Najważniejsze
- •Nowa metoda HZDR łączy PET i SPECT w jednym podejściu diagnostycznym dla zaawansowanego raka prostaty, aby lepiej planować terapię celowaną.
- •Technika „Radiohybrid-Konzept” wykorzystuje cząsteczki PSMA znakowane dwoma radionuklidami, co pozwala łączyć wysoką rozdzielczość PET z dłuższym śledzeniem dystrybucji przez SPECT.
- •W badaniach laboratoryjnych do 97% cząsteczek związanych z PSMA trafiało do wnętrza komórek w ciągu 60 minut, a w modelu myszy obserwowano podobną akumulację w guzie dla obu znaczników.
- •Jod-123 umożliwiał obrazowanie nawet 44 godziny po podaniu, co może być ważne przy ocenie dłuższej biodostępności preparatu i doborze dawki.
- •Jeśli technologia potwierdzi skuteczność w badaniach klinicznych, może poprawić personalizację leczenia i ograniczyć uszkodzenie zdrowych tkanek u pacjentów z zaawansowanym rakiem prostaty.
Naukowcy z HZDR opisali nowy sposób obrazowania zaawansowanego raka prostaty, który łączy PET i SPECT, by lepiej planować terapię.
Zespół badawczy z Helmholtz-Zentrum Dresden-Rossendorf (HZDR) opracował nową metodę diagnostyki zaawansowanego raka prostaty, łączącą pozytonową tomografię emisyjną, czyli PET, i tomografię emisyjną pojedynczego fotonu, czyli SPECT. Wyniki opublikowano 14 lipca 2026 roku w Journal of Medicinal Chemistry. Autorzy podają, że to podejście może pomóc w dokładniejszym planowaniu celowanej radioterapii u chorych z zaawansowanym nowotworem prostaty.
Nowa koncepcja nosi nazwę „Radiohybrid-Konzept”. Polega na tworzeniu cząsteczek, które pozostają chemicznie zgodne z lekiem terapeutycznym, ale można je oznaczyć dwoma różnymi radionuklidami. W badaniu wykorzystano lantan-133 do obrazowania PET oraz jod-123 do obrazowania SPECT. PET daje obrazy trójwymiarowe o wysokiej rozdzielczości, a SPECT pozwala śledzić cząsteczkę dłużej po podaniu. Jod-123 umożliwiał uzyskiwanie obrazów nawet 44 godziny po iniekcji.
Zespół HZDR pracował na cząsteczkach ukierunkowanych na PSMA, czyli antygen błonowy swoisty dla prostaty, który występuje w dużej ilości na komórkach raka prostaty. W terapii docelowej badacze odnoszą się do Actinium-225, radionuklidu stosowanego w celowanej terapii alfa. Żeby dobrze dobrać dawkę i ograniczyć uszkodzenie zdrowych tkanek, lekarze muszą wiedzieć, jak długo i gdzie taki lek pozostaje w organizmie. Sama diagnostyka PET bywa zbyt krótka, by dać pełny obraz dystrybucji.
W doświadczeniach laboratoryjnych z ludzkimi komórkami raka prostaty wszystkie testowane związki rozpoznawały PSMA, a do 97 procent związanych cząsteczek trafiało do wnętrza komórek w ciągu 60 minut. W badaniach na myszach z guzami zaobserwowano podobną akumulację w nowotworze niezależnie od tego, czy cząsteczka była znakowana lantanem-133, czy jodem-123. Autorzy odnotowali jednak, że związki z jodem pozostawały nieco dłużej we krwi niż ich odpowiedniki z lantanem, choć nie ustalono jeszcze przyczyny tej różnicy.
Rak prostaty należy do najczęstszych nowotworów u mężczyzn na świecie, a w stadium rozsiewu możliwości leczenia są ograniczone. Właśnie dlatego rozwój metod, które lepiej pokazują rozmieszczenie leku w organizmie, ma znaczenie dla personalizacji terapii. Dotychczasowe techniki obrazowania nie zawsze pozwalają ocenić cały przebieg dystrybucji preparatu, zwłaszcza przy dłużej działających radionuklidach.
Badacze HZDR planują teraz rozwijać najważniejszą z badanych cząsteczek w kierunku badań klinicznych. Jeśli metoda sprawdzi się u ludzi, może pomóc w dokładniejszym doborze dawek i lepszym dopasowaniu terapii do chorego, zwłaszcza w leczeniu zaawansowanego raka prostaty.
Jak działa podejście radiohybrydowe HZDR
Źródło: opis badania HZDR w artykule.
Najważniejsze dane z badania HZDR nad diagnostyką raka prostaty
| Parametr | Wynik |
|---|---|
| Radionuklid do PET | lanthan-133 |
| Radionuklid do SPECT | jod-123 |
| Czas obrazowania SPECT po podaniu | do 44 godzin |
| Wchłanianie do wnętrza komórek w 60 minut | do 97% związanych cząsteczek |
| Model badawczy in vivo | myszy z guzami prostaty |
| Główny cel kliniczny | dokładniejsze planowanie celowanej radioterapii |
| Docelowy marker nowotworowy | PSMA |
Źródło: tekst artykułu na podstawie badania HZDR opublikowanego w Journal of Medicinal Chemistry (14 lipca 2026).
Prostate Cancer Unit w Polsce — spojrzenie urologa
@OnkoKurier
🚨 Terapia radioligandowa (PSMA-RLT) to jedna z najbardziej obiecujących metod leczenia zaawansowanego raka prostaty.
Słownik pojęć
- PET
- Pozytonowa tomografia emisyjna, metoda obrazowania pokazująca rozmieszczenie znacznika w ciele z wysoką rozdzielczością.
- SPECT
- Tomografia emisyjna pojedynczego fotonu, technika obrazowania pozwalająca śledzić znacznik przez dłuższy czas.
- PSMA
- Antygen błonowy swoisty dla prostaty, białko często obecne w dużej ilości na komórkach raka prostaty.
- Radionuklid
- Izotop promieniotwórczy używany do znakowania cząsteczek w diagnostyce lub terapii.
- Celowana radioterapia
- Leczenie wykorzystujące promieniowanie skierowane na komórki nowotworowe, z możliwie mniejszym wpływem na zdrowe tkanki.
- Terapia alfa
- Rodzaj leczenia radioizotopowego wykorzystujący cząstki alfa, które działają bardzo silnie, ale na krótkim dystansie.
