Lekarze z Kielc apelują o profilaktykę. Pacjenci wciąż trafiają do onkologów zbyt późno

Komentarz redakcji

Podczas briefingu z okazji Europejskiego Tygodnia Walki z Rakiem lekarze ŚCO ocenili, że mimo wzrostu liczby badań profilaktycznych zgłaszalność w regionie nadal jest zbyt niska. Przedstawili też dane o skali zachorowań i zgonów na nowotwory w woj. świętokrzyskim oraz wskazali raka szyjki macicy i nowotwory krwi jako obszary wymagające większej czujności.

Najważniejsze

  • Lekarze ze Świętokrzyskiego Centrum Onkologii podkreślają, że mimo wzrostu liczby badań profilaktycznych wielu pacjentów nadal trafia do diagnostyki onkologicznej zbyt późno.
  • W 2023 r. w woj. świętokrzyskim odnotowano ponad 6600 nowych zachorowań na nowotwory złośliwe i ponad 3300 zgonów, co pokazuje skalę problemu w regionie.
  • Rak szyjki macicy pozostaje przykładem nowotworu, któremu można częściowo zapobiegać i który można wcześnie wykrywać dzięki badaniom oraz szczepieniom przeciw HPV.
  • W ciągu ostatnich 10 lat liczba zachorowań na nowotwory krwi w woj. świętokrzyskim wzrosła o ok. 15 proc., a eksperci przypominają o znaczeniu podstawowych badań, takich jak morfologia krwi.
  • Przedstawione podczas briefingu dane pokazują wzrost liczby badań, ale nie pozwalają jeszcze ocenić realnej zgłaszalności mieszkańców do programów profilaktycznych ani porównać regionu z resztą kraju.
·
2 min

Lekarze Świętokrzyskiego Centrum Onkologii zaapelowali 26 maja w Kielcach o częstsze korzystanie z badań profilaktycznych. Ostrzegli, że wielu pacjentów trafia do diagnostyki onkologicznej zbyt późno.

Organizacja pacjentów ukierunkowana na profilaktykę

Pexels — Tara Winstead
Pexels — Tara Winstead

Lekarze Świętokrzyskiego Centrum Onkologii zaapelowali 26 maja w Kielcach o częstsze korzystanie z badań profilaktycznych. Ostrzegli, że wielu pacjentów trafia do diagnostyki onkologicznej zbyt późno. Podczas briefingu zorganizowanego w związku z Europejskim Tygodniem Walki z Rakiem podkreślali, że wzrost liczby wykonywanych badań nie rozwiązuje problemu późnych zgłoszeń.

W spotkaniu uczestniczyli m.in. zastępca dyrektora ŚCO ds. klinicznych dr hab. Jolanta Smok-Kalwat, kierownik Zakładu Profilaktyki Onkologicznej dr Leszek Smorąg, kierownik Kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku prof. Marcin Pasiarski oraz dr Anna Huruk-Kuchinka. Dr Smorąg poinformował, że w ubiegłym roku w woj. świętokrzyskim wykonano o około 2,5 tys. więcej badań mammograficznych i cytologicznych niż rok wcześniej. Zaznaczył jednak, że mimo tego wzrostu zgłaszalność nadal pozostaje niewystarczająca.

Rak szyjki macicy i nowotwory krwi pod szczególną obserwacją

Lekarze zwracali uwagę, że część nowotworów można wykryć bardzo wcześnie, a części można zapobiegać dzięki profilaktyce. Dr Huruk-Kuchinka wskazywała na raka szyjki macicy i mówiła o znaczeniu badań oraz szczepień przeciw HPV. Według informacji przedstawionych podczas briefingu w ŚCO rozpoznaje się rocznie około 70–80 takich przypadków. Padła też informacja, że połowa pacjentek z rozpoznanym tam rakiem szyjki macicy przegrywa walkę z chorobą.

Prof. Pasiarski mówił z kolei, że w ciągu ostatnich 10 lat w woj. świętokrzyskim liczba zachorowań na nowotwory krwi wzrosła o około 15 proc. Podkreślał, że choroby hematologiczne często przez długi czas nie dają charakterystycznych objawów. Dlatego ważne pozostają podstawowe badania, w tym morfologia krwi, oraz regularna kontrola stanu zdrowia.

