Najważniejsze
- •Codzienne picie napojów słodzonych cukrem (co najmniej 355 ml) wiąże się z 2,45-krotnie wyższym ryzykiem zachorowania na raka żołądka.
- •U kobiet spożywających codziennie więcej niż jedną porcję takich napojów ryzyko to rośnie ponad 3-krotnie.
- •Napoje słodzone sztucznymi słodzikami nie wykazują korelacji ze wzrostem ryzyka tego nowotworu.
- •Mimo wzrostu ryzyka względnego, bezwzględne ryzyko zachorowania na raka żołądka w USA wciąż pozostaje niskie (poniżej 1%).
- •Potencjalny mechanizm rakotwórczy wiąże się z wpływem fruktozy na insulinooporność, mikrobiom oraz stany zapalne.
Codzienne spożywanie napojów słodzonych cukrem wiąże się z 2,45-krotnie wyższym ryzykiem zachorowania na raka żołądka. Takie wnioski płyną z badania opublikowanego 18 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie „Gastro Hep Advances”.
Amerykańscy badacze z Mass General Brigham Cancer Institute, pod kierownictwem dr. n. med. Andrew T. Chana, opublikowali wyniki swoich analiz w czasopiśmie „Gastro Hep Advances”. Wynika z nich, że codzienne spożywanie napojów słodzonych cukrem wiąże się z 2,45-krotnie wyższym ryzykiem zachorowania na raka żołądka. To pierwsze tego typu ustalenie dotyczące populacji Stanów Zjednoczonych.
Analiza objęła dane 112 284 uczestników dwóch wieloletnich amerykańskich programów zdrowotnych: Nurses’ Health Study oraz Health Professionals Follow-Up Study. W obserwowanej grupie lekarze zdiagnozowali 278 przypadków raka żołądka. Osoby pijące co najmniej jedną porcję napojów słodzonych cukrem dziennie (czyli około 355 ml) miały 2,45-krotnie wyższe ryzyko zachorowania w porównaniu z osobami sięgającymi po te produkty rzadziej niż raz w miesiącu. U kobiet spożywających codziennie więcej niż jedną porcję takich napojów autorzy wykazali 3,04-krotny wzrost ryzyka. Badacze osobno przeanalizowali wpływ napojów słodzonych sztucznie, jednak ich spożywanie nie wykazało korelacji ze wzrostem ryzyka nowotworu. Dodatkowo analiza podgrupy 940 pacjentów nie wykazała statystycznego związku między piciem słodzonych napojów a zakażeniem bakterią Helicobacter pylori.
Mechanizmy biologiczne i skala problemu
Choć względne ryzyko zachorowania u osób pijących słodzone napoje rośnie ponad dwukrotnie, bezwzględne ryzyko rozwoju raka żołądka w USA pozostaje niskie. Prawdopodobieństwo zachorowania w ciągu całego życia wynosi poniżej 1%, a zdiagnozowane w badaniu przypadki stanowiły około 0,25% całej kohorty. Hipotezy biologiczne łączące cukier z nowotworami wskazują na kluczową rolę fruktozy w wywoływaniu insulinooporności, stanów zapalnych oraz zmian w mikrobiomie układu pokarmowego. Codzienne spożywanie słodzonych napojów deklaruje około 65% dorosłych w Stanach Zjednoczonych, podczas gdy w Unii Europejskiej wskaźnik ten wynosi średnio od 9% do 20% populacji.
Ograniczenia analizy i kierunki dalszych badań
Opisywane badanie ma charakter obserwacyjny, co pozwala na stwierdzenie korelacji, ale nie dowodzi bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego. Grupa badawcza składała się w większości z białych amerykańskich pracowników ochrony zdrowia o wyższym statusie socjoekonomicznym, co ogranicza możliwość przekładania wyników na inne grupy etniczne. Analiza nie uwzględnia również podziału na anatomiczne typy nowotworu, takie jak rak wpustu żołądka oraz rak poza wpustem.
Wyniki te mogą stanowić ważny argument w debatach nad regulacjami prawnymi i podatkami cukrowymi. Nowe dane mogą także ukierunkować kolejne badania kliniczne na dokładne przeanalizowanie wpływu fruktozy na tkankę żołądka.
Porównanie spożycia słodzonych napojów i ryzyka zachorowania na raka żołądka
| Grupa i częstotliwość spożycia | Wzrost ryzyka względnego (w stosunku do <1/miesiąc) | Wpływ napojów ze sztucznymi słodzikami |
|---|---|---|
| Ogólna kohorta (>=1 porcja/dzień) | 2,45-krotny wzrost (o 145%) | Brak korelacji |
| Kobiety (>1 porcja/dzień) | 3,04-krotny wzrost (o 204%) | Brak korelacji |
Dane z badania Mass General Brigham Cancer Institute, opublikowanego w Gastro Hep Advances (2026).
Dlaczego cukier może sprzyjać rakowi żołądka? Biologiczne mechanizmy
Hipotezy biologiczne opisane przez badaczy w Gastro Hep Advances.
Słownik pojęć
- Ryzyko względne
- Stosunek prawdopodobieństwa wystąpienia danego zdarzenia (np. choroby) w grupie eksponowanej na czynnik ryzyka do prawdopodobieństwa w grupie nieeksponowanej. Pokazuje o ile wzrasta ryzyko, ale nie określa szansy w liczbach bezwzględnych.
- Ryzyko bezwzględne
- Rzeczywiste prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia w określonym czasie. W przypadku raka żołądka w USA wynosi ono poniżej 1% w ciągu całego życia człowieka.
- Fruktoza
- Główny cukier prosty występujący w owocach, ale w przemyśle spożywczym powszechnie stosowany w postaci syropu glukozowo-fruktozowego do słodzenia napojów. Jej nadmiar obciąża wątrobę i sprzyja zaburzeniom metabolicznym.
- Insulinooporność
- Stan, w którym komórki organizmu stają się mniej wrażliwe na działanie insuliny (hormonu regulującego poziom cukru we krwi), co zmusza trzustkę do produkcji jej większych ilości. Wysokie stężenie insuliny może promować wzrost komórek nowotworowych.
- Helicobacter pylori
- Bakteria spiralna zasiedlająca żołądek, będąca głównym czynnikiem ryzyka choroby wrzodowej oraz raka żołądka. Badanie nie wykazało jednak, by picie słodzonych napojów miało związek z częstotliwością jej występowania.
