MRI całego ciała lepiej niż BMI przewiduje ryzyko cukrzycy i chorób serca

Międzynarodowy zespół badaczy z Uniwersitätsklinikum Freiburg opublikował 5 maja 2026 r. w piśmie „Radiology” wyniki analizy MRI całego ciała 66 608 dorosłych uczestników badań UK Biobank i NAKO. Praca pokazuje, że szczegółowe wskaźniki składu ciała uzyskane z MRI dokładniej niż tradycyjny BMI przewidują ryzyko rozwoju cukrzycy, ciężkich chorób sercowo‑naczyniowych oraz zgonu. Na podstawie tych danych naukowcy opracowali również krzywe referencyjne dla rozmieszczenia tkanki tłuszczowej i masy mięśniowej w populacji dorosłych. Badacze wykorzystali ustandaryzowane badania MRI całego ciała wykonywane w ramach UK Biobank w Wielkiej Brytanii oraz niemieckiej kohorty NAKO. Większość uczestników stanowili dorośli pochodzenia europejskiego biorący udział w długoterminowych projektach zdrowotnych. Obrazy MRI przeanalizował zautomatyzowany system deep learning, który wyliczał m.in. objętość tłuszczu trzewnego w jamie brzusznej, tłuszczu podskórnego, tłuszczu śródmięśniowego oraz masę mięśni szkieletowych. Z analizy wynika, że osoby z większą ilością tłuszczu brzusznego mają istotnie wyższe ryzyko rozwoju cukrzycy w trakcie obserwacji. Zależność utrzymywała się także po uwzględnieniu klasycznych czynników ryzyka, takich jak ciśnienie tętnicze, palenie tytoniu czy sam wskaźnik BMI. Podobnie zwiększona ilość tłuszczu śródmięśniowego wiązała się z wyższym ryzykiem poważnych incydentów sercowo‑naczyniowych, w tym zawału serca i udaru mózgu. Trzeci kluczowy wynik dotyczył masy mięśni szkieletowych. U uczestników z niską masą mięśniową odnotowano podwyższone ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny. Autorzy opisują te parametry MRI jako silne, niezależne predyktory, które dostarczają dodatkowych informacji w stosunku do BMI i tradycyjnych modeli ryzyka. W udostępnionych materiałach nie ma jednak szczegółowych danych liczbowych, takich jak hazard ratios czy czas obserwacji; znajdują się one w pełnym artykule naukowym. Na podstawie pomiarów z MRI zespół stworzył krzywe referencyjne składu ciała z podziałem na wiek, płeć i wzrost. Dzięki temu można przypisać konkretną osobę do odpowiedniego percentyla pod względem ilości tłuszczu trzewnego, podskórnego, tłuszczu w mięśniach oraz masy mięśni. Badacze liczą, że takie profile pomogą lepiej identyfikować pacjentów, u których rozmieszczenie tkanki tłuszczowej i mięśni znacznie odbiega od typowego dla danej grupy demograficznej. BMI, oparty jedynie na masie ciała i wzroście, od lat pozostaje podstawowym, tanim wskaźnikiem stosowanym w populacyjnej ocenie nadwagi i otyłości. Nie rozróżnia jednak masy tłuszczowej i mięśniowej ani ich rozmieszczenia. Już wcześniejsze prace pokazywały, że proste pomiary obwodu talii lub wskaźnik talia/wzrost lepiej niż sam BMI przewidują ryzyko cukrzycy i chorób sercowo‑naczyniowych. MRI całego ciała dostarcza jeszcze dokładniejszych informacji, ale jest badaniem czasochłonnym i kosztownym, stosowanym głównie w badaniach naukowych i wybranych sytuacjach klinicznych. Autorzy badania podkreślają, że BMI pozostaje przydatnym narzędziem do szybkiej, zgrubnej oceny w populacji, a wskaźniki z MRI mają charakter uzupełniający i są przeznaczone przede wszystkim do dokładniejszej stratyfikacji ryzyka u określonych grup pacjentów. W kolejnych etapach zespół planuje sprawdzić zastosowanie nowych parametrów zwłaszcza u chorych onkologicznych, m.in. do przewidywania działań niepożądanych leczenia i rokowania. Obecne wytyczne nie rekomendują MRI całego ciała do powszechnego screeningu, ale wyniki tej pracy mogą stać się punktem odniesienia dla przyszłych badań i bardziej wyspecjalizowanych zastosowań klinicznych.