Nowe badania pokazują związek między siłą chwytu a ryzykiem demencji

Dr Amir Khan, lekarz rodzinny NHS znany z występów w brytyjskiej telewizji, zaprezentował prosty test siły chwytu jako możliwy wskaźnik ryzyka demencji. Informację opartą na badaniach opublikowanych 17 czerwca 2026 roku podał w mediach społecznościowych, odnosząc się do wyników analiz łączących kondycję mięśni z funkcjami poznawczymi.

Khan zwrócił uwagę na meta-analizę obejmującą 31 badań z udziałem osób starszych. Wynika z niej, że osoby z sarkopenią, czyli wiekową utratą masy mięśniowej, były prawie dwa razy bardziej narażone na upośledzenie funkcji poznawczych niż osoby bez tego problemu. Lekarz przywołał też wyniki większych analiz, zgodnie z którymi każdy wzrost siły chwytu o 5 kg wiązał się ze znacznym spadkiem ryzyka demencji.

W innym przytoczonym badaniu przeanalizowano dane 340 212 uczestników UK Biobank, którzy na początku obserwacji nie mieli demencji ani chorób sercowo-naczyniowych. Autorzy pracy wskazali, że siła chwytu i tempo chodu mogą służyć do oceny ryzyka demencji, a sprawność mięśniowa mierzona obiektywnymi testami ma znaczenie przy szacowaniu zagrożenia chorobą. Khan dodał, że u osób ze silniejszym chwytem, które jednocześnie były aktywne fizycznie, lepiej spały i spędzały mniej czasu w pozycji siedzącej, ryzyko demencji było o 57 proc. niższe niż u osób z najmniej korzystnym stylem życia.

Autorzy przywołanych badań wskazują też, że sarkopenia dotyczy globalnie 10–16 proc. starszej populacji. To stan, który nie tylko zwiększa ryzyko upadków i ogranicza samodzielność, ale także wiąże się ze wzrostem śmiertelności. W tym ujęciu siła chwytu staje się prostym, szybkim parametrem, który można wykorzystać podczas oceny stanu zdrowia osób starszych.

Zależność między mięśniami a mózgiem ma według Khana wynikać z tego, że mięśnie są aktywnym narządem. Podczas wysiłku uwalniają miozyny i inne substancje, które mogą wpływać na stan zapalny, wrażliwość na insulinę, zdrowie naczyń krwionośnych i ochronę komórek nerwowych. W praktyce oznacza to, że ocena sprawności fizycznej może zyskać większe znaczenie w profilaktyce demencji niż dotąd przypisywano jej w codziennej diagnostyce.

Na tym etapie badania sugerują przede wszystkim związek, a nie prostą zależność przyczynową. Jeśli kolejne analizy potwierdzą te wyniki, test siły chwytu może stać się jednym z narzędzi używanych w podstawowej ocenie ryzyka u osób starszych.