Najważniejsze
- •Duńska metaanaliza 6 badań obejmująca 560 pacjentów wykazała niewielkie zmiany w strukturze i funkcji serca w trakcie klasycznej terapii hormonalnej (ADT) raka prostaty.
- •Średni spadek frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF) wyniósł 2,32%, co ma charakter subkliniczny i mieści się w granicach błędu pomiarowego USG serca (5–10%).
- •Zaobserwowano również niewielki spadek wskaźnika masy lewej komory (LVMI o 7,95 g/m²) oraz wzrost objętości końcowoskurczowej (LVESV o 3,62 ml).
- •Uzyskane wyniki stanowią przesłankę do rutynowego monitorowania kardiologicznego pacjentów, nie dają jednak podstaw do przerwania leczenia onkologicznego.
Klasyczna terapia hormonalna stosowana w leczeniu raka prostaty wiąże się z niewielkim spadkiem parametrów wydolnościowych oraz zmianami w strukturze serca pacjentów, widocznymi w badaniu echokardiograficznym.
Klasyczna terapia hormonalna stosowana w leczeniu raka prostaty wiąże się z niewielkim spadkiem wydolności oraz zmianami w strukturze serca, ocenianymi w badaniu echokardiograficznym. Do takich wniosków doszli duńscy naukowcy na podstawie przeglądu systematycznego i metaanalizy badań opublikowanych w międzynarodowych bazach medycznych do 7 stycznia 2025 roku.
Badacze przeanalizowali dane 560 pacjentów ujętych w sześciu pracach naukowych: trzech prospektywnych badaniach kohortowych, jednym retrospektywnym badaniu kohortowym oraz dwóch zrandomizowanych badaniach klinicznych. Analiza wykazała u leczonych mężczyzn średni spadek frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF) o 2,32%. Wskaźnik masy lewej komory (LVMI) zmniejszył się średnio o 7,95 g/m². Jednocześnie objętość końcowoskurczowa lewej komory (LVESV) wzrosła o 3,62 ml, a średnica pierścienia aorty powiększyła się średnio o 0,40 mm.
Z metaanalizy wyłączono leki nowej generacji, czyli inhibitory szlaku sygnałowego receptora androgenowego (ARPI). W bazach danych odnaleziono tylko jedno badanie dotyczące tych preparatów, co uniemożliwiło przeprowadzenie analizy statystycznej dla tej grupy farmaceutyków.
Odnotowany spadek frakcji wyrzutowej lewej komory o 2,32% ma charakter subkliniczny i mieści się w granicach błędu pomiarowego standardowego USG serca, który wynosi od 5% do 10%. Zmiana ta nie powoduje ostrej niewydolności serca u pojedynczych pacjentów. Klasyczna terapia deprywacji androgenów (ADT) polega na drastycznym obniżeniu poziomu testosteronu, co wywołuje zaburzenia metaboliczne obciążające układ krążenia. Rak prostaty jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u mężczyzn w Europie, a stosowanie ADT stanowi powszechny standard postępowania medycznego.
Przegląd obejmował wyłącznie bezobjawowe parametry ultrasonograficzne i nie zawierał danych dotyczących rzeczywistych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawały serca, hospitalizacje czy zgony. Badanie oparto na niewielkiej populacji o znacznej heterogeniczności pod względem czasu trwania i profilu uczestników, bez uwzględnienia poprawek na wiek pacjentów, palenie tytoniu czy wcześniejsze schorzenia układu krążenia. Wyniki te wskazują jednak na potrzebę rutynowego monitorowania kardiologicznego pacjentów w trakcie leczenia, choć nie stanowią podstawy do przerwania terapii onkologicznej.
Kluczowe wskaźniki metaanalizy wpływu ADT na serce
Opracowanie własne na podstawie metaanalizy parametrów echokardiograficznych w ADT
Zmiany parametrów echokardiograficznych pod wpływem terapii deprywacji androgenów (ADT)
| Parametr echokardiograficzny | Skrót | Średnia zmiana pod wpływem ADT | Znaczenie kliniczne |
|---|---|---|---|
| Frakcja wyrzutowa lewej komory | LVEF | Spadek o 2,32% | Subkliniczna zmiana w granicach błędu pomiaru USG |
| Wskaźnik masy lewej komory | LVMI | Spadek o 7,95 g/m² | Niewielka zmiana strukturalna mięśnia sercowego |
| Objętość końcowoskurczowa lewej komory | LVESV | Wzrost o 3,62 ml | Niewielkie powiększenie objętości pod koniec skurczu |
| Średnica pierścienia aorty | - | Wzrost o 0,40 mm | Dyskretne poszerzenie pierścienia aorty |
Na podstawie metaanalizy duńskich naukowców (dane do 7 stycznia 2025 r.)
Prostate Cancer Unit w Polsce — spojrzenie urologa
Słownik pojęć
- ADT (Androgen Deprivation Therapy / Terapia deprywacji androgenów)
- Stosowana w leczeniu raka prostaty metoda polegająca na obniżeniu poziomu androgenów (głównie testosteronu) w organizmie.
- LVEF (Frakcja wyrzutowa lewej komory)
- Odsetek objętości krwi wyrzucanej z lewej komory serca podczas jednego skurczu; kluczowy parametr oceny sprawności pompującej serca (norma ok. 50–70%).
- LVMI (Wskaźnik masy lewej komory)
- Wskaźnik określający masę mięśnia lewej komory serca w przeliczeniu na powierzchnię ciała pacjenta.
- LVESV (Objętość końcowoskurczowa lewej komory)
- Objętość krwi pozostająca w lewej komorze serca na koniec fazy skurczu.
- ARPI (Inhibitory szlaku sygnałowego receptora androgenowego)
- Nowoczesna klasa leków blokujących szlak sygnałowy receptora androgenowego, stosowana w zaawansowanym raku prostaty.
- Zmiana subkliniczna
- Parametr lub zmiana wykrywalna jedynie w badaniach diagnostycznych, niedająca zauważalnych dla pacjenta objawów klinicznych.
