Najważniejsze
- •Ograniczenie alkoholu i przetworzonego mięsa może obniżać ryzyko części nowotworów, szczególnie raka jelita grubego i wątroby.
- •Cancer Research UK szacuje, że około 4 na 10 przypadków nowotworów można potencjalnie zapobiec przez zmiany stylu życia.
- •Alkohol może uszkadzać komórki, zaburzać ich naprawę oraz wpływać na hormony, co sprzyja rozwojowi nowotworów.
- •Przetworzone mięso, takie jak szynka, kiełbasy czy hot dogi, ma udowodniony związek z rakiem jelita grubego według WHO.
- •Do profilaktyki onkologicznej warto dołączyć także utrzymanie prawidłowej masy ciała, aktywność fizyczną oraz dietę bogatą w warzywa, owoce i pełne ziarna.
Onkolog radiacyjny dr Jiri Kubes zaapelował 1 lipca 2026 r. o ograniczenie przetworzonego mięsa i alkoholu, aby zmniejszyć ryzyko nowotworów.
Dr Jiri Kubes, onkolog radiacyjny i dyrektor medyczny Proton Therapy Center, zaapelował o ograniczenie przetworzonego mięsa i alkoholu w diecie. W opublikowanych 1 lipca 2026 roku rekomendacjach wskazał, że takie zmiany mogą obniżyć ryzyko zachorowania na nowotwory.
Lekarz powołał się na szacunki Cancer Research UK, według których około 4 na 10 przypadków nowotworów można potencjalnie zapobiec dzięki zmianom stylu życia. Kubes podkreślił, że część czynników zwiększających ryzyko raka pozostaje poza kontrolą człowieka, takich jak wiek i genetyka, ale dieta oraz nawyki mają znaczenie.
W jego ocenie szczególną uwagę należy zwrócić na alkohol. Kubes zaznaczył, że spożywanie alkoholu uszkadza komórki i może zaburzać ich prawidłową naprawę. Może też wpływać na hormony i zwiększać tempo podziału komórek. Lekarz wskazał, że alkohol podnosi ryzyko raka wątroby i jelita grubego, a prawdopodobieństwo rośnie wraz z ilością wypijanego alkoholu.
Drugim produktem, który wymienił, jest przetworzone mięso. Według Światowej Organizacji Zdrowia istnieją wystarczające dowody na związek między jego spożyciem a rakiem jelita grubego. Do tej kategorii zalicza się m.in. szynkę, kiełbasy, hot dogi i peklowaną wołowinę, czyli produkty konserwowane przez wędzenie, peklowanie lub solenie. Kubes zalecił umiarkowane spożycie takich produktów oraz połączenie tej zmiany z dietą bogatą w owoce, produkty pełnoziarniste i warzywa.
W artykule przywołano także brytyjskie zalecenia rządowe, zgodnie z którymi osoby jedzące ponad 90 g przetworzonego mięsa dziennie powinny ograniczyć jego ilość do około 70 g dziennie. Kubes dodał, że ważne są też prawidłowa masa ciała i regularna aktywność fizyczna.
Temat wpisuje się w szerszą dyskusję o rosnącej liczbie zachorowań na nowotwory i roli profilaktyki. Dane przytaczane przez organizacje zdrowotne sugerują, że część przypadków można ograniczyć przez zmianę codziennych nawyków, choć w materiale nie podano wyników konkretnych badań dotyczących skuteczności tych zaleceń w poszczególnych grupach pacjentów.
W praktyce takie zalecenia wzmacniają przekaz zdrowia publicznego: mniej alkoholu i mniej przetworzonego mięsa to prosta zmiana, którą lekarze łączą z niższym ryzykiem chorób nowotworowych. Nie ma jednak danych z tego materiału, które pozwalałyby ocenić, jak duży efekt przynosi ta zmiana w konkretnych grupach wiekowych.
Jak zmniejszać ryzyko nowotworów według zaleceń z artykułu
Na podstawie rekomendacji przytoczonych w artykule oraz zaleceń zdrowia publicznego.
Najważniejsze liczby i zalecenia z artykułu
| Wskaźnik / zalecenie | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Nowotwory możliwe do zapobieżenia zmianą stylu życia | około 4 na 10 | Szacunkowy udział przypadków, którym można potencjalnie zapobiec |
| Przetworzone mięso spożywane dziennie | ponad 90 g | Poziom, od którego brytyjskie zalecenia sugerują ograniczenie |
| Zalecane spożycie przetworzonego mięsa | około 70 g dziennie | Docelowa ilość po ograniczeniu |
| Ryzyko związane z alkoholem | rośnie wraz z ilością | Im więcej alkoholu, tym wyższe ryzyko nowotworów |
| Choroby nowotworowe powiązane z alkoholem | wątroba, jelito grube | Nowotwory wymienione w artykule |
| Produkty zaliczane do przetworzonego mięsa | szynka, kiełbasy, hot dogi, peklowana wołowina | Przykłady produktów wymienionych przez lekarza |
| Elementy diety ochronnej | owoce, produkty pełnoziarniste, warzywa | Składniki zalecane do zwiększenia udziału w diecie |
Na podstawie treści artykułu oraz przytoczonych w nim zaleceń Cancer Research UK, WHO i brytyjskich wytycznych rządowych.
Słownik pojęć
- Przetworzone mięso
- Mięso konserwowane przez wędzenie, peklowanie, solenie lub inne metody przedłużające trwałość; przykłady to szynka, kiełbasy i hot dogi.
- Rak jelita grubego
- Nowotwór złośliwy rozwijający się w okrężnicy lub odbytnicy.
- Rak wątroby
- Nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek wątroby.
- Karcinogen
- Czynnik, który może zwiększać ryzyko powstania nowotworu.
- Profilaktyka onkologiczna
- Działania mające na celu zmniejszenie ryzyka zachorowania na nowotwory.
- Onkolog radiacyjny
- Lekarz specjalizujący się w leczeniu nowotworów z użyciem radioterapii.
