Najważniejsze
- •Przegląd programów SWEET, SWITCH i Sweet Tooth nie potwierdził, że niskokaloryczne słodziki zwiększają apetyt lub preferencję do słodkich produktów.
- •W analizowanych badaniach efekty dotyczące masy ciała były neutralne albo umiarkowanie korzystne dla osób stosujących słodziki.
- •Łącznie opisane programy objęły ponad 1000 uczestników, głównie dorosłych z nadwagą lub otyłością.
- •Autorzy podkreślają, że słodziki nie są samodzielną metodą odchudzania, lecz mogą pomagać ograniczać cukier w ramach zdrowej diety.
- •Ograniczeniem przeglądu jest m.in. brak danych o dzieciach i młodzieży oraz finansowanie części badań przez organizacje powiązane z przemysłem.
Przegląd trzech badań, opublikowany 9 września, wskazuje, że niskokaloryczne słodziki nie zwiększały preferencji dla słodkich pokarmów.
Przegląd trzech programów badawczych, opublikowany 9 września 2026 r., wskazuje, że stosowanie niskokalorycznych słodzików nie zwiększało preferencji dla słodkich pokarmów i nie wpływało negatywnie na kontrolę masy ciała. Analizę przeprowadzili Eva Marija Čad z Uniwersytetu w Lublanie oraz prof. Graham Finlayson z Uniwersytetu w Leeds wraz ze współautorami.
Autorzy objęli przeglądem wyniki programów SWEET, SWITCH i Sweet Tooth. W badaniu SWEET uczestniczyło 341 osób, w SWITCH — 493, a w Sweet Tooth — 180. Większość stanowili dorośli z nadwagą lub otyłością. Badacze oceniali m.in. preferencje smakowe, łaknienie, masę ciała, skład ciała oraz wybrane wskaźniki metaboliczne.
Słodziki a preferencja słodkiego smaku
Po sześciu miesiącach w grupach stosujących słodziki nie odnotowano wzrostu preferencji dla słodkich pokarmów. W programie SWEET osoby unikające słodzików zgłaszały silniejsze upodobanie do słodkich produktów niż uczestnicy, którzy je stosowali. Prof. Finlayson ocenił, że kontrolowane badania nie potwierdziły obaw, iż zastępowanie cukru słodzikami pobudza apetyt lub zwiększa skłonność do wybierania słodkich produktów. Dodał, że słodziki nie są samodzielną strategią kontroli masy ciała, ale mogą pomagać ograniczać cukier w ramach szerzej rozumianej zdrowej diety.
Wyniki dotyczące masy ciała były neutralne lub umiarkowanie korzystne dla grup stosujących słodziki. W Sweet Tooth, gdzie uczestnicy nie próbowali schudnąć, dieta o różnym poziomie słodkiego smaku nie zmieniała istotnie masy ani składu ciała. Średnia zmiana masy ciała wyniosła około 1,1 funta, czyli 0,5 kg, do siódmego miesiąca. W badaniu SWITCH osoby pijące napoje ze słodzikami traciły nieco więcej kilogramów niż osoby pijące wodę, ale różnica nie miała znaczenia klinicznego. W SWEET uczestnicy stosujący słodziki utrzymywali nieco większą redukcję masy ciała niż osoby, które ich unikały.
Kontekst rekomendacji WHO i ograniczenia danych
Przegląd powstał po rekomendacji Światowej Organizacji Zdrowia z 2023 r., w której WHO zaleciła ograniczenie stosowania niskokalorycznych słodzików w kontroli masy ciała oraz redukcję ogólnej słodkości diety. Stanowisko WHO nasiliło spór między ekspertami, ponieważ część wcześniejszych badań łączyła słodziki z potencjalnymi ryzykami zdrowotnymi, podczas gdy badania randomizowane częściej wskazywały na efekt neutralny lub korzystny.
Autorzy wskazali też ograniczenia analizowanych danych. Przegląd finansował Institute for the Advancement of Food and Nutrition Sciences, a same badania wspierały m.in. organizacje związane z przemysłem, w tym American Beverage Association, oraz fundusze UE. W analizie brakuje danych dotyczących dzieci i młodzieży, a uczestnicy nie reprezentowali wszystkich grup wiekowych i etnicznych. Kolejnym krokiem dla badaczy pozostają dłuższe badania w młodszych populacjach, u których preferencje smakowe nadal się kształtują.
Najważniejsze dane z przeglądu programów SWEET, SWITCH i Sweet Tooth
| Program badawczy | Liczba uczestników | Czas obserwacji | Główne wnioski |
|---|---|---|---|
| SWEET | 341 | 6 miesięcy | Brak wzrostu preferencji do słodkich pokarmów; osoby unikające słodzików zgłaszały silniejsze upodobanie do słodkich produktów |
| SWITCH | 493 | 6 miesięcy | Osoby pijące napoje ze słodzikami traciły nieco więcej masy ciała niż osoby pijące wodę; różnica nie miała znaczenia klinicznego |
| Sweet Tooth | 180 | Do 7. miesiąca | Dieta o różnym poziomie słodkiego smaku nie zmieniała istotnie masy ciała ani składu ciała; średnia zmiana wagi ok. 0,5 kg |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu oraz opisanego przeglądu badań.
Słodziki, woda czy ograniczanie słodkiego smaku — co wynika z badań?
Stosowanie niskokalorycznych słodzików
Unikanie słodzików
Zastąpienie napojów słodzonych wodą
Co pokazały badania o niskokalorycznych słodzikach?
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu.
Słownik pojęć
- Niskokaloryczne słodziki
- Substancje nadające słodki smak przy bardzo niskiej lub zerowej wartości energetycznej; stosowane jako zamienniki cukru.
- Preferencje smakowe
- Utrwalone upodobania do określonych smaków, np. słodkiego, które mogą wpływać na wybory żywieniowe.
- Łaknienie
- Subiektywna chęć zjedzenia określonego pokarmu lub grupy produktów, niezależnie od rzeczywistego głodu.
- Skład ciała
- Proporcje podstawowych komponentów organizmu, m.in. tkanki tłuszczowej, masy mięśniowej i wody.
- Wskaźniki metaboliczne
- Parametry oceniające funkcjonowanie metabolizmu, np. glikemia, insulina, lipidy czy markery związane z gospodarką energetyczną.
- Znaczenie kliniczne
- Ocena, czy obserwowana różnica jest na tyle duża, aby miała praktyczne znaczenie dla zdrowia pacjenta, a nie tylko była zauważalna statystycznie.
- Badanie randomizowane
- Badanie, w którym uczestników losowo przydziela się do porównywanych grup, co zmniejsza ryzyko błędu i wpływu czynników zakłócających.