Dane o zachorowaniach i zgonach w regionie

Z danych przypisywanych Świętokrzyskiemu Biuru Rejestracji Nowotworów przy ŚCO wynika, że w 2023 r. w regionie odnotowano ponad 6600 nowych zachorowań na nowotwory złośliwe i ponad 3300 zgonów. U kobiet najczęściej rozpoznawano raka piersi — 732 przypadki, raka oskrzeli i płuca — 316, raka jelita grubego — 307 oraz raka trzonu macicy — 222. U mężczyzn najwięcej było zachorowań na raka gruczołu krokowego — 1064, następnie na raka oskrzeli i płuca — 530 oraz raka jelita grubego — 433.

Briefing wpisuje się w kolejne publiczne apele lekarzy o wcześniejsze wykrywanie nowotworów. Przedstawione dane pokazują wzrost liczby badań, ale nie pozwalają ocenić, jaki odsetek uprawnionych mieszkańców regionu faktycznie korzysta z mammografii i cytologii ani jak woj. świętokrzyskie wypada pod tym względem na tle kraju.

ŚCO zapowiada dalsze działania promujące profilaktykę nowotworową. Na podstawie informacji przedstawionych podczas briefingu nie da się jednak ocenić, czy wzrost liczby badań oznacza już wyraźną poprawę zgłaszalności w regionie.

Najważniejsze dane liczbowe przytoczone podczas briefingu Świętokrzyskiego Centrum Onkologii

Wskaźnik / nowotwórWartośćKontekst
Więcej badań mammograficznych i cytologicznych r/r+ ok. 2,5 tys.Woj. świętokrzyskie, ubiegły rok vs rok wcześniejszy
Rozpoznania raka szyjki macicy rocznie w ŚCOok. 70–80Dane przedstawione podczas briefingu
Pacjentki z rozpoznanym rakiem szyjki macicy, które przegrywają z chorobąok. 50%Informacja podana w materiale z briefingu
Wzrost zachorowań na nowotwory krwi w 10 lat+ ok. 15%Woj. świętokrzyskie
Nowe zachorowania na nowotwory złośliwe w 2023 r.> 6600Woj. świętokrzyskie
Zgony z powodu nowotworów złośliwych w 2023 r.> 3300Woj. świętokrzyskie
Rak piersi u kobiet732 przypadkiNajczęstsze rozpoznanie u kobiet
Rak oskrzeli i płuca u kobiet316 przypadkówDrugie z najczęstszych rozpoznań u kobiet
Rak jelita grubego u kobiet307 przypadkówKolejne częste rozpoznanie u kobiet
Rak trzonu macicy u kobiet222 przypadkiKolejne częste rozpoznanie u kobiet
Rak gruczołu krokowego u mężczyzn1064 przypadkiNajczęstsze rozpoznanie u mężczyzn
Rak oskrzeli i płuca u mężczyzn530 przypadkówDrugie z najczęstszych rozpoznań u mężczyzn
Rak jelita grubego u mężczyzn433 przypadkiKolejne częste rozpoznanie u mężczyzn

Źródło: dane i wypowiedzi przedstawione podczas briefingu Świętokrzyskiego Centrum Onkologii, opisane w artykule.

Dlaczego profilaktyka onkologiczna ma znaczenie?

1
Regularne badania przesiewowe
Mammografia i cytologia mogą pomóc wykryć zmiany zanim pojawią się zaawansowane objawy.
2
Szczepienia przeciw HPV
Zmniejszają ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy i są ważnym elementem profilaktyki pierwotnej.
3
Czujność przy skąpych objawach
Nowotwory krwi czy część innych nowotworów mogą długo nie dawać charakterystycznych symptomów.
4
Podstawowe badania kontrolne
Regularna morfologia krwi i kontrola stanu zdrowia mogą przyspieszyć diagnostykę.
5
Szybsze zgłoszenie do lekarza
Wczesne rozpoznanie zwykle zwiększa szanse na skuteczniejsze leczenie.

Na podstawie tez i danych przedstawionych przez lekarzy ŚCO w artykule.

Słownik pojęć

Profilaktyka onkologiczna
Działania mające zmniejszać ryzyko zachorowania na nowotwory albo umożliwiać ich wykrycie na wczesnym etapie.
Mammografia
Badanie obrazowe piersi wykonywane w celu wykrywania zmian nowotworowych, także zanim dadzą objawy.
Cytologia
Badanie komórek szyjki macicy służące wykrywaniu stanów przedrakowych i raka szyjki macicy.
HPV
Wirus brodawczaka ludzkiego, którego niektóre typy zwiększają ryzyko rozwoju raka szyjki macicy i innych nowotworów.
Nowotwory złośliwe
Choroby, w których komórki nowotworowe rosną w sposób niekontrolowany i mogą naciekać tkanki oraz dawać przerzuty.
Morfologia krwi
Podstawowe badanie laboratoryjne oceniające skład krwi, pomocne m.in. w wykrywaniu niektórych chorób hematologicznych.

