Najważniejsze
- •Otyłość przedkliniczna zwiększa ryzyko zachorowania na 11 z 28 badanych rodzajów nowotworów, w tym najsilniej raka endometrium, wątroby, przełyku i nerek.
- •Badanie objęło niemal 460 tysięcy pacjentów z brytyjskiego rejestru UK Biobank, a czas obserwacji wynosił średnio ponad 11 lat.
- •Otyłość przedkliniczna została zdefiniowana na podstawie wskaźnika BMI oraz obwodu talii, uwzględniając rozkład tkanki tłuszczowej zamiast samej wagi.
- •W przypadku raka jelita grubego oraz raka piersi po menopauzie, ryzyko względne u pacjentów z otyłością przedkliniczną okazało się wyższe niż u osób z otyłością kliniczną.
- •Tkanka tłuszczowa stymuluje rozwój raka jeszcze przed uszkodzeniem narządów, m.in. poprzez wywoływanie przewlekłego stanu zapalnego i insulinooporności.
Naukowcy z IARC i DKFZ wykazali w analizie opublikowanej w lipcu 2024 roku na łamach „The Lancet Oncology”, że otyłość przedkliniczna zwiększa ryzyko zachorowania na 11 rodzajów nowotworów.
Naukowcy z Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem w Lyonie oraz Niemieckiego Centrum Badań nad Rakiem w Heidelbergu wykazali, że otyłość przedkliniczna zwiększa ryzyko zachorowania na 11 rodzajów nowotworów. W lipcu 2024 roku czasopismo „The Lancet Oncology” opublikowało wyniki analizy danych 459 342 pacjentów z brytyjskiego rejestru UK Biobank.
Szczegóły badania i czynniki ryzyka
Główna autorka badania, Sarah Lesseur, oraz kierujący projektem Heinz Freisling przeanalizowali dane pacjentów w wieku od 40 do 69 lat, których włączono do bazy UK Biobank w latach 2006–2010. W trakcie obserwacji trwającej średnio 11,6 roku lekarze zarejestrowali 47 060 zachorowań na nowotwory. Badacze podzielili uczestników na grupę kontrolną (67 proc.), grupę z otyłością przedkliniczną (20 proc.) oraz grupę z otyłością kliniczną (13 proc.). Otyłość przedkliniczną zdefiniowali jako wskaźnik BMI wynoszący co najmniej 25 kg/m² połączony z obwodem talii przekraczającym 88 cm u kobiet i 102 cm u mężczyzn bądź BMI powyżej 40 kg/m² przy braku klinicznych powikłań narządowych i ograniczeń ruchowych. W modelach statystycznych autorzy uwzględnili czynniki zakłócające, takie jak wiek, płeć, palenie tytoniu, spożycie alkoholu, aktywność fizyczna oraz status socjoekonomiczny.
Analiza statystyczna wykazała wzrost ryzyka zachorowania na 11 z 28 badanych nowotworów w grupie z otyłością przedkliniczną. Największy wzrost odnotowano w przypadku raka endometrium (HR 2,34), raka wątrobowokomórkowego (HR 1,59), gruczolakoraka przełyku (HR 1,49) oraz raka nerek (HR 1,47). U osób z otyłością kliniczną wzrosło ryzyko zachorowania na 12 typów nowotworów, w tym na raka płuca (HR 1,17) i pęcherza moczowego (HR 1,23). W przypadku raka jelita grubego oraz raka piersi po menopauzie ryzyko względne było wyższe u pacjentów z otyłością przedkliniczną niż z kliniczną. Badanie sfinansowały francuski Institut National du Cancer oraz fundusze własne IARC i DKFZ, a autorzy zadeklarowali brak konfliktu interesów.
Mechanizm biologiczny i ograniczenia analizy
Zastosowany w badaniu model różni się od standardowej klasyfikacji WHO, ponieważ uwzględnia rozkład tkanki tłuszczowej oraz stan funkcjonalny narządów. Wyniki wskazują, że tkanka tłuszczowa stymuluje rozwój nowotworów jeszcze przed uszkodzeniem narządów poprzez wywoływanie przewlekłego stanu zapalnego, subklinicznej insulinooporności oraz syntezy estrogenów. Należy jednak pamiętać, że kohorta UK Biobank charakteryzuje się przewagą osób rasy białej, a jej uczestnicy cieszą się lepszym stanem zdrowia niż ogół populacji.
Z uwagi na obserwacyjny charakter badania nie pozwala ono na bezpośrednie wykazanie związku przyczynowo-skutkowego między otyłością a kancerogenezą. Przedstawione dane opierają się na ryzyku względnym, co utrudnia ocenę rzeczywistej skali zagrożenia w wartościach bezwzględnych. Dalsze analizy kliniczne będą wymagały weryfikacji tych zależności w bardziej zróżnicowanych etnicznie grupach pacjentów oraz oceny wpływu interwencji bariatrycznych na redukcję ryzyka onkologicznego.
