycznych. Tymczasem certyfikowany medycznie kalkulator Boadicea wykazał podwyższone ryzyko u 25 procent pacjentek z tej grupy wiekowej. Narzędzie to analizuje znacznie szersze spektrum danych, uwzględniając m.in. wywiad genetyczny w linii męskiej, wskaźnik BMI, spożycie alkoholu oraz historię reprodukcyjną.

Dane Cancer Research UK wskazują na wzrost zapadalności na raka piersi u kobiet w wieku 25–49 lat w Wielkiej Brytanii o około 18–20 procent od początku lat 90. XX wieku. Blisko 70 procent pacjentek diagnozowanych w tym przedziale wiekowym nie ma w rodzinie historii tej choroby. Predyspozycje genetyczne odpowiadają za zaledwie 5–10 procent zachorowań. Istotnym ograniczeniem w tej grupie wiekowej pozostaje jednak niska skuteczność standardowej mammografii, wynikająca z dużej gęstości tkanki gruczołowej u młodszych kobiet. W ich przypadku skuteczniejszą diagnostykę oferuje badanie USG lub rezonans magnetyczny. Doniesienia prasowe na temat badania nie precyzują jednak nazwy czasopisma naukowego ani wielkości próby badawczej analizowanego projektu.

Standardy międzynarodowe i bariery systemowe

Rak piersi stanowi główną przyczynę zgonów z powodu nowotworów u brytyjskich kobiet przed 50. rokiem życia. Podczas gdy NHS oferuje bezpłatne badania przesiewowe dopiero od 50. roku życia, amerykańska instytucja USPSTF obniżyła w 2024 roku tę granicę do 40 lat. Wytyczne europejskie dopuszczają natomiast badania przesiewowe od 45. roku życia. Opracowane w Cambridge narzędzie CanRisk jest obecnie stosowane wyłącznie w brytyjskich poradniach genetycznych, a lekarze pierwszego kontaktu nie wykorzystują go do powszechnej selekcji pacjentek. Media nagłośniły również przypadki opóźnień diagnostycznych u młodych pacjentek z objawami chorobowymi. Wynikały one jednak z błędów lekarzy rodzinnych, a nie z ograniczeń samego programu badań przesiewowych.

Instytut NICE poinformował, że nie planuje zmiany aktualnych wytycznych. Urzędnicy uzasadniają tę decyzję brakiem wystarczających dowodów klinicznych oraz ryzykiem nadrozpoznawalności i generowania tzw. fałszywych alarmów. Przedstawiciele Cancer Research UK dodają, że wdrożenie kalkulatora na szerszą skalę wymaga oceny jego wpływu na obciążenie kadrowe i sprzętowe brytyjskiej ochrony zdrowia, która zmaga się z niedoborem radiologów.