Najważniejsze
- •Duży obwód talii i niewystarczająca aktywność fizyczna niezależnie zwiększają ryzyko nowotworów.
- •Najwyższe ryzyko obserwowano u osób, które nie spełniały jednocześnie obu zaleceń WHO.
- •W analizie UK Biobank uwzględniono ponad 315 tys. uczestników, a podczas 11 lat obserwacji zdiagnozowano 29 710 nowotworów.
- •Abdominalna otyłość połączona z brakiem ruchu odpowiadała za ok. 2 proc. przypadków nowotworów w badanej kohorcie.
- •Nawet spełnianie tylko jednego z dwóch zaleceń nie znosiło w pełni ryzyka związanego z drugim czynnikiem.
Duży obwód talii i niska aktywność fizyczna, zarówno osobno, jak i łącznie, wiążą się z wyższym ryzykiem nowotworów — wynika z badania UK Biobank opublikowanego 10 czerwca 2026 r.
Międzynarodowy zespół naukowców wykazał, że zarówno wysoki obwód talii, jak i niska aktywność fizyczna wiążą się z większym ryzykiem zachorowania na nowotwór. Badanie oparte na danych z UK Biobank opublikowano 10 czerwca 2026 roku. Autorzy podkreślają, że największe zagrożenie dotyczy osób, które nie spełniają jednocześnie obu zaleceń WHO dotyczących obwodu talii i ruchu.
W analizie uwzględniono 315 457 uczestników, których zaklasyfikowano zgodnie z wytycznymi WHO dotyczącymi obwodu talii i aktywności fizycznej. Średni czas obserwacji wyniósł 11 lat, czyli łącznie 3 321 486 osób-lat. W tym okresie zarejestrowano 29 710 przypadków nowotworów. Osoby, które nie spełniały wytycznych dotyczących obwodu talii, miały wyższe ryzyko raka nawet wtedy, gdy były wystarczająco aktywne fizycznie. W tej grupie hazard ratio wyniosło 1,11, a 95-procentowy przedział ufności 1,08–1,15.
Podobny wzorzec dotyczył aktywności fizycznej. Uczestnicy, którzy nie spełniali zaleceń dotyczących ruchu, mieli podwyższone ryzyko nowotworu także przy prawidłowym obwodzie talii. Najwyższe ryzyko odnotowano u osób, które nie spełniały żadnej z tych dwóch wytycznych. Dla tej grupy hazard ratio wyniosło 1,15, a 95-procentowy przedział ufności 1,11–1,19. Autorzy oszacowali też, że otyłość brzuszna połączona z niewystarczającą aktywnością fizyczną odpowiada za 2,0 proc. przypadków nowotworów w badanej kohorcie.
W badaniu odniesiono się do wytycznych WHO, które dla obwodu talii wskazują wartości poniżej 88 cm u kobiet i poniżej 102 cm u mężczyzn. To ważne, bo obwód talii i aktywność fizyczna są prostymi wskaźnikami, które można wykorzystać w profilaktyce populacyjnej. Z opublikowanych danych wynika, że samo spełnianie jednego z tych warunków nie znosi w pełni ryzyka związanego z drugim czynnikiem.
W praktyce wyniki wspierają podejście, w którym prewencja nowotworów obejmuje jednocześnie kontrolę masy ciała w okolicy brzucha i regularny ruch. Autorzy badania wskazują, że największe korzyści dla zdrowia publicznego przynosi łączne przestrzeganie obu zaleceń, a nie skupienie się tylko na jednym elemencie stylu życia.
Najważniejsze dane z badania UK Biobank
| Wskaźnik | Wartość |
|---|---|
| Liczba uczestników | 315 457 |
| Średni czas obserwacji | 11 lat |
| Łączna liczba osobolat | 3 321 486 |
| Przypadki nowotworów | 29 710 |
| Hazard ratio dla nieprawidłowego obwodu talii przy wystarczającej aktywności | 1,11 (95% CI: 1,08–1,15) |
| Hazard ratio dla niespełnienia obu zaleceń | 1,15 (95% CI: 1,11–1,19) |
| Szacowany odsetek przypadków przypisywanych otyłości brzusznej i niskiej aktywności | 2,0% |
Źródło: badanie UK Biobank opisane w artykule oraz komunikat IARC/WHO z 2026 r.
Profilaktyka jako inwestycja w życie, nie obowiązek - jak przełamać strach przed diagnozą?
Jak obwód talii i aktywność fizyczna wpływają na ryzyko nowotworów
Źródło: badanie UK Biobank opisane w artykule.
Słownik pojęć
- Obwód talii
- Prosty wskaźnik ilości tkanki tłuszczowej w okolicy brzusznej, używany do oceny ryzyka metabolicznego i zdrowotnego.
- Otyłość brzuszna
- Nagromadzenie tkanki tłuszczowej w obrębie jamy brzusznej; wiąże się z wyższym ryzykiem chorób metabolicznych i nowotworów.
- Aktywność fizyczna
- Wszelki ruch ciała zwiększający wydatek energetyczny, obejmujący m.in. ćwiczenia, spacery i aktywność rekreacyjną.
- Hazard ratio (HR)
- Miara względnego ryzyka zdarzenia w grupie badanej w porównaniu z grupą odniesienia; wartość powyżej 1 oznacza wyższe ryzyko.
- Przedział ufności (95% CI)
- Zakres wartości, w którym z dużym prawdopodobieństwem znajduje się rzeczywisty efekt statystyczny.
- UK Biobank
- Duża brytyjska baza danych zdrowotnych i biobank, wykorzystywana w badaniach populacyjnych i epidemiologicznych.
- Profilaktyka populacyjna
- Działania zapobiegawcze kierowane do całych populacji, mające zmniejszać ryzyko chorób zanim dojdzie do zachorowania.
