Najważniejsze
- •Badanie naukowców z Homburga wykazało, że spersonalizowane dawkowanie lutetu-177 (Lu-177 PSMA) pozwala na leczenie pacjentów z zaawansowanym rakiem prostaty w ciężkim stanie zdrowia.
- •Indywidualne dopasowanie dawek opierano na wydolności nerek, morfologii krwi, masie guza oraz ogólnym stanie zdrowia chorych, zamiast stosować standardową sztywną dawkę 7,4 GBq.
- •Ponad połowa pacjentów osiągnęła spadek poziomu markera PSA o minimum 50 procent, a mediana przeżycia wyniosła 14,5 miesiąca.
- •Wyniki te są zbliżone do osiągnięć z badania klinicznego VISION (15,3 miesiąca), które jednak obejmowało wyłącznie pacjentów w znacznie lepszym stanie ogólnym.
- •Wdrożenie tej metody na szerszą skalę wymaga potwierdzenia w prospektywnych badaniach klinicznych z randomizacją.
Badanie zespołu prof. Samera Ezziddina z Homburga wykazało, że spersonalizowane dawkowanie lutetu-177 umożliwia leczenie pacjentów z zaawansowanym rakiem prostaty, którzy znajdują się w ciężkim stanie ogólnym.
Zespół naukowców z Kliniki Medycyny Nuklearnej Szpitala Uniwersyteckiego w Homburgu, pod kierownictwem prof. Samera Ezziddina, wykazał w badaniu opublikowanym w sierpniu 2026 roku, że spersonalizowane dawkowanie terapii radioligandowej PSMA z użyciem lutetu-177 umożliwia leczenie pacjentów z zaawansowanym rakiem prostaty. Dotyczy to również chorych, którzy ze względu na zły stan zdrowia nie kwalifikują się do standardowych procedur medycznych.
Badacze przeanalizowali dane 227 pacjentów z zaawansowanym, opornym na kastrację rakiem prostaty. Wszyscy uczestnicy przeszli wcześniej chemioterapię, a większość zmagała się z przerzutami do kości lub narządów wewnętrznych. Zespół medyczny z Homburga dopasował dawki izotopu indywidualnie dla każdego chorego. Decyzje terapeutyczne opierano na parametrach takich jak wydolność nerek, wyniki morfologii krwi, masa guza oraz ogólny stan zdrowia. W standardowym schemacie tej terapii podaje się stałą dawkę wynoszącą 7,4 GBq.
Skuteczność leczenia i ograniczenia badania
Analiza wyników wykazała, że ponad połowa chorych uzyskała spadek stężenia markera PSA o co najmniej 50 proc. w trakcie leczenia. U niemal 66 proc. pacjentów redukcja ta nastąpiła już po pierwszym cyklu terapii. Mediana czasu przeżycia całkowitego w badanej grupie wyniosła 14,5 miesiąca. Autorzy publikacji na łamach „European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging” nie przedstawili jednak szczegółowych danych liczbowych dotyczących częstości występowania poważnych działań niepożądanych, w tym uszkodzeń nerek i szpiku kostnego. Badanie miało charakter retrospektywny i jednoośrodkowy oraz nie uwzględniało grupy kontrolnej. Ogranicza to możliwość jednoznacznego powiązania modyfikacji dawki z czasem przeżycia.
Porównanie ze standardami i przyszłość terapii
Obecne wytyczne rejestracyjne Europejskiej Agencji Leków oraz amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków narzucają sztywny schemat podawania lutetu-177 co sześć tygodni. Wyklucza to z terapii pacjentów z niewydolnością nerek lub uszkodzeniami szpiku. Osiągnięta w Homburgu mediana przeżycia na poziomie 14,5 miesiąca u pacjentów w ciężkim stanie jest zbliżona do wyniku 15,3 miesiąca z międzynarodowego badania klinicznego III fazy VISION. Warto jednak pamiętać, że w tamtym projekcie kwalifikowano wyłącznie osoby spełniające rygorystyczne kryteria zdrowotne. Niemieccy autorzy oparli swoje analizy na danych z rejestru REALITY, który odzwierciedla specyfikę jednej, wysoko wyspecjalizowanej placówki medycznej.
Wprowadzenie ewentualnych zmian w międzynarodowych wytycznych leczenia wymaga potwierdzenia skuteczności tej metody w prospektywnych badaniach klinicznych z randomizacją. Dopiero takie próby pozwolą na bezpieczne wdrożenie indywidualnego dawkowania lutetu-177 na szerszą skalę w innych ośrodkach onkologicznych.
Czynniki decydujące o spersonalizowanej dawce lutetu-177
Kryteria personalizacji dawki w badaniu zespołu z Homburga
Prostate Cancer Unit w Polsce — spojrzenie urologa
Porównanie wyników badania z Homburga (rejestr REALITY) oraz badania klinicznego VISION
| Parametr | Badanie z Homburga (dawkowanie spersonalizowane) | Badanie kliniczne VISION (dawkowanie standardowe) |
|---|---|---|
| Mediana przeżycia całkowitego | 14,5 miesiąca | 15,3 miesiąca |
| Stan ogólny pacjentów | Ciężki (w tym niewydolność nerek, uszkodzenia szpiku) | Dobry (rygorystyczne kryteria włączenia) |
| Schemat dawkowania | Indywidualny (zależny od nerek, krwi, masy guza) | Sztywny (standardowo 7,4 GBq co 6 tygodni) |
| Grupa pacjentów | 227 pacjentów (badanie retrospektywne) | 831 pacjentów (badanie randomizowane III fazy) |
Opracowanie własne na podstawie danych z European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging oraz badania VISION.
Słownik pojęć
- Terapia radioligandowa (RLT)
- Lek składający się z radioaktywnego izotopu powiązanego z cząsteczką (ligandem) wyszukującą komórki nowotworowe. W tym przypadku ligand wiąże się z PSMA na powierzchni komórek raka prostaty.
- PSMA
- Antygen błonowy specyficzny dla prostaty. Białko obficie występujące na powierzchni większości komórek raka gruczołu krokowego, stanowiące cel dla terapii celowanej.
- Lutet-177 (Lu-177)
- Radioaktywny izotop emitujący promieniowanie beta (o krótkim zasięgu działania niszczącym komórki rakowe) oraz promieniowanie gamma (umożliwiające obrazowanie zmian).
- PSA (Prostate-Specific Antigen)
- Swoisty antygen sterczowy. Białko produkowane przez komórki gruczołu krokowego; podwyższone stężenie w surowicy krwi służy do wykrywania i monitorowania przebiegu raka prostaty.
- Oporny na kastrację rak prostaty (CRPC)
- Zaawansowana postać raka prostaty, która rozprzestrzenia się poza gruczoł krokowy i przestaje reagować na leczenie obniżające poziom testosteronu (terapię hormonalną).
- Badanie retrospektywne
- Badanie naukowe, w którym analizuje się dane zebrane w przeszłości (np. historie chorób pacjentów), a nie planuje i obserwuje przebieg leczenia na bieżąco.
