Najważniejsze
- •Regularne picie napojów o temperaturze powyżej 65°C wiązało się w badaniu z około trzykrotnie wyższym ryzykiem raka płaskonabłonkowego przełyku.
- •Analiza objęła 977 282 dorosłe osoby z projektów UK Biobank i Million Women Study, ale temperatura napojów była oceniana subiektywnie, na podstawie kwestionariuszy.
- •Wzrost ryzyka względnego nie oznacza, że większość osób pijących gorącą herbatę lub kawę zachoruje — przytoczone szacunki wskazują na wzrost ryzyka bezwzględnego z około 1 do około 3 proc.
- •Bardzo gorące napoje mogą powodować powtarzające się uszkodzenia termiczne przełyku, jednak większe znaczenie dla ryzyka mają m.in. palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, otyłość i refluks.
- •Praktycznym zaleceniem jest odczekanie kilku minut przed wypiciem herbaty lub kawy, aby napój ostygł.
Badanie Uniwersytetu Oksfordzkiego wykazało, że picie napojów o temperaturze powyżej 65°C wiąże się z około trzykrotnie wyższym ryzykiem raka płaskonabłonkowego przełyku.
Naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego wykazali, że regularne picie napojów o temperaturze powyżej 65°C wiąże się z około trzykrotnie wyższym ryzykiem raka płaskonabłonkowego przełyku. Analiza objęła dane dotyczące 977 282 dorosłych osób uczestniczących w dwóch dużych brytyjskich projektach: UK Biobank i Million Women Study. Wyniki opublikowano we wrześniu 2026 roku w czasopiśmie „International Journal of Cancer”.
Temperaturę napojów oceniali sami uczestnicy
Uczestnicy określali temperaturę spożywanych napojów w kwestionariuszach. Badacze nie mierzyli jej termometrem. Osoby pijące napoje określane jako „bardzo gorące” miały około trzykrotnie wyższe ryzyko zachorowania niż osoby wybierające napoje letnie. Wyższe ryzyko wiązało się także ze spożywaniem co najmniej sześciu gorących napojów dziennie.
Wzrost ryzyka względnego nie oznacza, że większość osób pijących gorącą herbatę lub kawę zachoruje. Dane epidemiologiczne Cancer Research UK wskazują, że ryzyko zachorowania na raka płaskonabłonkowego przełyku w ciągu życia wynosi w populacji Wielkiej Brytanii około 1 proc. W grupie osób regularnie pijących napoje o bardzo wysokiej temperaturze może ono wzrosnąć do około 3 proc.
Badanie nie dowodzi związku przyczynowo-skutkowego. Na wynik mogły wpływać także styl życia, dieta i czynniki genetyczne. Ponadto subiektywna ocena temperatury ogranicza precyzję określenia progu 65°C.
Możliwe mechanizmy i znaczenie innych czynników
Rak płaskonabłonkowy przełyku to jeden z dwóch głównych typów raka tego narządu. Drugim jest gruczolakorak, silniej związany z otyłością i refluksem. Naukowcy przypuszczają, że bardzo gorące napoje mogą powodować powtarzające się uszkodzenia termiczne komórek wyściełających przełyk. Podobne obserwacje dotyczyły wcześniej picia bardzo gorącego mate w Ameryce Południowej.
Temperatura napoju pozostaje jednak czynnikiem o mniejszym znaczeniu niż palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu i otyłość.
Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem uznała w 2016 roku napoje o temperaturze powyżej 65°C za prawdopodobnie rakotwórcze. Naukowcy zalecają odczekanie kilku minut przed wypiciem herbaty lub kawy, aby napój ostygł. Dla przeciętnego konsumenta całkowite ryzyko pozostaje niskie, a dalsze badania mają dokładniej określić temperaturę i czas ekspozycji związane ze wzrostem ryzyka.
Jak temperatura napoju może wpływać na ryzyko raka przełyku?
Na podstawie danych i ograniczeń opisanych w artykule; związek epidemiologiczny nie dowodzi przyczynowości.
Szacunkowe ryzyko zachorowania na raka płaskonabłonkowego przełyku w populacji brytyjskiej
| Grupa osób | Życiowe ryzyko zachorowania |
|---|---|
| Populacja ogólna w Wielkiej Brytanii | ~ 1% |
| Osoby regularnie pijące napoje o temp. >65°C | ~ 3% |
Dane: Cancer Research UK.
Słownik pojęć
- Rak płaskonabłonkowy przełyku
- Nowotwór wywodzący się z komórek płaskonabłonkowych wyściełających przełyk; jeden z dwóch głównych typów raka tego narządu.
- Gruczolakorak przełyku
- Drugi główny typ raka przełyku, silniej związany m.in. z otyłością i chorobą refluksową przełyku.
- Ryzyko względne
- Porównanie prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzenia w jednej grupie z prawdopodobieństwem w grupie odniesienia; trzykrotny wzrost nie oznacza trzykrotnego wzrostu w punktach procentowych.
- Ryzyko bezwzględne
- Rzeczywiste prawdopodobieństwo wystąpienia choroby w określonej grupie, np. wzrost z około 1 do około 3 proc.
- IARC
- Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem, agenda Światowej Organizacji Zdrowia oceniająca rakotwórczość czynników i ekspozycji.
- Ekspozycja termiczna
- Narażenie tkanek na działanie wysokiej temperatury; w tym kontekście chodzi o powtarzający się kontakt przełyku z bardzo gorącymi napojami.
