Najważniejsze
- •Siedzenie przez ponad 30 minut bez przerwy wiąże się z wyższym ryzykiem zgonu z powodu raka — kluczowe znaczenie ma długość nieprzerwanego bezruchu.
- •Każda dodatkowa godzina długotrwałego siedzenia była związana ze wzrostem ryzyka zgonu z powodu nowotworu o 10 proc.
- •Zastępowanie siedzenia ruchem może obniżać ryzyko: lekka aktywność, umiarkowany wysiłek i intensywny ruch dawały coraz większą ochronę.
- •Badanie objęło ponad 91 tys. uczestników UK Biobank i miało charakter obserwacyjny, więc nie dowodzi bezpośredniej przyczynowości.
- •Najbardziej zagrożone mogą być nowotwory powiązane z otyłością i cukrzycą typu 2, m.in. raka jelita grubego, trzustki, wątroby czy piersi.
Naukowcy z Glasgow ustalili, że siedzenie bez przerwy dłużej niż 30 minut wiąże się z wyższym ryzykiem zgonu z powodu raka.
Naukowcy z Uniwersytetu w Glasgow wykazali, że siedzenie dłużej niż 30 minut bez przerwy wiąże się z wyższym ryzykiem zgonu z powodu nowotworu. W badaniu opublikowanym 3 lipca 2026 roku w czasopiśmie „PLOS Medicine” przeanalizowano dane ponad 91 tys. uczestników UK Biobank obserwowanych średnio przez 12 lat.
Zespół badawczy sprawdził nie tylko łączny czas spędzany w pozycji siedzącej, ale także to, czy siedzenie było przerywane ruchem. Wyniki wskazały, że każda dodatkowa godzina długotrwałego bezruchu wiązała się ze wzrostem ryzyka zgonu z powodu raka o 10 proc. Autorzy badania podkreślili, że znaczenie miało właśnie siedzenie nieprzerwane, a nie wyłącznie całkowity bilans czasu spędzanego w bezruchu.
Badacze przeanalizowali także, co dzieje się, gdy siedzenie zastępuje aktywność fizyczna. Zastąpienie jednej godziny siedzenia lekkim ruchem, takim jak spokojny spacer czy czynności domowe, wiązało się z 12-procentowym spadkiem ryzyka zgonu z powodu nowotworu. Zastąpienie 30 minut siedzenia umiarkowaną aktywnością fizyczną wiązało się z 8-procentowym spadkiem ryzyka, a 5 minut siedzenia intensywnym wysiłkiem — z 22-procentowym spadkiem ryzyka.
W analizie uwzględniono także wybrane grupy nowotworów. Autorzy wskazali na wzrost zapadalności na nowotwory związane z otyłością oraz na nowotwory powiązane z cukrzycą typu 2. Wśród przykładów wymieniono m.in. raka przełyku, wątroby, nerki, trzustki, jelita grubego, piersi, jajnika i tarczycy.
Siedzący tryb życia pozostaje jednym z najczęściej badanych czynników ryzyka zdrowotnego w krajach, gdzie rośnie udział pracy biurowej i czasu spędzanego przed ekranem. Wcześniejsze prace wiązały długie okresy siedzenia z chorobami sercowo-naczyniowymi i nowotworami, ale mniej uwagi poświęcano temu, czy bezruch kumuluje się w długich odcinkach, czy jest przerywany aktywnością. To badanie ma też ograniczenia. Oparto je na jednej kohorcie ochotników z UK Biobank, a analiza obserwacyjna nie pozwala przesądzić o przyczynowości.
W praktyce wyniki mogą wzmocnić zalecenia, by w trakcie dnia częściej wstawać i przerywać długie okresy siedzenia. Autorzy badania sugerują, że nawet krótki ruch może mieć znaczenie dla zdrowia publicznego i przyszłych zaleceń dotyczących aktywności fizycznej.
Jak przerwy w siedzeniu wpływają na ryzyko nowotworu
Źródło: badanie Uniwersytetu w Glasgow opublikowane w 'PLOS Medicine', oparte na danych UK Biobank.
Najważniejsze wyniki badania dotyczące siedzenia i ryzyka nowotworu
| Analizowany element | Wynik | Interpretacja |
|---|---|---|
| Ponad 30 minut nieprzerwanego siedzenia | Wyższe ryzyko zgonu z powodu raka | Kluczowe znaczenie ma długość jednorazowego bezruchu |
| Każda dodatkowa godzina długotrwałego siedzenia | +10% ryzyka zgonu z powodu raka | Im dłużej bez przerwy siedzimy, tym większe ryzyko |
| 1 godzina siedzenia zastąpiona lekką aktywnością | -12% ryzyka zgonu z powodu raka | Nawet spokojny spacer lub prace domowe mogą pomagać |
| 30 minut siedzenia zastąpione umiarkowaną aktywnością | -8% ryzyka zgonu z powodu raka | Średnio intensywny ruch daje wyraźną korzyść |
| 5 minut siedzenia zastąpione intensywnym wysiłkiem | -22% ryzyka zgonu z powodu raka | Krótki, ale mocny wysiłek może przynieść największy efekt |
Na podstawie badania naukowców z Uniwersytetu w Glasgow opublikowanego w 'PLOS Medicine' oraz przytoczonych w artykule danych z UK Biobank.
Słownik pojęć
- UK Biobank
- Duża baza danych i kohorta badawcza z Wielkiej Brytanii, wykorzystywana do analiz związków między stylem życia a zdrowiem.
- Kohorta obserwacyjna
- Grupa osób obserwowana w czasie bez interwencji badaczy; pozwala wykrywać zależności, ale nie potwierdza przyczynowości.
- Siedzenie przerywane aktywnością
- Wzorzec, w którym długie okresy siedzenia są regularnie przerywane ruchem lub ćwiczeniami.
- Nowotwory związane z otyłością
- Grupa nowotworów, których ryzyko wzrasta m.in. przy nadmiernej masie ciała i zaburzeniach metabolicznych.
- Cukrzyca typu 2
- Choroba metaboliczna związana z insulinoopornością; bywa powiązana ze zwiększonym ryzykiem niektórych nowotworów.
- Aktywność umiarkowana
- Ruch o średniej intensywności, np. szybki marsz, jazda na rowerze w spokojnym tempie.
- Aktywność intensywna
- Wysiłek o dużej intensywności, np. bieganie lub pływanie.
