Najważniejsze
- •Lekarze ze Świętokrzyskiego Centrum Onkologii podkreślają, że mimo wzrostu liczby badań profilaktycznych wielu pacjentów nadal trafia do diagnostyki onkologicznej zbyt późno.
- •W 2023 r. w woj. świętokrzyskim odnotowano ponad 6600 nowych zachorowań na nowotwory złośliwe i ponad 3300 zgonów, co pokazuje skalę problemu w regionie.
- •Rak szyjki macicy pozostaje przykładem nowotworu, któremu można częściowo zapobiegać i który można wcześnie wykrywać dzięki badaniom oraz szczepieniom przeciw HPV.
- •W ciągu ostatnich 10 lat liczba zachorowań na nowotwory krwi w woj. świętokrzyskim wzrosła o ok. 15 proc., a eksperci przypominają o znaczeniu podstawowych badań, takich jak morfologia krwi.
- •Przedstawione podczas briefingu dane pokazują wzrost liczby badań, ale nie pozwalają jeszcze ocenić realnej zgłaszalności mieszkańców do programów profilaktycznych ani porównać regionu z resztą kraju.
Lekarze Świętokrzyskiego Centrum Onkologii zaapelowali 26 maja w Kielcach o częstsze korzystanie z badań profilaktycznych. Ostrzegli, że wielu pacjentów trafia do diagnostyki onkologicznej zbyt późno.
Organizacja pacjentów ukierunkowana na profilaktykę
Lekarze Świętokrzyskiego Centrum Onkologii zaapelowali 26 maja w Kielcach o częstsze korzystanie z badań profilaktycznych. Ostrzegli, że wielu pacjentów trafia do diagnostyki onkologicznej zbyt późno. Podczas briefingu zorganizowanego w związku z Europejskim Tygodniem Walki z Rakiem podkreślali, że wzrost liczby wykonywanych badań nie rozwiązuje problemu późnych zgłoszeń.
W spotkaniu uczestniczyli m.in. zastępca dyrektora ŚCO ds. klinicznych dr hab. Jolanta Smok-Kalwat, kierownik Zakładu Profilaktyki Onkologicznej dr Leszek Smorąg, kierownik Kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku prof. Marcin Pasiarski oraz dr Anna Huruk-Kuchinka. Dr Smorąg poinformował, że w ubiegłym roku w woj. świętokrzyskim wykonano o około 2,5 tys. więcej badań mammograficznych i cytologicznych niż rok wcześniej. Zaznaczył jednak, że mimo tego wzrostu zgłaszalność nadal pozostaje niewystarczająca.
Rak szyjki macicy i nowotwory krwi pod szczególną obserwacją
Lekarze zwracali uwagę, że część nowotworów można wykryć bardzo wcześnie, a części można zapobiegać dzięki profilaktyce. Dr Huruk-Kuchinka wskazywała na raka szyjki macicy i mówiła o znaczeniu badań oraz szczepień przeciw HPV. Według informacji przedstawionych podczas briefingu w ŚCO rozpoznaje się rocznie około 70–80 takich przypadków. Padła też informacja, że połowa pacjentek z rozpoznanym tam rakiem szyjki macicy przegrywa walkę z chorobą.
Prof. Pasiarski mówił z kolei, że w ciągu ostatnich 10 lat w woj. świętokrzyskim liczba zachorowań na nowotwory krwi wzrosła o około 15 proc. Podkreślał, że choroby hematologiczne często przez długi czas nie dają charakterystycznych objawów. Dlatego ważne pozostają podstawowe badania, w tym morfologia krwi, oraz regularna kontrola stanu zdrowia.
Dane o zachorowaniach i zgonach w regionie
Z danych przypisywanych Świętokrzyskiemu Biuru Rejestracji Nowotworów przy ŚCO wynika, że w 2023 r. w regionie odnotowano ponad 6600 nowych zachorowań na nowotwory złośliwe i ponad 3300 zgonów. U kobiet najczęściej rozpoznawano raka piersi — 732 przypadki, raka oskrzeli i płuca — 316, raka jelita grubego — 307 oraz raka trzonu macicy — 222. U mężczyzn najwięcej było zachorowań na raka gruczołu krokowego — 1064, następnie na raka oskrzeli i płuca — 530 oraz raka jelita grubego — 433.