Najczęstsze pytania

Dlaczego lekarze apelują o częstsze badania profilaktyczne?
Bo wielu pacjentów trafia do diagnostyki onkologicznej zbyt późno, a część nowotworów można wykryć wcześniej lub częściowo im zapobiegać dzięki profilaktyce.
Czy sam wzrost liczby badań oznacza poprawę sytuacji?
Niekoniecznie. Artykuł podkreśla, że choć badań wykonuje się więcej, nadal nie wiadomo, jaki odsetek uprawnionych mieszkańców rzeczywiście korzysta z profilaktyki.
Jakie badania wymieniono w artykule jako szczególnie ważne?
W tekście pojawiają się mammografia, cytologia, szczepienia przeciw HPV oraz podstawowe badania kontrolne, takie jak morfologia krwi.
Dlaczego nowotwory krwi bywają rozpoznawane późno?
Ponieważ często przez długi czas nie dają charakterystycznych objawów, dlatego znaczenie mają regularne kontrole zdrowia i podstawowe badania laboratoryjne.
Czy z artykułu wynika, jak województwo świętokrzyskie wypada na tle kraju?
Nie. Autor zaznacza, że przedstawione podczas briefingu dane nie pozwalają wiarygodnie porównać regionu z resztą Polski ani ocenić pełnej zgłaszalności do badań.

Pierwsi napisali na ten temat

Komentarze (0)

0/2000

Powiązane artykuły

Ministerstwo Zdrowia wyśle miliony SMS-ów w ramach profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy 

Akcja ma na celu zwiększenie frekwencji w badaniach profilaktycznych raka piersi i raka szyjki macicy. Resort wykorzysta aplikację mojeIKP oraz wiadomości SMS, aby ułatwić bezpośrednie zapisy na wizyty przez centralną e-rejestrację. Cyfrowe powiadomienia zastąpią dotychczasowe papierowe listy.

21 sierpnia 2026

MZ zapowiada ogólnopolską kampanię profilaktyczną. Minister wskazuje na niską zgłaszalność na badania

Resort zdrowia zapowiada akcję promującą mammografię, cytologię i kolonoskopię po tym, jak minister podała niskie wskaźniki zgłaszalności do programów przesiewowych. Kampania ma wykorzystywać m.in. Internetowe Konto Pacjenta, masową korespondencję oraz komunikaty w pociągach i transporcie publicznym.

28 maja 2026

Tylko 33 proc. Polaków regularnie bada się mimo rosnącej liczby nowotworów

Najnowszy raport Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego ujawnia wyraźną lukę między obawą przed rakiem a rzeczywistym udziałem w profilaktyce. Badanie przeprowadzone na reprezentatywnej próbie 1087 dorosłych osób pokazuje też niski poziom samooceny wiedzy o nowotworach i podatność na zdrowotne mity.

18 czerwca 2026

Eksperci: przeżywalność chorych na czerniaka w Polsce wzrosła o ok. 20 procent 

Podczas inauguracji XV Tygodnia Świadomości Czerniaka eksperci związani z Akademią Czerniaka przedstawili dane o poprawie wyników leczenia w Polsce. Jednocześnie część kluczowych wskaźników, w tym deklarowane 90 proc. trzyletnich przeżyć i wzrost o 20 proc., nie została podczas konferencji szczegółowo objaśniona pod względem metodologicznym.

22 maja 2026

Badanie JAMA: wzrost zachorowań na nowotwory u młodych dorosłych

Analiza opublikowana w czasopiśmie „JAMA Network Open” wskazuje na szybszy wzrost zachorowań na wybrane nowotwory u dorosłych w wieku 20–49 lat niż u starszych pacjentów. Największe przyrosty dotyczą raka tarczycy oraz nerek, co wiąże się m.in. z lepszą diagnostyką. Wyniki te mogą wpłynąć na przyszłą politykę badań przesiewowych.

1 sierpnia 2026

27 proc. Polaków unika badań profilaktycznych, w tym 46 proc. młodych dorosłych

Raport enel-med „Badanie, które daje czas” pokazuje, że 27 proc. Polaków unika badań profilaktycznych, a 46 proc. osób w wieku 18–24 lata nigdy nie badało się w kierunku nowotworów. Regularnie kontroluje zdrowie tylko co piąty badany, przy czym mężczyźni i młodzi dorośli pozostają największą „białą plamą” profilaktyki. Dane wskazują zarówno na bariery po stronie pacjentów, jak i systemu ochrony zdrowia.

27 kwietnia 2026

StartSzukaj