Najważniejsze
- •Tylko 33 proc. Polaków regularnie wykonuje badania profilaktyczne, mimo rosnącej liczby zachorowań na nowotwory.
- •Największa luka dotyczy rozbieżności między deklarowaną świadomością a rzeczywistymi zachowaniami zdrowotnymi, zwłaszcza udziałem w mammografii, cytologii i badaniach jelita grubego.
- •Co piąty badany wierzy w ochronne działanie suplementów diety, a ok. 16 proc. w skuteczność „detoksów”, co pokazuje skalę dezinformacji zdrowotnej.
- •Polacy najczęściej rozpoznają palenie tytoniu jako czynnik ryzyka, ale znacznie rzadziej wskazują otyłość, małą aktywność fizyczną czy niewłaściwą dietę.
- •Eksperci CMKP podkreślają, że sama wiedza nie wystarczy — potrzebne są prostsza komunikacja, edukacja i systemowe zachęty do wykonywania badań.
Raport CMKP opublikowany w styczniu 2026 roku pokazuje, że tylko 33 proc. Polaków regularnie korzysta z badań profilaktycznych, mimo rosnącej liczby nowotworów.
Raport Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, opublikowany w styczniu 2026 roku, pokazuje, że tylko 33 proc. Polaków regularnie korzysta z badań profilaktycznych, mimo rosnącej liczby zachorowań na nowotwory. Badanie objęło reprezentatywną próbę 1087 dorosłych mieszkańców Polski i dotyczyło wiedzy, postaw oraz zachowań związanych z profilaktyką onkologiczną.
Autorzy raportu podają, że zgłaszalność do mammografii wynosi około 33 proc., do cytologii 14 proc., a do badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego — od 17 do 20 proc. Jednocześnie 12,7 proc. ankietowanych ocenia swoją wiedzę o nowotworach jako wysoką lub bardzo wysoką. Ponad jedna trzecia badanych przyznaje, że wie o nich niewiele. Eksperci CMKP wskazują na wyraźną lukę między deklarowaną świadomością a rzeczywistymi działaniami.
W raporcie zwrócono też uwagę na podatność Polaków na mity zdrowotne. Około 20 proc. respondentów uważa, że suplementy diety mogą chronić przed nowotworami, a około 16 proc. wierzy w skuteczność tzw. detoksów. Dr hab. n. med. i n. o zdr. Justyna Grudziąż-Sękowska powiedziała, że zjawisko to wiąże się z rosnącą dezinformacją zdrowotną, zwłaszcza w mediach społecznościowych. Eksperci podkreślili, że sama wiedza o potrzebie profilaktyki nie wystarcza, jeśli nie przekłada się na udział w badaniach.
Raport odnosi się do danych Narodowego Funduszu Zdrowia, według których w 2025 roku w Polsce zdiagnozowano ponad 180 tys. nowych przypadków nowotworów. To tło wzmacnia znaczenie wczesnego wykrywania i regularnych badań przesiewowych, które mogą zwiększać szanse na skuteczne leczenie. CMKP zaznacza, że Polska nadal ma niski udział w programach profilaktycznych na tle innych krajów Unii Europejskiej.
Autorzy badania wskazują, że problem nie dotyczy wyłącznie dostępności informacji, ale także sposobu, w jaki trafiają one do pacjentów. W praktyce oznacza to potrzebę prostszej komunikacji, lepszej edukacji i skuteczniejszego przypominania o badaniach. Raport ma też służyć jako punkt odniesienia do oceny przyszłych działań profilaktycznych i edukacyjnych w ochronie zdrowia.
Najważniejsze dane z raportu CMKP o profilaktyce onkologicznej
| Wskaźnik | Wartość |
|---|---|
| Polacy regularnie korzystający z badań profilaktycznych | 33% |
| Ocena własnej wiedzy o nowotworach jako wysoka lub bardzo wysoka | 12,7% |
| Udział w mammografii | ok. 33% |
| Udział w cytologii | 14% |
| Udział w badaniach przesiewowych raka jelita grubego | 17–20% |
| Wierzący, że suplementy chronią przed nowotworami | ok. 20% |
| Wierzący w skuteczność „detoksów” | ok. 16% |
| Nowe przypadki nowotworów w Polsce w 2025 r. | ponad 180 tys. |
| Respondenci wskazujący palenie tytoniu jako czynnik ryzyka | blisko 65% |
| Respondenci wskazujący nadwagę i otyłość jako czynnik ryzyka | 41,9% |
Opracowanie własne na podstawie raportu CMKP i danych przytoczonych w artykule.
Profilaktyka zdrowia kobiet na każdym etapie życia. Jakie badania wykonywać w wieku 20, 40 i 60 lat?
The Efficacy of Self-Management Interventions Based on E-Health in Quality of Life in Patients With Cancer: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials.
Worldviews on evidence-based nursing
Jak wygląda luka między wiedzą a działaniem w profilaktyce onkologicznej?
Na podstawie raportu CMKP opisanego w artykule.
Słownik pojęć
- Profilaktyka onkologiczna
- Działania mające zmniejszyć ryzyko nowotworu lub wykryć go jak najwcześniej, zanim pojawią się objawy.
- Badania przesiewowe
- Badania wykonywane u osób bez objawów, aby wcześnie wykryć chorobę lub stan przedrakowy.
- Mammografia
- Badanie obrazowe piersi stosowane w przesiewie raka piersi.
- Cytologia
- Badanie komórek szyjki macicy służące wykrywaniu zmian przednowotworowych i raka szyjki macicy.
- Dezinformacja zdrowotna
- Rozpowszechnianie fałszywych lub mylących treści dotyczących zdrowia, leczenia i profilaktyki.
- Czynniki ryzyka
- Cechy lub zachowania zwiększające prawdopodobieństwo zachorowania, np. palenie, otyłość, mała aktywność fizyczna.
