Najważniejsze
- •WHO ostrzega, że do 2050 roku liczba nowych przypadków raka może wzrosnąć do prawie 35 mln rocznie, jeśli nie zostaną podjęte pilne działania.
- •Rak powoduje dziś ponad 26 tys. zgonów dziennie, a rocznie notuje się ok. 20,6 mln nowych zachorowań i blisko 10 mln zgonów.
- •Raport wskazuje na ogromne nierówności: 5-letnie przeżycie w raku piersi wynosi 87 proc. w krajach bogatych i około 42 proc. w krajach ubogich.
- •Dostęp do podstawowych leków onkologicznych jest znacznie lepszy w państwach wysokodochodowych niż w krajach o niskich i średnich dochodach.
- •Około 4 na 10 przypadków raka można powiązać z czynnikami modyfikowalnymi, takimi jak palenie, alkohol, otyłość, brak ruchu oraz niektóre zakażenia.
WHO ostrzega, że do 2050 roku liczba nowych przypadków raka na świecie może wzrosnąć do prawie 35 milionów rocznie.
@CowZdrowiu
Rak piersi będzie coraz częstszy. Do 2050 r. ponad 3,5 mln przypadków https://t.co/4NhxgplTXC
Światowa Organizacja Zdrowia ostrzegła w środę, że liczba nowych zachorowań na raka może wzrosnąć do prawie 35 milionów rocznie do 2050 roku, jeśli państwa nie podejmą pilnych działań w zakresie profilaktyki, diagnostyki i leczenia. WHO opublikowała raport Global Status Report on Cancer 2026, przygotowany wspólnie z Międzynarodową Agencją Badań nad Rakiem (IARC).
Organizacja podała, że nowotwory powodują obecnie ponad 26 tysięcy zgonów dziennie. Rocznie rejestruje się około 20,6 miliona nowych przypadków i blisko 10 milionów zgonów, co czyni raka drugą najczęstszą przyczyną śmierci na świecie po chorobach układu krążenia. WHO podkreśliła, że ciężar choroby rośnie mimo postępu naukowego i większej liczby deklaracji politycznych.
Raport zwraca uwagę na głębokie nierówności w dostępie do opieki onkologicznej. W krajach o wysokich dochodach 87 proc. kobiet z rakiem piersi przeżywa co najmniej pięć lat od diagnozy. W krajach o niskich dochodach odsetek ten spada do około 42 proc. WHO wskazała też, że mniej niż jedna trzecia państw uwzględnia kompleksową opiekę onkologiczną w pakietach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego.
Różnice dotyczą także leków. Dostępność 20 podstawowych preparatów onkologicznych w krajach o niskich i średnich dochodach wynosi od 9 do 54 proc., podczas gdy w państwach bogatych sięga od 68 do 94 proc. Według WHO problemy te przekładają się nie tylko na przeżywalność, ale także na obciążenie finansowe i psychiczne pacjentów oraz ich rodzin. W pierwszym globalnym badaniu osób dotkniętych nowotworami co najmniej 45 proc. badanych wskazało trudności finansowe, a ponad połowa zgłaszała problemy ze zdrowiem psychicznym.
WHO przypomniała również, że około czterech na dziesięć przypadków raka wiąże się z czynnikami możliwymi do ograniczenia, takimi jak palenie tytoniu, alkohol, otyłość, brak aktywności fizycznej oraz zakażenia HPV, HBV, HCV i Helicobacter pylori. Organizacja zaznaczyła, że wzrost liczby zachorowań napędzają także starzenie się społeczeństw, otyłość i choroby cywilizacyjne.
Z raportu wynika, że w wielu obszarach widać postęp. Palenie tytoniu spadło od 2010 roku o 27 proc., a 82 proc. krajów ma narodowe plany kontroli nowotworów. Jednocześnie WHO ocenia, że tempo zmian jest zbyt wolne wobec skali problemu. W praktyce oznacza to większą presję na systemy ochrony zdrowia, które będą musiały równolegle rozszerzać profilaktykę, wczesne wykrywanie i dostęp do leczenia, zwłaszcza poza najbogatszymi krajami.
Kluczowe liczby z raportu WHO o przyszłym obciążeniu rakiem
| Wskaźnik | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Nowe przypadki raka rocznie obecnie | 20,6 mln | Skala globalnego obciążenia chorobą już teraz |
| Prognoza nowych przypadków rocznie do 2050 r. | prawie 35 mln | Możliwy wzrost bez pilnych działań |
| Zgony z powodu raka rocznie | blisko 10 mln | Rak pozostaje drugą najczęstszą przyczyną zgonów na świecie |
| Zgony dziennie | ponad 26 tys. | Pokazuje tempo narastania problemu |
| 5-letnie przeżycie w raku piersi w krajach wysokodochodowych | 87% | Znacznie lepsze wyniki leczenia |
| 5-letnie przeżycie w raku piersi w krajach niskodochodowych | ok. 42% | Skala nierówności w dostępie do opieki |
| Udział przypadków raka związanych z czynnikami możliwymi do ograniczenia | ok. 40% | Duży potencjał profilaktyki |
| Spadek palenia od 2010 r. | 27% | Jeden z pozytywnych trendów |
| Kraje z narodowymi planami kontroli nowotworów | 82% | Postęp, ale wciąż niewystarczający |
Źródło: raport WHO Global Status Report on Cancer 2026, przygotowany z IARC; dane przytoczone w artykule.
Jak narasta globalne obciążenie rakiem
Źródło: WHO / IARC, dane przytoczone w artykule.
Słownik pojęć
- IARC
- Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem; instytucja współpracująca z WHO przy ocenie ryzyka i obciążenia nowotworami.
- Profilaktyka onkologiczna
- Działania zmniejszające ryzyko zachorowania, np. ograniczanie palenia, szczepienia czy poprawa stylu życia.
- Wczesne wykrywanie
- Diagnostyka prowadzona na etapie, gdy nowotwór daje większe szanse skutecznego leczenia.
- 5-letnie przeżycie
- Odsetek pacjentów żyjących co najmniej 5 lat od rozpoznania choroby; wskaźnik porównawczy rokowania.
- Czynniki modyfikowalne
- Elementy ryzyka, na które można wpływać, np. palenie, alkohol, masa ciała, aktywność fizyczna.
- HPV
- Wirus brodawczaka ludzkiego; niektóre typy zwiększają ryzyko m.in. raka szyjki macicy.
- HBV i HCV
- Wirusy zapalenia wątroby typu B i C; przewlekłe zakażenie zwiększa ryzyko części nowotworów, zwłaszcza wątroby.
