Najważniejsze
- •Tylko 43 proc. mężczyzn w Polsce słyszało o badaniu PSA, a w grupie po 50. roku życia — 57 proc.
- •Jedynie co trzeci mężczyzna deklaruje, że kiedykolwiek wykonał PSA, mimo że rak prostaty często rozwija się bezobjawowo.
- •Największą barierą profilaktyki jest przekonanie, że brak objawów oznacza brak potrzeby badań; wskazało je 36 proc. mężczyzn.
- •Po niepokojącym wyniku mężczyźni najbardziej potrzebują jasnych informacji o leczeniu i kolejnych etapach diagnostyki.
- •Rola bliskich, zwłaszcza kobiet, jest istotna — 54 proc. ankietowanych kobiet zachęcało bliskiego mężczyznę do badań.
Tylko 43 proc. mężczyzn w Polsce słyszało o badaniu PSA – wynika z badania „Prostata na prostej”, opublikowanego 22 czerwca 2026 roku.
Prostate Cancer Unit w Polsce — spojrzenie urologa
Badanie „Prostata na prostej” wykazało, że tylko 43 proc. mężczyzn w Polsce słyszało o badaniu PSA. Wyniki opublikowano 22 czerwca 2026 roku, tuż przed Ogólnopolskim Dniem Świadomości Raka Prostaty, który przypada 23 czerwca.
W grupie mężczyzn po 50. roku życia znajomość PSA była wyższa, ale nadal ograniczona i wyniosła 57 proc. Jedynie co trzeci mężczyzna zadeklarował, że kiedykolwiek wykonał to badanie. Wśród respondentów po 50. roku życia odsetek był wyższy i przekroczył połowę, ale nadal oznacza to, że znaczna część mężczyzn z grupy podwyższonego ryzyka nie korzysta z podstawowego narzędzia przesiewowego.
Badanie pokazuje też, że barierą nie jest wyłącznie brak wiedzy. 36 proc. mężczyzn uważa, że skoro nie ma objawów, to nie ma potrzeby wykonywania badań. W grupie po 50. roku życia taką odpowiedź wskazało 44 proc. respondentów. 35 proc. badanych nie wie, po co wykonuje się PSA, a 23 proc. obawia się wyniku i ewentualnego leczenia.
Po niepokojącym wyniku mężczyźni chcą przede wszystkim jasnych informacji. 49 proc. wskazało potrzebę wiedzy o możliwościach leczenia, a 45 proc. oczekuje wyjaśnienia kolejnych etapów diagnostyki. Z badania wynika też, że skierowanie do onkologa budzi silne emocje: niepewność wskazało 49 proc. badanych, obawę przed diagnozą 47 proc., a strach 42 proc.
PSA to proste badanie krwi, które oznacza poziom swoistego antygenu sterczowego produkowanego przez prostatę. Podwyższony wynik nie oznacza automatycznie raka, ale może sygnalizować potrzebę dalszej diagnostyki. Jak podkreślono w materiale, po badaniu konieczna jest konsultacja u urologa, który prawidłowo interpretuje wynik.
Rak prostaty należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn i przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo. Właśnie dlatego wczesne wykrycie ma duże znaczenie dla skuteczności leczenia. Z badania wynika też, że 53 proc. respondentów postrzega raka prostaty jako chorobę uleczalną, a 20 proc. jako przewlekłą; 12 proc. kojarzy go z wyrokiem.
Wyniki ankiety pokazują również rolę bliskich w profilaktyce. 54 proc. kobiet deklaruje, że zachęcało bliskiego mężczyznę do wykonania badań. W praktyce oznacza to, że rozmowa w domu i prosta informacja o PSA mogą być pierwszym krokiem do diagnostyki. W kolejnych tygodniach temat profilaktyki prostaty najpewniej pozostanie w centrum uwagi wraz z akcjami edukacyjnymi wokół czerwcowego dnia świadomości.
Najważniejsze wyniki badania „Prostata na prostej”
| Wskaźnik | Wynik | Interpretacja |
|---|---|---|
| Mężczyźni, którzy słyszeli o PSA | 43% | Wiedza o badaniu jest niska w skali populacji. |
| Mężczyźni 50+, którzy słyszeli o PSA | 57% | Świadomość rośnie z wiekiem, ale nadal jest ograniczona. |
| Mężczyźni, którzy kiedykolwiek wykonali PSA | 33% | Tylko co trzeci badany ma doświadczenie z tym badaniem. |
| Mężczyźni 50+, którzy kiedykolwiek wykonali PSA | Ponad 50% | W grupie podwyższonego ryzyka odsetek jest wyższy, lecz nadal niepełny. |
| Przekonanie: brak objawów = brak potrzeby badań | 36% | Najczęstsza bariera profilaktyki. |
| W grupie 50+ z takim przekonaniem | 44% | Błędne przekonanie jest jeszcze częstsze u starszych mężczyzn. |
| Brak wiedzy, po co wykonuje się PSA | 35% | Niedostatek wiedzy utrudnia profilaktykę. |
| Obawa przed wynikiem i leczeniem | 23% | Lęk pozostaje ważną przeszkodą. |
| Potrzeba informacji o możliwościach leczenia | 49% | Mężczyźni oczekują praktycznych wyjaśnień po wyniku. |
| Potrzeba informacji o kolejnych etapach diagnostyki | 45% | Pacjenci chcą wiedzieć, co wydarzy się dalej. |
| Kobiety zachęcające bliskich mężczyzn do badań | 54% | Wsparcie bliskich zwiększa szansę na profilaktykę. |
| Rak prostaty postrzegany jako uleczalny | 53% | Coraz więcej osób wierzy w skuteczność terapii. |
| Rak prostaty postrzegany jako przewlekły | 20% | Część badanych widzi chorobę jako możliwą do długotrwałej kontroli. |
| Rak prostaty kojarzony z wyrokiem | 12% | Takie skojarzenie jest mniejszościowe, ale nadal obecne. |
| Niepewność po skierowaniu do onkologa | 49% | Najsilniejsza emocjonalna reakcja badanych. |
| Obawa przed diagnozą | 47% | Lęk przed rozpoznaniem pozostaje bardzo częsty. |
| Strach po skierowaniu do onkologa | 42% | Emocje mogą opóźniać dalszą diagnostykę. |
Źródło: badanie opinii publicznej „Prostata na prostej”, wyniki opublikowane 22 czerwca 2026 r.
Najważniejsze wyniki badania „Prostata na prostej”
Źródło: badanie „Prostata na prostej”, wyniki opublikowane 22 czerwca 2026 r.
Słownik pojęć
- PSA
- Swoisty antygen sterczowy (Prostate-Specific Antigen), białko produkowane przez prostatę; jego poziom oznacza się w badaniu krwi.
- Prostata (gruczoł krokowy)
- Narząd męskiego układu rozrodczego, którego choroby — w tym rak — mogą rozwijać się bezobjawowo przez długi czas.
- Urolog
- Lekarz specjalizujący się w chorobach układu moczowo-płciowego, który interpretuje wynik PSA i kieruje dalszą diagnostyką.
- Onkolog
- Specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem nowotworów.
- Diagnostyka przesiewowa
- Badania wykonywane w celu wykrycia choroby na wczesnym etapie, zanim pojawią się objawy.
