Najważniejsze
- •Uszkodzone patelnie z powłoką nieprzywierającą warto wymieniać, zwłaszcza gdy powłoka jest porysowana, łuszczy się lub odchodzi.
- •Regularne jedzenie mocno przypalonego mięsa z grilla może zwiększać ekspozycję na związki HCA i PAH.
- •Ryzyko nowotworów zależy od wielu małych decyzji podejmowanych na co dzień, a nie od jednego pojedynczego czynnika.
- •Palenie tytoniu pozostaje jednym z najważniejszych i najlepiej udokumentowanych czynników ryzyka nowotworów, szczególnie raka płuc.
- •W profilaktyce warto ograniczać także przegrzewanie naczyń, słabą wentylację w kuchni i inne możliwe źródła ekspozycji na szkodliwe czynniki.
Dr Jiri Kubes ostrzegł, że uszkodzone patelnie z nieprzywierającą powłoką oraz regularnie przypalane mięso mogą zwiększać ryzyko nowotworów.
Dr Jiri Kubes, radioterapeuta i dyrektor medyczny Centrum Terapii Protonowej w Pradze, ostrzegł w mediach, że uszkodzone patelnie z nieprzywierającą powłoką mogą zwiększać ryzyko nowotworów. Lekarz zaapelował, by wymieniać naczynia, jeśli powłoka jest porysowana, łuszczy się albo odchodzi od spodu. Zaznaczył też, że regularne jedzenie mocno przypalonego mięsa z grilla może zwiększać ryzyko zachorowania.
Kubes wyjaśnił, że zarysowania w powłoce patelni odsłaniają materiał znajdujący się pod spodem, który pod wpływem wysokiej temperatury może uwalniać toksyczne opary i mikroskopijne cząsteczki. Jak podaje cytowany przez brytyjskie media specjalista, nowoczesne naczynia z powłoką nieprzywierającą są zwykle bezpieczne, jeśli używa się ich zgodnie z zaleceniami, ale uszkodzone egzemplarze należy wyrzucić. Lekarz dodał także, że nie warto ich przegrzewać.
Dr Kubes zwrócił również uwagę na mięso przygotowywane w bardzo wysokiej temperaturze. Według niego, gdy staje się mocno zwęglone, mogą powstawać związki HCA i PAH. Specjalista nie zaleca rezygnacji z grillowania, ale podkreśla, że czarne, spalone mięso nie powinno być jedzone regularnie.
W wypowiedziach cytowanych przez brytyjskie media Kubes podkreślił, że profilaktyka nowotworowa nie opiera się na jednym gwałtownym kroku, lecz na wielu małych decyzjach podejmowanych przez dłuższy czas. Zwrócił uwagę, że nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka raka, ale można ograniczać kontakt z niektórymi szkodliwymi czynnikami.
Lekarz przypomniał też o innych dobrze znanych zagrożeniach dla zdrowia. Wskazał, że palenie tytoniu odpowiada za więcej niż jedną czwartą wszystkich zgonów nowotworowych, a około 80 proc. przypadków raka płuc dotyczy palaczy. W tym kontekście uszkodzona patelnia czy przypalone mięso nie są najpoważniejszymi czynnikami ryzyka, ale według specjalisty mieszczą się wśród codziennych decyzji, które mogą wpływać na zdrowie w dłuższej perspektywie.
Brytyjskie media, które opisały sprawę, przypominają, że Kubes od kilku dni wymienia także inne domowe przedmioty i nawyki, które jego zdaniem warto ograniczać, w tym plastikowe butelki wystawiane na upał, pył podczas prac remontowych i słabą wentylację w kuchni. W praktyce oznacza to prosty wniosek: jeśli powłoka patelni jest uszkodzona, lepiej ją wymienić, a mięso z grilla przygotowywać tak, by nie było mocno spalone.
Jak ograniczać codzienne ryzyko nowotworu?
Opracowanie własne na podstawie artykułu i wypowiedzi dr. Jiri Kubesa.
Najważniejsze czynniki ryzyka i zalecenia opisane w artykule
| Czynnik / nawyk | Potencjalny problem | Zalecenie |
|---|---|---|
| Porysowana lub łuszcząca się patelnia nieprzywierająca | Możliwa emisja toksycznych oparów i mikroskopijnych cząstek po przegrzaniu | Wymienić naczynie |
| Przegrzewanie patelni | Większe ryzyko uwalniania szkodliwych substancji | Nie dopuszczać do nadmiernej temperatury |
| Mocno zwęglone mięso z grilla | Możliwy powstawanie HCA i PAH | Nie jeść regularnie spalonych fragmentów |
| Palenie tytoniu | Najważniejszy możliwy do uniknięcia czynnik ryzyka nowotworów | Całkowicie unikać |
| Słaba wentylacja w kuchni | Gorsza jakość powietrza i większa ekspozycja na produkty spalania | Włączać okap lub otwierać okna |
Opracowanie własne na podstawie tekstu artykułu i cytowanych wypowiedzi dr. Jiri Kubesa.
Słownik pojęć
- Powłoka nieprzywierająca
- Warstwa na patelni, która zapobiega przywieraniu jedzenia; po uszkodzeniu może tracić swoje właściwości i wymagać wymiany.
- HCA
- Heterocykliczne aminy powstające m.in. podczas bardzo intensywnego smażenia lub grillowania mięsa w wysokiej temperaturze.
- PAH
- Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, które mogą tworzyć się przy silnym zwęgleniu lub spaleniu żywności.
- PFAS
- Grupa trwałych związków chemicznych stosowanych w niektórych produktach, kojarzona z potencjalnymi zagrożeniami zdrowotnymi.
- Profilaktyka nowotworowa
- Działania zmniejszające ryzyko rozwoju raka, obejmujące m.in. unikanie palenia, zdrową dietę i ograniczanie ekspozycji na szkodliwe czynniki.
- Radioterapeuta
- Lekarz specjalizujący się w leczeniu nowotworów z użyciem promieniowania.
