Najważniejsze
- •Siła chwytu może być prostym wskaźnikiem ryzyka demencji u osób starszych, ale badania pokazują związek, nie dowód przyczynowy.
- •Sarkopenia, czyli wiekowa utrata masy mięśniowej, wiąże się z prawie dwukrotnie większym ryzykiem upośledzenia funkcji poznawczych.
- •W dużej analizie UK Biobank obejmującej 340 212 osób lepsza siła chwytu i szybszy chód były powiązane z niższym ryzykiem demencji.
- •Aktywność fizyczna, lepszy sen i mniejsza ilość czasu spędzanego siedząco dodatkowo wzmacniały ochronny efekt związany z kondycją mięśni.
- •Mięśnie są aktywnym narządem, który podczas wysiłku uwalnia myokiny mogące wpływać na stan zapalny, metabolizm i zdrowie naczyń, co może mieć znaczenie dla mózgu.
Dr Amir Khan przedstawił test siły chwytu jako prosty wskaźnik ryzyka demencji, oparty na badaniach opublikowanych 17 czerwca 2026 roku.
Dr Amir Khan, lekarz rodzinny NHS znany z występów w brytyjskiej telewizji, zaprezentował prosty test siły chwytu jako możliwy wskaźnik ryzyka demencji. Informację opartą na badaniach opublikowanych 17 czerwca 2026 roku podał w mediach społecznościowych, odnosząc się do wyników analiz łączących kondycję mięśni z funkcjami poznawczymi.
Khan zwrócił uwagę na meta-analizę obejmującą 31 badań z udziałem osób starszych. Wynika z niej, że osoby z sarkopenią, czyli wiekową utratą masy mięśniowej, były prawie dwa razy bardziej narażone na upośledzenie funkcji poznawczych niż osoby bez tego problemu. Lekarz przywołał też wyniki większych analiz, zgodnie z którymi każdy wzrost siły chwytu o 5 kg wiązał się ze znacznym spadkiem ryzyka demencji.
W innym przytoczonym badaniu przeanalizowano dane 340 212 uczestników UK Biobank, którzy na początku obserwacji nie mieli demencji ani chorób sercowo-naczyniowych. Autorzy pracy wskazali, że siła chwytu i tempo chodu mogą służyć do oceny ryzyka demencji, a sprawność mięśniowa mierzona obiektywnymi testami ma znaczenie przy szacowaniu zagrożenia chorobą. Khan dodał, że u osób ze silniejszym chwytem, które jednocześnie były aktywne fizycznie, lepiej spały i spędzały mniej czasu w pozycji siedzącej, ryzyko demencji było o 57 proc. niższe niż u osób z najmniej korzystnym stylem życia.
Autorzy przywołanych badań wskazują też, że sarkopenia dotyczy globalnie 10–16 proc. starszej populacji. To stan, który nie tylko zwiększa ryzyko upadków i ogranicza samodzielność, ale także wiąże się ze wzrostem śmiertelności. W tym ujęciu siła chwytu staje się prostym, szybkim parametrem, który można wykorzystać podczas oceny stanu zdrowia osób starszych.
Zależność między mięśniami a mózgiem ma według Khana wynikać z tego, że mięśnie są aktywnym narządem. Podczas wysiłku uwalniają miozyny i inne substancje, które mogą wpływać na stan zapalny, wrażliwość na insulinę, zdrowie naczyń krwionośnych i ochronę komórek nerwowych. W praktyce oznacza to, że ocena sprawności fizycznej może zyskać większe znaczenie w profilaktyce demencji niż dotąd przypisywano jej w codziennej diagnostyce.
Na tym etapie badania sugerują przede wszystkim związek, a nie prostą zależność przyczynową. Jeśli kolejne analizy potwierdzą te wyniki, test siły chwytu może stać się jednym z narzędzi używanych w podstawowej ocenie ryzyka u osób starszych.
Najważniejsze dane z przytoczonych badań o sile chwytu i demencji
| Badanie / analiza | Liczebność | Najważniejszy wynik |
|---|---|---|
| Meta-analiza 31 badań | 31 badań; osoby starsze | Sarkopenia wiązała się z prawie 2× większym ryzykiem upośledzenia funkcji poznawczych |
| UK Biobank | 340 212 uczestników | Siła chwytu i tempo chodu mogły służyć do oceny ryzyka demencji |
| Analizy cytowane przez Khana | nie podano w tekście | Każdy wzrost siły chwytu o 5 kg wiązał się ze znacznym spadkiem ryzyka demencji |
| Styl życia + silniejszy chwyt | nie podano w tekście | Ryzyko demencji było o 57 proc. niższe u osób aktywnych, lepiej śpiących i mniej siedzących |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu i przytoczonych w nim badań z 17 czerwca 2026 r.
Combined resistance exercise and essential amino acid intake enhance follistatin/myostatin ratio and muscle fitness in older women: a randomized controlled trial.
Journal of the International Society of Sports Nutrition
Jak siła mięśni może łączyć się z ryzykiem demencji
Na podstawie badań cytowanych w artykule z 17 czerwca 2026 r.
Słownik pojęć
- Demencja
- Zespół objawów związanych z postępującym pogorszeniem funkcji poznawczych, takich jak pamięć, myślenie i orientacja, utrudniający codzienne funkcjonowanie.
- Sarkopenia
- Wiekowa utrata masy i siły mięśni szkieletowych, zwiększająca ryzyko upadków, niesamodzielności i innych powikłań.
- Siła chwytu
- Miarę siły mięśni dłoni i przedramienia, najczęściej ocenianą prostym testem ściskania dynamometru lub dłoni badającego.
- UK Biobank
- Duża baza danych i kohorta badawcza z Wielkiej Brytanii wykorzystywana do analiz związku stylu życia, zdrowia i chorób.
- Myokiny
- Substancje sygnałowe uwalniane przez mięśnie podczas aktywności fizycznej, które mogą oddziaływać na inne tkanki i narządy.
- Meta-analiza
- Badanie łączące wyniki wielu wcześniejszych prac, aby uzyskać bardziej wiarygodny obraz badanego zjawiska.
