Najważniejsze
- •Pacjenci z cukrzycą typu 1 w każdym wieku wykazują wyższe ryzyko zachorowania na sarkopenię (zanik mięśni).
- •Głównymi czynnikami ryzyka rozwoju sarkopenii w tej grupie chorych są zaawansowany wiek oraz niski wskaźnik masy ciała (BMI).
- •Mięśnie szkieletowe odpowiadają za blisko 80% insulinozależnego wychwytu glukozy z krwi, dlatego ich utrata drastycznie utrudnia kontrolę glikemii.
- •Wyniki chińskiej metaanalizy wskazują na potrzebę wdrożenia wczesnej diagnostyki siły mięśniowej do standardowej opieki diabetologicznej.
Chińscy naukowcy opublikowali na łamach czasopisma „Frontiers in Endocrinology” metaanalizę wykazującą, że pacjenci z cukrzycą typu 1 – niezależnie od wieku – są narażeni na postępujący zanik mięśni.
Chińscy badacze pod kierownictwem Jiahao Wu z Wydziału Endokrynologii i Metabolizmu Szpitala Uniwersyteckiego w Chinach opublikowali na łamach czasopisma „Frontiers in Endocrinology” metaanalizę wykazującą, że pacjenci z cukrzycą typu 1 w każdym wieku są narażeni na rozwój sarkopenii. Z przeprowadzonej analizy wynika, że głównymi czynnikami sprzyjającymi temu postępującemu zanikowi mięśni w badanej populacji są zaawansowany wiek oraz niski wskaźnik masy ciała (BMI).
Zespół badawczy przeprowadził przegląd systematyczny 15 prac naukowych, z których aż 13 ukazało się w ciągu ostatnich pięciu lat. Autorzy przeanalizowali projekty zrealizowane w Europie (siedem badań), Azji (sześć) oraz w Brazylii (dwa). Ponieważ 13 uwzględnionych publikacji miało charakter badań przekrojowych, niemożliwe jest jednoznaczne określenie związku przyczynowo-skutkowego między obiema chorobami.
Wyzwania metodologiczne i różnice w badaniach
Liczebność grup w analizowanych publikacjach wahała się od 16 do 177 uczestników. W 12 badaniach oceniano wyłącznie dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 1, natomiast trzy prace dotyczyły dzieci i młodzieży. Autorzy metaanalizy zidentyfikowali szereg różnic metodologicznych. Poszczególne projekty stosowały bowiem odmienne kryteria rozpoznawania sarkopenii oraz różne metody pomiarowe, takie jak densytometria (DXA), bioimpedancja elektryczna (BIA) czy pomiary antropometryczne. Ponadto dietę i aktywność fizyczną uczestników weryfikowano za pomocą subiektywnych ankiet, co prowadziło do sprzecznych wyników. Dodatkowym ograniczeniem była ocena wyrównania cukrzycy wyłącznie na podstawie stężenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c).
Rola mięśni w metabolizmie glukozy
Związek między oboma schorzeniami wynika przede wszystkim z funkcji układu ruchu w metabolizmie. Mięśnie szkieletowe odpowiadają za około 80 proc. insulinozależnego wychwytu glukozy z krwi. Ich ubytek drastycznie utrudnia kontrolę glikemii i zwiększa ryzyko hipoglikemii. W przeciwieństwie do cukrzycy typu 2, w której ubytkowi tkanki mięśniowej często towarzyszy otyłość (sarkopenia otyłościowa), w typie 1 zagrożenie dotyczy przede wszystkim osób o niskim BMI. Bezwzględny niedobór insuliny – hormonu stymulującego syntezę białek – bezpośrednio przyspiesza degradację mięśni szkieletowych. Dla porównania, w populacji ogólnej powyżej 60. roku życia sarkopenia dotyka globalnie od 10 do 16 proc. osób.
Wyniki analizy wskazują na potrzebę włączenia wczesnej diagnostyki siły i masy mięśniowej do standardowej opieki diabetologicznej. W przyszłości konieczne jest przeprowadzenie długofalowych badań prospektywnych, które pozwolą dokładnie poznać mechanizmy leżące u podstaw obu tych schorzeń.
Struktura geograficzna i czasowa badań włączonych do metaanalizy
| Obszar geograficzny | Liczba badań | Okres publikacji (ostatnie 5 lat) | Typ badań |
|---|---|---|---|
| Europa | 7 | Większość (z łącznej puli 13/15) | Przekrojowe |
| Azja | 6 | Większość (z łącznej puli 13/15) | Przekrojowe |
| Brazylia | 2 | Większość (z łącznej puli 13/15) | Przekrojowe |
Opracowanie własne na podstawie metaanalizy Wu i wsp. w Frontiers in Endocrinology
LEAN mass Preservation with Resistance Exercise and Protein during semaglutide and tirzepatide therapy (LEAN-PREP study): a protocol for a randomised controlled trial.
BMJ open
Cukrzyca typu 1 a sarkopenia w liczbach
Dane na podstawie publikacji w Frontiers in Endocrinology
Słownik pojęć
- Sarkopenia
- Zespół charakteryzujący się postępującą i uogólnioną utratą masy mięśni szkieletowych oraz ich funkcji (siły i sprawności).
- Metaanaliza
- Statystyczne podsumowanie i synteza wyników wielu niezależnych badań naukowych w celu wyciągnięcia wspólnych wniosków.
- Densytometria
- Metoda obrazowania (najczęściej za pomocą promieniowania rentgenowskiego o niskiej dawce - DXA) służąca do oceny gęstości kości oraz składu ciała.
- Bioimpedancja
- Metoda analizy składu ciała (BIA) wykorzystująca opór elektryczny tkanek organizmu do określenia zawartości m.in. wody, tłuszczu i mięśni.
- Hemoglobina glikowana (HbA1c)
- Wskaźnik określający średnie stężenie glukozy we krwi w okresie ostatnich 2-3 miesięcy przed badaniem.
