Najważniejsze
- •Trening połączony (siłowy i tlenowy) najskuteczniej redukuje zmęczenie nowotworowe oraz zwiększa beztłuszczową masę ciała u pacjentek z rakiem piersi.
- •Samodzielny trening siłowy wykazuje najwyższą skuteczność w budowaniu siły mięśniowej i ogólnej sprawności fizycznej.
- •Minimalne skuteczne dawki wysiłku są bardzo niskie (7–18 MET-minut tygodniowo), co oznacza, że organizm reaguje korzyściami zdrowotnymi nawet na niewielki ruch.
- •Efekt redukcji zmęczenia ulega nasyceniu przy dawce 1 428 MET-minut tygodniowo (ok. 6 godzin spaceru), natomiast korzyści dla siły i masy mięśniowej rosną wraz z dawką bez takiego limitu.
Międzynarodowy zespół naukowców ustalił, że trening łączony najskuteczniej redukuje zmęczenie onkologiczne, natomiast trening siłowy najbardziej sprzyja budowaniu siły mięśniowej u kobiet chorujących na raka piersi.
Międzynarodowy zespół naukowców we wrześniu 2026 roku opublikował wyniki metaanalizy 64 badań obejmujących 5156 pacjentek z rakiem piersi. Z analizy wynika, że trening łączony najskuteczniej redukuje zmęczenie nowotworowe, natomiast sam trening siłowy wykazuje najwyższą skuteczność w budowaniu siły mięśniowej i sprawności fizycznej. Badacze przeanalizowali publikacje z międzynarodowych baz danych wydane do kwietnia 2025 roku.
Wpływ poszczególnych form treningu na zdrowie pacjentek
Przegląd objął dane z 64 randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych. Naukowcy porównali wpływ treningu aerobowego, siłowego oraz połączenia obu tych form na cztery parametry zdrowotne. Połączenie ćwiczeń siłowych i tlenowych wywołało największą redukcję zmęczenia nowotworowego oraz najbardziej zwiększyło beztłuszczową masę ciała. Samodzielny trening oporowy przyniósł z kolei największą poprawę w zakresie siły mięśniowej i ogólnej sprawności fizycznej pacjentek.
Analiza określiła minimalne progi dawkowania aktywności mierzone w ekwiwalentach metabolicznych (MET). W przypadku zmęczenia minimalna skuteczna dawka dla treningu łączonego wyniosła 18 MET-minut tygodniowo, a dla wzrostu masy mięśniowej – 11 MET-minut tygodniowo. W treningu siłowym poprawę sprawności i siły wywoływała dawka na poziomie 7–8 MET-minut tygodniowo. Badacze zaobserwowali także zjawisko nasycenia w redukcji zmęczenia – wpływ treningu łączonego przestał rosnąć po osiągnięciu dawki 1428 MET-minut tygodniowo. W przypadku masy i siły mięśniowej efekt wzrastał wraz z dawką w całym badanym zakresie.
Zalecenia praktyczne i indywidualizacja terapii
Wykazane w analizie progi minimalne odpowiadają w praktyce bardzo niewielkiemu tygodniowemu nakładowi pracy fizycznej. Z kolei maksymalny poziom efektywności w redukcji zmęczenia odpowiada około sześciu godzinom spaceru w tygodniu. Wyniki te doprecyzowują ogólne wytyczne medyczne, które zalecają 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo. Pokazują one, że organizm reaguje biologicznie już na niskie dawki ruchu, a typ aktywności należy dopasować do konkretnego celu terapeutycznego. Zmęczenie nowotworowe to stan przewlekłego wycieńczenia wynikający z reakcji zapalnej oraz leczenia onkologicznego, którego nie niweluje zwykły sen ani odpoczynek.
Opracowanie zbiorcze nie zawierało szczegółowych danych o stadium nowotworu u pacjentek, fazie leczenia ani o potencjalnych powikłaniach, takich jak obrzęk limfatyczny. Dlatego lekarze powinni indywidualnie dobierać plan treningowy dla każdej chorej, traktując statystyczne progi minimalne jako punkt odniesienia, a nie gotową receptę rehabilitacyjną.
Exercise training for cardiovascular prevention in patients with cancer.
European heart journal
Porównanie form treningu u pacjentek z rakiem piersi
Trening połączony (siłowy + tlenowy)
Trening siłowy (oporowy)
Trening tlenowy (aerobowy)
Rak piersi - onkologia i plastyka - zaproszenie, prof. Dawid Murawa
Minimalne i maksymalne progi dawkowania aktywności fizycznej (MET-minuty/tydzień)
| Parametr zdrowotny | Najskuteczniejsza forma treningu | Minimalna skuteczna dawka | Próg nasycenia / Dalszy efekt |
|---|---|---|---|
| Redukcja zmęczenia nowotworowego | Trening połączony | 18 MET-min / tydzień | Nasycenie przy 1 428 MET-min / tydzień |
| Wzrost beztłuszczowej masy ciała | Trening połączony | 11 MET-min / tydzień | Brak nasycenia (efekt rośnie z dawką) |
| Wzrost siły i sprawności fizycznej | Trening siłowy | 7–8 MET-min / tydzień | Brak nasycenia (efekt rośnie z dawką) |
Opracowanie własne na podstawie meta-analizy 64 badań klinicznych (5 156 pacjentek).
Kluczowe wskaźniki i wyniki meta-analizy
Meta-analiza międzynarodowego zespołu naukowców
Słownik pojęć
- MET (Ekwiwalent Metaboliczny)
- Wskaźnik określający koszt energetyczny danej aktywności fizycznej w stosunku do spoczynkowego poziomu przemiany materii. Jedna MET-minuta to iloczyn wartości MET i czasu trwania aktywności w minutach.
- Zmęczenie nowotworowe (CRF – Cancer-Related Fatigue)
- Przewlekły, przytłaczający i uczucie wyczerpania fizycznego, emocjonalnego lub poznawczego związane z chorobą nowotworową lub jej leczeniem, którego nie niweluje odpoczynek ani sen.
- Meta-analiza
- Statystyczna metoda syntezy wyników wielu niezależnych badań naukowych (np. randomizowanych badań klinicznych) w celu wyciągnięcia bardziej reprezentatywnych wniosków.
- Randomizowane kontrolowane badanie kliniczne (RCT)
- Standard badania naukowego, w którym uczestnicy są losowo przydzielani do grupy badanej (np. wykonującej ćwiczenia) lub kontrolnej, co minimalizuje ryzyko błędu systematycznego.
- Obrzęk limfatyczny
- Nagromadzenie płynu limfatycznego w tkankach prowadzące do obrzęku, stanowiące częste powikłanie po operacji raka piersi lub radioterapii węzłów chłonnych.
