Najważniejsze
- •Sarkopenia wiązała się w metaanalizie z 42 proc. wyższym ryzykiem demencji, a z 70 proc. wyższym ryzykiem demencji naczyniowej.
- •Związek między otyłością a demencją różnił się zależnie od wieku: u osób poniżej 65 lat ryzyko było wyższe o 9 proc., natomiast u osób w wieku co najmniej 65 lat niższe o 17 proc.
- •Wyniki nie dowodzą, że przybieranie na wadze chroni mózg — możliwa jest odwrotna przyczynowość, w której rozwijająca się demencja prowadzi do spadku apetytu, masy ciała i aktywności.
- •Mięśnie mogą wpływać na zdrowie mózgu poprzez miokiny, aktywność fizyczną, metabolizm i krążenie mózgowe, ale BMI nie pokazuje proporcji mięśni do tkanki tłuszczowej.
- •Badanie było obserwacyjne, dlatego nie potwierdza, że konkretny trening, suplementacja lub zwiększenie masy mięśniowej zapobiegają demencji.
Metaanaliza 83 badań wykazała, że sarkopenia wiąże się z 42-procentowym wzrostem ryzyka demencji oraz 70-procentowym wzrostem ryzyka jej postaci naczyniowej.
Wpływ wybranych czynników na ryzyko wystąpienia demencji w metaanalizie.
| Czynnik/Stan | Rodzaj demencji | Zmiana ryzyka (%) |
|---|---|---|
| Sarkopenia | Demencja (ogólnie) | +42% |
| Sarkopenia | Demencja naczyniowa | +70% |
| Otyłość (wiek < 65 lat) | Demencja (ogólnie) | +9% |
| Otyłość (wiek >= 65 lat) | Demencja (ogólnie) | -17% |
Opracowanie własne na podstawie metaanalizy opublikowanej w „International Journal of Food Sciences and Nutrition”.
Metaanaliza 83 badań, opublikowana w czasopiśmie „International Journal of Food Sciences and Nutrition”, wykazała, że osoby z sarkopenią miały o 42 proc. wyższe ryzyko demencji niż osoby bez tego zaburzenia. W tej grupie ryzyko demencji naczyniowej było wyższe o 70 proc. Analizę przeprowadził międzynarodowy zespół kierowany przez dr Uraiporn Booranasuksakul z Burapha University oraz prof. Maria Siervo z Curtin University.
Naukowcy uwzględnili 14 badań dotyczących sarkopenii, 72 prace analizujące otyłość oraz cztery badania poświęcone tzw. otyłości sarkopenicznej, czyli jednoczesnemu występowaniu nadmiaru tkanki tłuszczowej i niskiej masy mięśniowej. W wielu badaniach oceniano nie tylko masę mięśniową, lecz także siłę chwytu, sprawność fizyczną, szybkość chodzenia oraz zdolność wykonywania codziennych czynności.
Związek między otyłością a demencją zależał od wieku. U osób poniżej 65. roku życia otyłość wiązała się z 9-procentowym wzrostem ryzyka demencji. Natomiast w grupie osób w wieku co najmniej 65 lat odnotowano ryzyko niższe o 17 proc. Autorzy nie interpretują tego wyniku jako dowodu, że przybieranie na wadze chroni mózg. Wskazują na możliwość odwrotnej przyczynowości: wczesne, nierozpoznane stadia demencji mogą powodować spadek apetytu, masy ciała i aktywności.
Naukowcy przypuszczają, że mięśnie mogą wpływać na mózg także za pośrednictwem miokin, czyli związków uwalnianych podczas ich pracy. Substancje te mogą wspierać neuroplastyczność oraz prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych. Utrata mięśni ogranicza również aktywność fizyczną, która wpływa na zdrowie metaboliczne i krążenie mózgowe. Dotychczasowa ocena ryzyka często opierała się na BMI. Wskaźnik ten nie pokazuje jednak, jaką część masy ciała stanowią mięśnie, a jaką tkanka tłuszczowa.
Badanie miało charakter obserwacyjny. Nie wykazało, że zwiększenie masy mięśniowej, suplementacja lub konkretny rodzaj treningu zapobiegają demencji. Wnioski dotyczące otyłości sarkopenicznej pozostają niepewne, ponieważ oparto je na zaledwie czterech badaniach. Siła mięśni może w przyszłości stać się prostym markerem przesiewowym w geriatrii, ale potrzebne są dalsze badania. Powinny one wyjaśnić, czy utrata mięśni jest przyczyną demencji, czy raczej sygnałem rozwijającej się choroby.
Sarkopenia a ryzyko demencji — najważniejsze ustalenia metaanalizy
Na podstawie opisu metaanalizy opublikowanej w „International Journal of Food Sciences and Nutrition”.
Effects of exercise on muscle strength and characteristics in rheumatic diseases and sarcopenia: Protocol for the Care for Muscle (C4M) Study.
PloS one
Sarkopenia i otyłość a ryzyko demencji — co wynika z metaanalizy?
Sarkopenia
Otyłość przed 65. rokiem życia
Otyłość od 65. roku życia
Otyłość sarkopeniczna
Słownik pojęć
- Sarkopenia
- Postępujący i uogólniony zespół mięśni szkieletowych, charakteryzujący się przyspieszoną utratą masy mięśniowej i siły mięśniowej, zwiększający ryzyko niepełnosprawności fizycznej, złej jakości życia i zgonu.
- Otyłość sarkopeniczna
- Współwystępowanie sarkopenii oraz otyłości (nadmiaru tkanki tłuszczowej). Stan ten jest szczególnie niekorzystny, ponieważ utrata masy mięśniowej maskowana jest przez nadwagę.
- Miokiny
- Związki chemiczne (głównie białka i peptydy) wydzielane przez pracujące mięśnie szkieletowe do krwiobiegu, które oddziałują na różne narządy, w tym na mózg, wykazując działanie neuroprotekcyjne i metaboliczne.
- Neuroplastyczność
- Zdolność mózgu do zmian strukturalnych i funkcjonalnych pod wpływem doświadczeń, uczenia się i aktywności fizycznej. Pozwala na tworzenie nowych połączeń między neuronami.
- Demencja naczyniowa
- Rodzaj demencji spowodowany zaburzeniami dopływu krwi do mózgu, często wynikający z udarów lub zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych.