Briefing wpisuje się w kolejne publiczne apele lekarzy o wcześniejsze wykrywanie nowotworów. Przedstawione dane pokazują wzrost liczby badań, ale nie pozwalają ocenić, jaki odsetek uprawnionych mieszkańców regionu faktycznie korzysta z mammografii i cytologii ani jak woj. świętokrzyskie wypada pod tym względem na tle kraju.
ŚCO zapowiada dalsze działania promujące profilaktykę nowotworową. Na podstawie informacji przedstawionych podczas briefingu nie da się jednak ocenić, czy wzrost liczby badań oznacza już wyraźną poprawę zgłaszalności w regionie.
Najważniejsze dane liczbowe przytoczone podczas briefingu Świętokrzyskiego Centrum Onkologii
| Wskaźnik / nowotwór | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Więcej badań mammograficznych i cytologicznych r/r | + ok. 2,5 tys. | Woj. świętokrzyskie, ubiegły rok vs rok wcześniejszy |
| Rozpoznania raka szyjki macicy rocznie w ŚCO | ok. 70–80 | Dane przedstawione podczas briefingu |
| Pacjentki z rozpoznanym rakiem szyjki macicy, które przegrywają z chorobą | ok. 50% | Informacja podana w materiale z briefingu |
| Wzrost zachorowań na nowotwory krwi w 10 lat | + ok. 15% | Woj. świętokrzyskie |
| Nowe zachorowania na nowotwory złośliwe w 2023 r. | > 6600 | Woj. świętokrzyskie |
| Zgony z powodu nowotworów złośliwych w 2023 r. | > 3300 | Woj. świętokrzyskie |
| Rak piersi u kobiet | 732 przypadki | Najczęstsze rozpoznanie u kobiet |
| Rak oskrzeli i płuca u kobiet | 316 przypadków | Drugie z najczęstszych rozpoznań u kobiet |
| Rak jelita grubego u kobiet | 307 przypadków | Kolejne częste rozpoznanie u kobiet |
| Rak trzonu macicy u kobiet | 222 przypadki | Kolejne częste rozpoznanie u kobiet |
| Rak gruczołu krokowego u mężczyzn | 1064 przypadki | Najczęstsze rozpoznanie u mężczyzn |
| Rak oskrzeli i płuca u mężczyzn | 530 przypadków | Drugie z najczęstszych rozpoznań u mężczyzn |
| Rak jelita grubego u mężczyzn | 433 przypadki | Kolejne częste rozpoznanie u mężczyzn |
Źródło: dane i wypowiedzi przedstawione podczas briefingu Świętokrzyskiego Centrum Onkologii, opisane w artykule.
Dlaczego profilaktyka onkologiczna ma znaczenie?
Na podstawie tez i danych przedstawionych przez lekarzy ŚCO w artykule.
Słownik pojęć
- Profilaktyka onkologiczna
- Działania mające zmniejszać ryzyko zachorowania na nowotwory albo umożliwiać ich wykrycie na wczesnym etapie.
- Mammografia
- Badanie obrazowe piersi wykonywane w celu wykrywania zmian nowotworowych, także zanim dadzą objawy.
- Cytologia
- Badanie komórek szyjki macicy służące wykrywaniu stanów przedrakowych i raka szyjki macicy.
- HPV
- Wirus brodawczaka ludzkiego, którego niektóre typy zwiększają ryzyko rozwoju raka szyjki macicy i innych nowotworów.
- Nowotwory złośliwe
- Choroby, w których komórki nowotworowe rosną w sposób niekontrolowany i mogą naciekać tkanki oraz dawać przerzuty.
- Morfologia krwi
- Podstawowe badanie laboratoryjne oceniające skład krwi, pomocne m.in. w wykrywaniu niektórych chorób hematologicznych.
