Najważniejsze
- •Liczba zgonów z powodu nowotworów powiązanych z alkoholem w USA podwoiła się w latach 1990–2023, osiągając 23,1 tysiąca rocznie.
- •Wskaźnik umieralności w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców wzrósł o 52% (z 4,54 do 6,90), mimo ogólnego spadku śmiertelności onkologicznej w USA.
- •W grupie osób w wieku 20–54 lata rak jelita grubego wiązany z alkoholem stał się główną przyczyną zgonów nowotworowych u mężczyzn i drugą u kobiet.
- •Według WHO oraz IARC alkohol (i jego metabolit aldehyd octowy) należy do Grupy 1 czynników rakotwórczych i nie istnieje jego bezpieczna dawka.
Roczna liczba zgonów na nowotwory powiązane ze spożyciem alkoholu w USA podwoiła się w latach 1990–2023 – z 11,3 tys. do 23,1 tys. – wynika z badania opublikowanego w „The Lancet Regional Health – Americas”.
Roczna liczba zgonów na nowotwory powiązane ze spożyciem alkoholu w Stanach Zjednoczonych podwoiła się w latach 1990–2023 – z 11,3 tys. do 23,1 tys. Wyniki badania naukowców z University of Miami Miller School of Medicine opublikowało we wrześniu 2026 roku czasopismo „The Lancet Regional Health – Americas”. Wzrost ten nastąpił mimo jednoczesnego spadku ogólnej umieralności onkologicznej w tym kraju.
Skokowy wzrost umieralności
Zespół badawczy pod kierunkiem dr. Chinmaya Janiego wykazał, że roczna liczba zgonów wzrosła o 104 proc. Po przeliczeniu na 100 tysięcy mieszkańców wskaźnik umieralności zwiększył się z około 4,54 do około 6,90, co oznacza wzrost o 52 proc. W tym samym okresie populacja Stanów Zjednoczonych zwiększyła się z 248,7 mln do 334,9 mln osób. Odsetek zgonów nowotworowych związanych z alkoholem wśród dorosłych powiększył się o 58 proc. Na tę zmianę wpłynęło między innymi skuteczniejsze leczenie innych nowotworów, w tym raka płuc.
W grupie wiekowej od 20 do 54 lat rak jelita grubego stanowił główną przyczynę zgonów nowotworowych związanych z alkoholem u mężczyzn oraz drugą u kobiet. Amerykański standardowy drink zawiera 14 gramów czystego etanolu, co stanowi odpowiednik 1,4 polskiej standardowej jednostki alkoholu. Taka ilość znajduje się w 355 ml piwa o zawartości 5 proc. alkoholu, 148 ml wina 12-procentowego lub 44 ml mocnego alkoholu 40-procentowego.
Brak bezpiecznej dawki
Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zaklasyfikowała alkohol oraz jego metabolit, aldehyd octowy, do grupy 1 czynników rakotwórczych w 1988 roku. Światowa Organizacja Zdrowia oraz Europejski Kodeks Walki z Rakiem oficjalnie wskazują, że nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu z punktu widzenia ryzyka onkologicznego. Amerykańskie dane wpisują się w obserwowany globalnie wzrost zachorowalności na raka jelita grubego o wczesnym początku – u osób przed 50. rokiem życia.
Autorzy badania wskazują na potrzebę podniesienia świadomości społecznej w zakresie onkogenności alkoholu. Zdaniem badaczy konieczne jest wdrożenie szerokich działań edukacyjnych na wzór dawnych kampanii antynikotynowych.
Wskaźniki dotyczące zgonów na nowotwory powiązane z alkoholem w USA (1990 vs 2023)
| Wskaźnik | 1990 rok | 2023 rok | Zmiana (%) |
|---|---|---|---|
| Roczna liczba zgonów | 11 300 | 23 100 | +104% |
| Umieralność na 100 tys. mieszkańców | 4,54 | 6,90 | +52% |
| Populacja USA | 248,7 mln | 334,9 mln | +34,7% |
| Udział zgonów wiązanych z alkoholem u dorosłych | Wartość bazowa | Wzrost udziału | +58% |
Opracowanie własne na podstawie danych z The Lancet Regional Health – Americas
Zawartość 14 g czystego etanolu w napojach alkoholowych
Porównanie amerykańskiego standardowego drinka (14 g etanolu = 1,4 polskiej SJA)
Słownik pojęć
- Aldehyd octowy
- Toksyczny produkt przemiany materii etanolu w organizmie, wykazujący bezpośrednie działanie mutagenne i kancerogenne.
- Grupa 1 czynników rakotwórczych IARC
- Kategoria Klasyfikacji Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC) obejmująca czynniki o jednoznacznie udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi.
- IARC (Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem)
- Mniejsza część Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem będąca agendą WHO, oceniająca ryzyko onkologiczne substancji i czynników środowiskowych.
- Standardowa Jednostka Alkoholu (SJA)
- Mniejsza miara ilości czystego alkoholu; w Polsce 1 SJA to 10 gramów czystego etanolu, natomiast amerykański standardowy drink zawiera 14 gramów.
- Rak o wczesnym początku (early-onset cancer)
- Nowotwory złośliwe zdiagnozowane u osób poniżej 50. roku życia, których częstość występowania wykazuje trend wzrostowy w ostatnich dekadach.
